{"id":1893,"date":"2016-01-09T12:34:36","date_gmt":"2016-01-09T11:34:36","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=1893"},"modified":"2016-01-09T13:15:05","modified_gmt":"2016-01-09T12:15:05","slug":"polska-po-kaczynskim-kto-to-zrobi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2016\/01\/09\/polska-po-kaczynskim-kto-to-zrobi\/","title":{"rendered":"Polska po Kaczy\u0144skim. Kto to zrobi?"},"content":{"rendered":"

Na razie dla wielu zadanie z gatunku science-fiction, ale warto ju\u017c dzi\u015b my\u015ble\u0107 o przysz\u0142o\u015bci i projekcie Polski po rz\u0105dach PiS, bo to pozwala zachowa\u0107 w\u0142a\u015bciwy dystans do bie\u017c\u0105cej polityki.
\n
\nSamo stawianie oporu nie wystarczy, potrzebna jest dobra wizja, wynikaj\u0105ca z niej strategia i budowana na niej skuteczna taktyka codziennych zmaga\u0144 o Polsk\u0119, jak\u0105 zechce poprze\u0107\u00a0nie tylko wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej mieszka\u0144c\u00f3w, ale tak\u0105, w kt\u00f3rej zwolennicy obecnie realizowanego projektu nie b\u0119d\u0105 czu\u0107 si\u0119 obco.<\/p>\n

Nad projektem Polski po Kaczy\u0144skim zastanawia si\u0119 w \u201eWyborczej” Marek Beylin<\/strong><\/a>. S\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce \u015bciera\u0107 si\u0119 musz\u0105 r\u00f3\u017cne pomys\u0142y, stawk\u0105 bowiem nie jest jedynie zmiana w\u0142adzy, ale wyb\u00f3r takiej w\u0142adzy, kt\u00f3ra odpowie we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b na problemy, jakich eksponowanie da\u0142o PiS pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad pa\u0144stwem.<\/p>\n

Nie ma wi\u0119c powrotu do III Rzeczypospolitej i narracji sukcesu transformacyjnego, nawet gdyby uda\u0142o si\u0119 t\u0119 narracj\u0119 broni\u0107 statystykami etc. Gdy suma indywidualnych do\u015bwiadcze\u0144 mniejszych i wi\u0119kszych niesprawiedliwo\u015bci i dysfunkcji pa\u0144stwa na poziomie krajowym i samorz\u0105dowym przekroczy\u0142a pewien pr\u00f3g, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce lepiej wyobra\u017ani\u0119 organizuje alternatywna narracja proponowana od lat przez PiS i od niedawna przez partie antysystemowe, takie jak ugrupowanie Paw\u0142a Kukiza.<\/p>\n

\u017beby przeciwstawi\u0107 si\u0119 tej wizji, nie wystarczy jedynie dokona\u0107 aktu samokrytyki, jednocze\u015bnie broni\u0107 III Rzeczypospolitej i wskazywa\u0107 na jej u\u0142omno\u015bci, trzeba wyj\u015b\u0107 do przodu, przejmuj\u0105c inicjatyw\u0119 PiS. Najciekawsze, \u017ce nie brakuje w tej chwili odpowiednich diagnoz: polskie spo\u0142ecze\u0144stwo jest przebadane i rozpoznane wzd\u0142u\u017c i wszerz, wiemy dok\u0142adnie, co mu doskwiera, jak dzieli si\u0119 klasowo i jakie z tych podzia\u0142\u00f3w wynikaj\u0105 praktyki uczestnictwa w kulturze i \u017cyciu politycznym. Wiemy te\u017c sporo, czego nie wiemy.<\/p>\n

Problem poprzedniej w\u0142adzy polega\u0142 na tym, \u017ce nigdy t\u0105 wiedz\u0105 nie by\u0142a zainteresowana. Przeciwnie, PO zafundowa\u0142a np. sobie Instytut Obywatelski, kt\u00f3ry pod kierownictwem Jaros\u0142awa Makowskiego sta\u0142 si\u0119 jednym z najciekawszych think-tank\u00f3w politycznych w Polsce. Serdecznie polecam wszystkim, a zw\u0142aszcza politykom Platformy, lektur\u0119 publikowanych od lat opracowa\u0144. Lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c wcale. Mo\u017ce zrozumiej\u0105, dlaczego przegrali i dlaczego nie maj\u0105 na razie wielkich szans na odzyskanie w\u0142adzy.<\/p>\n

