{"id":195,"date":"2013-07-10T17:46:04","date_gmt":"2013-07-10T15:46:04","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=195"},"modified":"2013-07-11T08:30:36","modified_gmt":"2013-07-11T06:30:36","slug":"wolyn-1943-2013","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2013\/07\/10\/wolyn-1943-2013\/","title":{"rendered":"Wo\u0142y\u0144 1943-2013"},"content":{"rendered":"

<\/embed> Na kilka dni przed oficjalnymi obchodami 70. rocznicy rzezi wo\u0142y\u0144skiej w Pawliwce, czyli dawnym Porucku, gdzie wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o odby\u0142y si\u0119 obchody zorganizowane z inicjatywy spo\u0142ecznej, obywatelskiej przez ludzi dobrej woli z Polski i Ukrainy. Uniwersytet im. \u0141esi Ukrainki w \u0141ucku, przedstawiciele ko\u015bcio\u0142a i cerkwi, Forum Polsko-Ukrai\u0144skie, Zwi\u0105zek Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce to tylko kilka szyld\u00f3w instytucji kt\u00f3re przygotowa\u0142y spotkanie i wsp\u00f3lne polsko-ukrai\u0144skie uroczysto\u015bci, najpierw na Wo\u0142yniu, potem na Che\u0142mszczy\u017anie, w Sahryniu. To t\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 wiosk\u0119 spacyfikowa\u0142a w 1944 r. Armia Krajowa. Mniej mnie jednak interesuje historia, bardziej dzisiejsze pr\u00f3by jej zrozumienia i przet\u0142umaczenia. Na poziomie dyskursu czysto racjonalnego daleko jeszcze do porozumienia, bo dzieli interpretacja podstawowych fakt\u00f3w. Najwi\u0119ksze emocje zbudza stwierdzenie, czy rze\u017a mia\u0142a charakter planowy, czy by\u0142a niejako skutkiem ubocznym brutalnego konfliktu polsko-ukrai\u0144skiego. Polscy historycy nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, podobnie zreszt\u0105 jak nie ma ich wielu historyk\u00f3w ukrai\u0144skich. Akcja na Wo\u0142yniu mia\u0142a charakter planowy, p\u00f3\u017aniejsza akcja odwetowa AK i Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich, kt\u00f3rej ofiar\u0105 pad\u0142 m.in. Sahryn, jak przekonuje Grzegorz Motyka w wywiadzie dla „Polityki” mia\u0142a charakter rozprozony. Seminarium w \u0141ucku na Uniwersytecie im. \u0141esi Ukrainki pokaza\u0142o jednak, \u017ce jeszcze troch\u0119 wody w Bugu i Sanie up\u0142ynie, zanim dojdziemy w tej kwestii do zgody.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce nale\u017cy jej szuka\u0107 nie tyle na poziomie historycznych fakt\u00f3w (cho\u0107 nie ma co odbiera\u0107 historykom roboty), ile w kulturze – w analizie narracji, jakimi Polacy i Ukrai\u0144cy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 w opowiadaniu swojej historii. Fascynuj\u0105c\u0105 pr\u00f3b\u0119 podj\u0105\u0142 charkowski teatr „Arabesky” wesp\u00f3\u0142 ze Scen\u0105 InVitro z Lublina przygotowuj\u0105c w \u0141ucku rocznicowy spektakl. Brutalnie szczery, nie pomin\u0105\u0142 \u017cadnych dra\u017cliwych kwestii. Jednocze\u015bnie jednak awangardowa forma sceniczna uwolni\u0142a temat od historycznej dos\u0142owno\u015bci. Historia sta\u0142a si\u0119 przedmiotem analizy ujawniaj\u0105cej, jak si\u0119 ona zmienia podczas kulturowego kodowania i przenikania do codziennego j\u0119zyka, kultury popularnej, medi\u00f3w.<\/p>\n

Sama jednak formu\u0142a uroczysto\u015bci w Pawliwce\/Porucku i Sahryniu pokaza\u0142a, \u017ce jakkolwiek tragiczna historia jest ci\u0105gle przedmiotem sporu, to jednak nie przeszkadza ona w przyjacielskich relacjach mi\u0119dzy Polakami i Ukrai\u0144cami, nie niszczy wzajemnego szacunku. O ile historia ta nie jest instrumentalizowana politycznie przez oszo\u0142om\u00f3w, kt\u00f3rzy licz\u0105 \u017ce rozdrapuj\u0105c stare rany ugraj\u0105 co\u015b w swych brudnych rozgrywkach. W tym kontek\u015bcie ucieszy\u0142a mnie reakcja szesnastoletniego syna, kt\u00f3ry wybra\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 na Wo\u0142y\u0144 i dzielnie uczestniczy\u0142 we wszystkich punktach programu, mimo \u017ce cz\u0119sto barier\u0105 by\u0142 brak t\u0142umaczenia z ukrai\u0144skiego. Emocje by\u0142y jednak tak silne i absorbuj\u0105ce, \u017ce wytrwa\u0142 do ko\u0144ca dnia zwie\u0144czonego wspomnianym spektaklem wyra\u017anie zafascynowany rozgrywaj\u0105cym si\u0119 dramatem. Z fascynacji tej wy\u0142ania\u0142a si\u0119 ch\u0119\u0107 zrozumienia, ciekawo\u015b\u0107 historii w jej z\u0142o\u017cono\u015bci. Poni\u017cej krotka impresja filmowa z Pawliwki\/Porucka, ze spektaklu i z Sahrynia.