{"id":190,"date":"2013-07-10T08:58:03","date_gmt":"2013-07-10T06:58:03","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=190"},"modified":"2013-07-10T22:38:50","modified_gmt":"2013-07-10T20:38:50","slug":"190","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2013\/07\/10\/190\/","title":{"rendered":"Pie\u015b\u0144 o Broniowie"},"content":{"rendered":"<p><embed type=\"application\/x-shockwave-flash\" src=\"https:\/\/static.googleusercontent.com\/external_content\/picasaweb.googleusercontent.com\/slideshow.swf\" width=\"400\" height=\"267\" flashvars=\"host=picasaweb.google.com&#038;captions=1&#038;hl=en_US&#038;feat=flashalbum&#038;RGB=0x000000&#038;feed=https%3A%2F%2Fpicasaweb.google.com%2Fdata%2Ffeed%2Fapi%2Fuser%2F108781757205366080585%2Falbumid%2F5897199684352525505%3Falt%3Drss%26kind%3Dphoto%26hl%3Den_US\" pluginspage=\"http:\/\/www.macromedia.com\/go\/getflashplayer\"><\/embed> Broni\u00f3w to wie\u015b le\u017c\u0105ca nieopodal Szyd\u0142owca, jakie\u015b 130 km od Warszawy. Niby niewiele, lecz dystans gigantyczny &#8211; endemiczne bezrobocie si\u0119gaj\u0105ce w ca\u0142ym powiecie 30%, zwi\u0105zana z nim bieda i strategie przetrwania. Polegaj\u0105 g\u0142ownie na szukaniu pracy gdzie si\u0119 da, w kraju i zagranic\u0105. Nic nowego, kondycja znana wielu Polakom mieszkaj\u0105cym w wielu podobnych do Broniowa wsiach. Do Broniowa zawita\u0142 przed laty Tomasz Rakowski, etnolog i lekarz zarazem. Specjalizuje si\u0119 w badaniach etnograficznych miejsc, jakimi zazwyczaj nie zajmuj\u0105 si\u0119 media g\u0142\u00f3wnego, znajduj\u0105cych si\u0119 na marginesach \u017cycia ekonomicznego, kulturalnego: w podupad\u0142ych wsiach, w\u015br\u00f3d g\u00f3rnik\u00f3w pracuj\u0105cych w biedaszybach. Co zobaczy\u0142, opisa\u0142 w znakomitej ksi\u0105\u017cce &#8222;\u0141owcy, zbieracze, praktycy niemocy&#8221;. W ko\u0144cu te\u017c trafi\u0142 do Broniowa, gdzie z ekip\u0105 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i student\u00f3w bada\u0142 jak \u017cyj\u0105 mieszka\u0144cy wsi (bada\u0142 r\u00f3wnie\u017c nieodleg\u0142y Osta\u0142\u00f3wek. Ten projekt zosta\u0142 opisany w ksi\u0105\u017cce \u00a0&#8222;Etnografia\/animacja\/sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego&#8221;.<!--more-->  <iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/YYrpECL-70o\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe>  Wydanie ksi\u0105\u017cki poprzedzi\u0142a wystawa w krakowskim Muzeum Etnograficznym (<a href=\"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/2013\/06\/10\/kultura-tworczosc-sztuka-nieznane-wymiary\/\" target=\"_blank\">wspomina\u0142em o niej<\/a>). Jest o czym czyta\u0107, bo cierpliwi badacze, gdy ju\u017c zdobyli zaufanie mieszka\u0144c\u00f3w, zyskali dost\u0119p do ich prawdziwego \u017cycia. A te, mimo wszystkich trud\u00f3w zwi\u0105zanych z bied\u0105 i ci\u0105g\u0142\u0105 walk\u0105 o prac\u0119, by zapewni\u0107 jak\u0105kolwiek stabilizacj\u0119 pe\u0142ne jest spo\u0142ecznej energii, kreatywno\u015bci i innowacyjno\u015bci. Miejscowi geniusze techniki, jak Wies\u0142aw Zielonka potrafi\u0105 zrobi\u0107 wszystko z niczego: tr\u00f3jko\u0142owiec z silnika wfm-ki, podwozia shl-ki i zebranych podzespo\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry dzielnie s\u0142u\u017cy do transportu niezb\u0119dnych materia\u0142\u00f3w ju\u017c od dwudziestu lat. Krajzega tn\u0105ca nawet podk\u0142ady kolejowe. A jak trzeba, Pan Wies\u0142aw przywr\u00f3ci do \u017cycia por\u0105bane pianino, dorabiaj\u0105c brakuj\u0105ce klawisze z blachy ze starej lod\u00f3wki, a struny ze zbrojenia opon. Na instrumencie gra\u0142 nawet Marcin Masecki. A Wies\u0142aw Zielonka marzy tylko o jednym &#8211; \u017ceby zrobi\u0107 samolot. I nawet je\u015bli nie zrobi, to najwa\u017cniejsze, \u017ce takie w\u0142a\u015bnie marzenia nap\u0119dzaj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Broniowa.  