{"id":2053,"date":"2016-02-21T10:32:32","date_gmt":"2016-02-21T09:32:32","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=2053"},"modified":"2016-02-21T12:11:53","modified_gmt":"2016-02-21T11:11:53","slug":"dziady-na-powaznie-zadnych-skrotow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2016\/02\/21\/dziady-na-powaznie-zadnych-skrotow\/","title":{"rendered":"\u201eDziady” na powa\u017cnie, \u017cadnych skr\u00f3t\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"IMG_20160221_002120\"<\/a>To by\u0142 wielki dzie\u0144 Micha\u0142a Zadary. Dokona\u0142 tego, o czym marzy\u0142 od lat – pokaza\u0142 \u201eDziad\u00f3w\u201d bez skr\u00f3t\u00f3w, w ca\u0142o\u015bci, z obja\u015bnieniami w\u0142\u0105cznie.
\n
\n\u0141\u0105cznie z przerwami wysz\u0142o ponad 14 godzin. W \u015bwietnej kondycji wytrwali aktorzy, do ko\u0144ca \u015bwietn\u0105\u00a0energi\u0119 zachowa\u0142a publiczno\u015b\u0107, nagradzaj\u0105c artyst\u00f3w d\u0142ug\u0105, stoj\u0105c\u0105 owacj\u0105. Wygra\u0142 Mickiewicz, kt\u00f3rego tekst zni\u00f3s\u0142 bez szwanku wszystko.\"IMG_20160221_022851\"<\/a>Micha\u0142 Zadara traktuje klasyczne teksty, rzec mo\u017cna, \u015bmiertelnie powa\u017cne – w ich integralnej ca\u0142o\u015bci, poprzez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 interpretacj\u0119 na scenie sprawdzaj\u0105c ich moc i aktualno\u015b\u0107. W przypadku \u201eDziad\u00f3w\u201d Zadara postanowi\u0142 pokaza\u0107 teatr totalny, nie id\u0105cy na kompromisy, nie stosuj\u0105cy \u017cadnych skr\u00f3t\u00f3w i niebior\u0105cy je\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Nikt wcze\u015bniej nie podj\u0105\u0142 si\u0119 pe\u0142nej inscenizacji, byli\u015bmy do tego przygotowywani stopniowo, mog\u0105c ogl\u0105da\u0107 kolejne cz\u0119\u015bci – wczoraj aktorzy sp\u0119dzili na scenie kilkana\u015bcie godzin, graj\u0105c inaczej ni\u017c podczas premier: ju\u017c rozegrani, z\u017cyci z tekstem i swobodni niejako p\u0142yn\u0119li, zmagaj\u0105c si\u0119 z jego rytmem i sensem, jednak bez napi\u0119cia i bez kompleks\u00f3w.<\/p>\n

\u015awietnie grali najm\u0142odsi aktorzy, jak zupe\u0142nie niezwyk\u0142a Julia Leszkiewicz w \u201eUst\u0119pie\u201d – i nie zawiod\u0142a stara gwardia wroc\u0142awskiego Teatru Polskiego, czasami mo\u017ce dokazuj\u0105c nieco, niczym wypuszczeni na zwiad wiarusi. Szczeg\u00f3\u0142ami gry aktorskiej niech si\u0119 jednak zajmuj\u0105 zawodowi krytycy, b\u0119d\u0105 na pewno mieli co analizowa\u0107, bo przedstawienie monumentalne, na scen\u0119 zosta\u0142y rzucone wszystkie si\u0142y nie tylko aktorskie – oprawa muzyczna, scenografia, wszystko to powodowa\u0142o, \u017ce cho\u0107 ogl\u0105da\u0142o si\u0119 \u201eDziady\u201d z narastaj\u0105cym zm\u0119czeniem, to jednak bez znu\u017cenia, jak w transie na granicy snu i jawy.<\/p>\n

Projekt Zadary mo\u017cna interpretowa\u0107 na dwa sposoby. Re\u017cyser zdo\u0142a\u0142 pokaza\u0107 wielko\u015b\u0107 mickiewiczowskiego tekstu, odzieraj\u0105c go z romantycznego patosu, w czasie gdy do rzeczywisto\u015bci\u00a0wraca tandetny, kiczowaty nacjonalpatriotyzm nakazuj\u0105cy traktowa\u0107 narodow\u0105 histori\u0119 i kultur\u0119 jako wyraz zbiorowej nekrofilii. Zadara traktuje \u201eDziady\u201d, utw\u00f3r po\u015bwi\u0119cony wszak misteriom kultu przodk\u00f3w, z najwy\u017cszym szacunkiem, czego wyrazem literalna lektura – i jednocze\u015bnie ukazuje, \u017ce ta lektura poprzez romantyczny kod prowadzi\u0107 musi do kiczu, \u015bmieszno\u015bci, niezdrowej egzaltacji, irracjonalnych uniesie\u0144, gdzie szalona mi\u0142o\u015b\u0107 do wyidealizowanej drugiej osoby czy do wyidealizowanej Ojczyzny nie wiedzie do idea\u0142u, tylko do szale\u0144stwa.<\/p>\n