Nie brakuje te\u017c konkretnych projekt\u00f3w reformatorskich, wystarczy znowu lektura raport\u00f3w przygotowanych z inicjatywy Jerzego Hausnera, z ostatnim \u201ePa\u0144stwo i My. Osiem grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych Rzeczypospolitej”<\/strong><\/a>.<\/p>\n

Wiemy wi\u0119c, co trzeba zrobi\u0107, \u017ceby zbudowa\u0107 dobre pa\u0144stwo w oparciu o rodzime zasoby ludzkich potencja\u0142\u00f3w, kapita\u0142\u00f3w materialnych i niematerialnych. Manifestacje przeciwko dzia\u0142aniom PiS, op\u00f3r \u015brodowisk zawodowych i g\u0142\u00f3wnych instytucji \u017cycia publicznego, takich jak uniwersytety pokaza\u0142, \u017ce w trakcie transformacji powsta\u0142y struktury \u017cycia spo\u0142ecznego jednoznacznie identyfikuj\u0105ce si\u0119 z otwart\u0105 demokracj\u0105 jako sposobem organizowania \u017cycia spo\u0142ecznego. Jak ten potencja\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 w skuteczny projekt polityczny?<\/p>\n

Kluczem jest narracja, kt\u00f3ra skutecznie przeciwstawi si\u0119 opowie\u015bci proponowanej przez PiS. Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski pos\u0142uguje si\u0119 w swej retoryce jednym z podstawowych antropologicznych mechanizm\u00f3w, polegaj\u0105cych na wskazywaniu Innego, jego stygmatyzacji i uruchamianiu mimetycznej pasji nienawi\u015bci i zemsty za rzeczywiste i wyimaginowane krzywdy przez Innego wyrz\u0105dzone. Doskonale opisywa\u0142 to zmar\u0142y antropolog Ren\u00e9 Girard. Uruchomiony raz mechanizm cz\u0119sto zatrzymuje si\u0119 dopiero w\u00f3wczas, gdy wyczerpie sw\u0105 energi\u0119 podczas realnej, krwawej wojny. Znamienne, \u017ce ostatnia wielka ksi\u0105\u017cka Girarda to \u201eAchever Clausewitz” – \u201eDoko\u0144czy\u0107 Clausewitza”.<\/p>\n

Jak przeciwstawi\u0107 si\u0119 tej logice? Albo przemoc\u0105 ustanowion\u0105 z zewn\u0105trz, np. przez pa\u0144stwo bior\u0105ce w karb przemoc mimetyczn\u0105 nap\u0119dzaj\u0105c\u0105 \u017cycie klan\u00f3w. Albo przez uruchomienie drugiego podstawowego mechanizmu antropologicznego organizuj\u0105cego \u017cycie spo\u0142ecze\u0144stw – logiki daru. Ta logika umo\u017cliwia budowanie relacji wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci z Innym, kt\u00f3ry poprzez mechanizm pozytywnej wymiany staje si\u0119 partnerem w tworzeniu tego, co wsp\u00f3lne, czyli relacji buduj\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n

Je\u015bliby uzna\u0107, \u017ce III Rzeczypospolita by\u0142a historycznym etapem przej\u015bcia od realnego socjalizmu do niemniej realnego kapitalizmu, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 niesprawiedliwo\u015bci tego systemu by\u0142a po prostu skutkiem akumulacji pierwotnej. Karol Marks uzna\u0142by to za niezb\u0119dny etap rozbijania feudalnych struktur, jakie jeszcze przecie\u017c w PRL kr\u0119powa\u0142y polskie spo\u0142ecze\u0144stwo, i budowy bur\u017cuazji\/mieszcza\u0144stwa, klasy par excellence modernizacyjnej. Ten etap dobieg\u0142 ko\u0144ca, nie dlatego jednak, \u017ce zbuntowa\u0142 si\u0119 lud. Projekt PiS, jak pisa\u0142em wcze\u015bniej, cho\u0107 pos\u0142uguje si\u0119 ludow\u0105 retoryk\u0105, jest projektem konsolidacji cz\u0119\u015bci powsta\u0142ej w wyniki transformacji bur\u017cuazji wok\u00f3\u0142 idei kapitalizmu narodowego.<\/p>\n