Bo podobnych majstr\u00f3w, jak Zielonka jest wi\u0119cej. Robi\u0105 traktory, spr\u0119\u017carki, kosiarki, m\u0142odzi samodzielnie urz\u0105dzaj\u0105 si\u0142ownie. Nic si\u0119 nie marnuje, circular economy pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105. Bo nie chodzi nawet o to, \u017ce mieszka\u0144c\u00f3w nie sta\u0107 na kupno nowych, gotowych markowych urz\u0105dze\u0144. Te po prostu cz\u0119sto nie nadaj\u0105 si\u0119, bo ich zestandaryzowane parametry nijak si\u0119 maj\u0105 do \u017cycia pozbawionego jakichkolwiek standard\u00f3w i polegaj\u0105cego na ci\u0105g\u0142ej adaptacji. Id\u0105c dalej w g\u0142\u0105b broniowskiego \u017cycia odkry\u0107 mo\u017cna g\u0142\u0119bokie pok\u0142ady kapita\u0142u spo\u0142ecznego, by u\u017cy\u0107 modnego dzi\u015b poj\u0119cia. <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.etnologia.uw.edu.pl\/www\/sites\/default\/files\/imagecache\/grafika_podstrona_normalna\/T_Rakowski_redakcja.jpg\" title=\"broniow\" class=\"alignleft\" width=\"240\" height=\"337\" \/> Organizuje si\u0119 on wok\u00f3\u0142 r\u00f3\u017cnych lokalnych instytucji, z kt\u00f3rych wiod\u0105c\u0105 jest Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna. To ona przemienia ch\u0142opc\u00f3w w m\u0119\u017cczyzn, jest \u017ar\u00f3d\u0142em dumy i godno\u015bci.  We wsi nie brakuje aktywist\u00f3w-spo\u0142ecznik\u00f3w, ludzi anga\u017cuj\u0105cych si\u0119 w amatorsk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturaln\u0105, a tak\u017ce filozof\u00f3w, tw\u00f3rc\u00f3w &#8222;broniowskiej my\u015bli spo\u0142ecznej&#8221;, czyli ludzi zdolnych podda\u0107 refleksji lokalne \u017cycie i szuka\u0107 w nim uniwersalnych sens\u00f3w. Do Broniowa przyjecha\u0142em w dzie\u0144 promocji ksi\u0105\u017cki &#8222;Etnografia\/animacja\/sztuka&#8221;, do \u015bwietlicy wieczorem przysz\u0142a ca\u0142a wie\u015b: dzieci, doro\u015bli i seniorzy. Co\u015b wa\u017cnego si\u0119 wydarzy\u0142o w ci\u0105gu projektu Rakowskiego. Mieszka\u0144cy Broniowa przekonali si\u0119, \u017ce nie s\u0105 jedynie &#8222;praktykami niemocy&#8221; winnymi swej biedy. Przeciwnie, powaga i szacunek z jakim podeszli do ich \u017cycia badacze pokaza\u0142a, \u017ce to co robi\u0105 by utrzyma\u0107 swoj\u0105 lokaln\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 godne jest uznania.  Z uznaniem tym maj\u0105 cz\u0119sto problem autorzy r\u00f3\u017cnego typu program\u00f3w pomocy maj\u0105cych s\u0142u\u017cy\u0107 miejscom, takim jak Broni\u00f3w. Traktuj\u0105 je jako obszary wykluczenia i spo\u0142ecznej katastrofy, bo tak te\u017c cz\u0119sto w pierwszym kontakcie przedstawiaj\u0105 si\u0119 ich mieszka\u0144cy. W konsekwencji rozpoczyna si\u0119 kolonialny podb\u00f3j i pr\u00f3ba uszcz\u0119\u015bliwiania na si\u0142\u0119 przez narzucanie zewn\u0119trznych standard\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych, jak ma wygl\u0105da\u0107 kultura, aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna, etc. Tymczasem wystarczy minimalna infrastruktura i w\u0142a\u015bnie uznanie oraz szacunek, by okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pok\u0142ady miejscowej energii s\u0105 w stanie niemal dos\u0142ownie przenosi\u0107 g\u00f3ry. M\u00f3wi o tym Tomasz Rakowski w nagranym materiale wideo. Dla mnie wizyta w Broniowie to jedno z ciekawszych, pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144. Bo Broni\u00f3w nie jest wyj\u0105tkiem, a Rakowski wyja\u015bnia i ujawnia to, co umyka innym badaczom, np. autorom \u00a0Diagnozy Spo\u0142ecznej &#8211; powtarzaj\u0105cym si\u0119 motywem jest Diagnozy jest niski poziom kapita\u0142u spo\u0142ecznego. Tymczasem wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce energii spo\u0142ecznej samoorganizacji nie brakuje, tylko przejawia si\u0119 w spos\u00f3b, jaki socjologiczne kwestionariusze nie widz\u0105. Tytu\u0142 wpisu powsta\u0142 po wys\u0142uchaniu &#8222;Pie\u015bni broniowskiej&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Broni\u00f3w to wie\u015b le\u017c\u0105ca nieopodal Szyd\u0142owca, jakie\u015b 130 km od Warszawy. Niby niewiele, lecz dystans gigantyczny &#8211; endemiczne bezrobocie si\u0119gaj\u0105ce w ca\u0142ym powiecie 30%, zwi\u0105zana z nim bieda i strategie przetrwania. Polegaj\u0105 g\u0142ownie na szukaniu pracy gdzie si\u0119 da, w kraju i zagranic\u0105. Nic nowego, kondycja znana wielu Polakom mieszkaj\u0105cym w wielu podobnych do Broniowa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,46,56,24,8,6,44],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=190"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":197,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190\/revisions\/197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}