Drugi spos\u00f3b interpretacji mo\u017cna poprowadzi\u0107 wbrew Zadarze, stwierdzaj\u0105c, \u017ce tekst Mickiewicza jest tak mocny, \u017ce znosi wszelkie na nim eksperymenty re\u017cyserskie i aktorskie, wychodzi zwyci\u0119sko jak tekst mitu, kt\u00f3ry od\u017cywa za ka\u017cdym nowym powt\u00f3rzeniem. I niewa\u017cne, czy b\u0119dzie to powt\u00f3rzenie w konwencji Zadary czy te\u017c Rados\u0142awa Rychcika, gdzie pani\u0105 Rolison jest czarnosk\u00f3ra niewolnica, a bal u Senatora to uczta Ku Klux Klanu – si\u0142a mitu polega na jego trwa\u0142o\u015bci, odporno\u015bci i otwarto\u015bci jednocze\u015bnie na konkretne, historyczne interpretacje.<\/p>\n

Na czym wi\u0119c polega si\u0142a i aktualno\u015b\u0107 \u201eDziad\u00f3w\u201d? S\u0105 pe\u0142nym i dynamicznym wyrazem polskiej kultury w ca\u0142ej jej z\u0142o\u017cono\u015bci, w napi\u0119ciu mi\u0119dzy tym, co w tej kulturze lokalne, szczeg\u00f3lne i tym, co uniwersalne. S\u0105 \u201eDziady\u201d arcypolskie (w takim sensie polsko\u015bci, jaki uosabia\u0142 \u201eLitwin\u201d Mickiewicz, czyli opartym na wielokulturowo\u015bci i wieloreligijno\u015bci) i europejskie, i \u015bwiatowe.<\/p>\n

Obie interpretacje nie konkuruj\u0105 ze sob\u0105, raczej si\u0119 dialektycznie domykaj\u0105, czego efektem jest synteza – wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 spoza tekstu Mickiewicza wsp\u00f3\u0142czesna polska kultura. \u017bywa, wielowymiarowa i z\u0142o\u017cona w swej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. To dobry, mocny przekaz na czasy, gdy samozwa\u0144czy barbarzy\u0144cy pr\u00f3buj\u0105 definiowa\u0107 kanony polsko\u015bci, to\u017csamo\u015bci i kultury oparte na prostackiej redukcji wyra\u017canej za pomoc\u0105 atawistycznego j\u0119zyka, kt\u00f3ry nie ma nic wsp\u00f3lnego z j\u0119zykiem, jakiemu Mickiewicz nada\u0142 form\u0119 doskona\u0142\u0105. \u201eDziady\u201d to zar\u00f3wno mro\u017c\u0105ca krew w \u017cy\u0142ach \u201eZemsta na wroga\u201d, jak i \u201eDo przyjaci\u00f3\u0142 Moskali\u201d, pe\u0142nia uczu\u0107, zza kt\u00f3rej wy\u0142ania si\u0119\u00a0wizja osoby w ca\u0142ym jej skomplikowaniu i wizja narodu jako ca\u0142o\u015bci, i tej gor\u0105cej, i tej plugawej.<\/p>\n

\u201eDziady\u201d bez skr\u00f3t\u00f3w w Polskim we Wroc\u0142awiu to by\u0142o na pewno \u015bwi\u0119to teatru. Spektaklowi towarzyszy\u0142y plakaty nawi\u0105zuj\u0105ce do 1968 r., kiedy inscenizacja Kazimierza Dejmka w Teatrze Polskim w Warszawie sta\u0142a si\u0119 inspiracj\u0105 do \u00f3wczesnego buntu m\u0142odzie\u017cy. Nie chodzi o analogie, dzi\u015b na ulice wyprowadzaj\u0105 inne spektakle. Chodzi o stawk\u0119 – tekst Mickiewicza mia\u0142 zawsze si\u0142\u0119 wsp\u00f3\u0142tworzenia historii. Si\u0142y tej nie straci\u0142. I to dlatego kultura ma znaczenie – nawet gdy wydaje si\u0119, \u017ce rzeczywisto\u015bci\u0105 rz\u0105dzi polityka.\"Teatr-Polski-we-Wroc\u0142awiu-Dziady-bez-skr\u00f3t\u00f3w-w-840-min.\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To by\u0142 wielki dzie\u0144 Micha\u0142a Zadary. Dokona\u0142 tego, o czym marzy\u0142 od lat – pokaza\u0142 \u201eDziad\u00f3w\u201d bez skr\u00f3t\u00f3w, w ca\u0142o\u015bci, z obja\u015bnieniami w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,21,56,49,120,44,82,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2053"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2053"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2053\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2064,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2053\/revisions\/2064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2053"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2053"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2053"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}