Lud mo\u017ce na tym projekcie troch\u0119 zyska\u0107, bo jego elementem b\u0119dzie stymulowanie popytu wewn\u0119trznego – st\u0105d pomys\u0142 500 z\u0142 na dziecko. Nie b\u0119dzie to projekt o charakterze emancypacyjnym, w\u0142\u0105czaj\u0105cym – warunkiem redystrybucji b\u0119dzie zakonserwowanie struktury spo\u0142ecznej wok\u00f3\u0142 \u201etradycyjnych polskich warto\u015bci”. \u017badnego mieszania ras, kultur i trzeba doda\u0107: klas.<\/p>\n

Jedyna dobra alternatywa to projekt polegaj\u0105cy na autentycznym w\u0142\u0105czeniu i politycznym upodmiotowieniu klas ni\u017cszych, dotychczas z polityki i reprezentacji wy\u0142\u0105czonych. Podobny, jaki sta\u0142 si\u0119 podstaw\u0105 wielkiego sukcesu Brazylii za rz\u0105d\u00f3w Luli, w kt\u00f3rym bur\u017cuazja zrozumia\u0142a, \u017ce musi podzieli\u0107 si\u0119, ale nie ograniczaj\u0105c podzia\u0142u jedynie do redystrybucji (program Bolsa familia). R\u00f3wnie wa\u017cnym i sprz\u0119\u017conym z redystrybucj\u0105 elementem by\u0142o uznanie (wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 m.in w programie Pontos de Cultura).<\/p>\n

Nie musimy jednak odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do tradycji brazylijskiej, wszak na tym samym polega\u0142 projekt Ko\u015bciuszki wyra\u017cony w Uniwersale Po\u0142anieckim. Czy istnieje jednak ugrupowanie polityczne zdolne odnowi\u0107 ten program w dzisiejszym kontek\u015bcie i przeciwstawi\u0107 idei pa\u0144stwa opartego na XIX wiecznej, paternalistycznej\u00a0zasadzie solidaryzmu wizj\u0119 dobrego pa\u0144stwa, opartego na idei solidarno\u015bci spo\u0142ecznej jako cnoty wyra\u017caj\u0105cej si\u0119 w praktyce spo\u0142ecznej na uznaniu, \u017ce\u00a0niezale\u017cnie od rasy, kultury, klasy i wyznania wszyscy s\u0105 godni i dysponuj\u0105 potencja\u0142em, by wytwarza\u0107 to, co wsp\u00f3lne?<\/p>\n

Na razie, niestety, takiego ugrupowania nie widz\u0119. Nowoczesna og\u0142aszaj\u0105c trzy projekty ustaw, pokaza\u0142a, \u017ce nie jest w stanie zredefiniowa\u0107 autystycznego j\u0119zyka swojej kampanii, Platforma na razie ci\u0105gle nie jest w stanie odnowy w duchu autokrytyki, licz\u0105c, \u017ce krytyka PiS wystarczy, Razem – mam wra\u017cenie – bardziej koncentruje si\u0119 na krytyce III RP ni\u017c na szukaniu odpowiedzi na pytanie, jak w dzisiejszym kontek\u015bcie spo\u0142ecznym i gospodarczym wytwarza\u0107 to, co wsp\u00f3lne jako podstawa wi\u0119zi spo\u0142ecznej i sprawczo\u015bci politycznej.<\/p>\n

To jednak dopiero pocz\u0105tek, fina\u0142em b\u0119dzie (mam nadziej\u0119) nowy, czerpi\u0105cy zar\u00f3wno z ducha ko\u015bciuszkowskiego Uniwersa\u0142u, jak i ducha sierpniowej Solidarno\u015bci projekt\/projekty polityczne otwartej Rzeczypospolitej, integruj\u0105ce i uzupe\u0142niaj\u0105ce to wszystko, co\u015bmy w sferze my\u015bli spo\u0142ecznej, kultury, refleksji dokonali.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na razie dla wielu zadanie z gatunku science-fiction, ale warto ju\u017c dzi\u015b my\u015ble\u0107 o przysz\u0142o\u015bci i projekcie Polski po rz\u0105dach PiS, bo to pozwala zachowa\u0107 w\u0142a\u015bciwy dystans do bie\u017c\u0105cej polityki.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,46,197,56,223,257,20,49,120,8,95,6,124,73,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1893"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1899,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1893\/revisions\/1899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}