Rozmawia\u0142em ostatnio o sytuacji w Europie \u015arodkowej z ameryka\u0144skim dyplomat\u0105. M\u00f3wi\u0142, \u017ce ojojoj, \u0142apa\u0142 si\u0119 za g\u0142ow\u0119, pyta\u0142, jak tak mo\u017cna – ale jego mowa cia\u0142a, system \u0142agodnych i wyrozumia\u0142ych p\u00f3\u0142u\u015bmiech\u00f3w, intonacja, brzmia\u0142y nast\u0119puj\u0105co: „No, ale koniec ko\u0144c\u00f3w – czego ty si\u0119 spodziewasz po dzikich, s\u0142owia\u0144skich krajach na wschodnim ko\u0144cu \u015bwiata?”. Zna\u0142em te p\u00f3\u0142u\u015bmieszki z rozm\u00f3w z zachodniakami na innych „dzikich ko\u0144cach \u015bwiata”: na Ukrainie, na Ba\u0142kanach, na Kaukazie. Wsz\u0119dzie i zawsze wygl\u0105da\u0142o to tak samo: fajnie, \u017ce wam zale\u017cy na tej demokracji i prawach cz\u0142owieka, ale cud\u00f3w nie ma, a Wsch\u00f3d to Wsch\u00f3d. Rurytania. Borduria. Elbonia. Molwania.<\/p><\/blockquote>\n
Szczerek z jednej strony przypomina zachodnie wyobra\u017cenia Wschodu kryj\u0105ce si\u0119 pod orientalistycznymi wizjami r\u00f3\u017cnych Rurytanii, Krakozji, Bordurii. I przekonuje w drugiej cz\u0119\u015bci tekstu, \u017ce wyra\u017caj\u0105 one g\u0142\u0119bok\u0105 prawd\u0119 – Bordurie istniej\u0105 naprawd\u0119, odtwarzaj\u0105 si\u0119 dzi\u015b po raz kolejny, by po raz kolejny, jakby wiedzione dziejowym fatalizmem, sprowadzi\u0107 na siebie katastrof\u0119:<\/p>\n
Bordurie wracaj\u0105, i zawsze ko\u0144czy si\u0119 tak samo: powrotem do czego\u015b w rodzaju narodowego socjalizmu. Bo na czym innym oprze\u0107 narodowe wsp\u00f3lnoty ni\u017c na narodzie mamionym socjalistycznymi mamid\u0142ami? Oraz na religii? A raczej na bardzo uproszczonych wersjach tych trzech spraw: tak wi\u0119c odwo\u0142ania do narodu ko\u0144czy\u0142y si\u0119 prymitywnym nacjonalizmem, aspekt socjalistyczny – populistycznym wrzaskiem b\u0105d\u017a utrzymywaniem za wszelk\u0105 cen\u0119 niewydolnego systemu, a religijny – wulgarnym ciemnogrodem typu Radio Maryja.<\/p><\/blockquote>\n
Teksty Foya i Szczerka to awers i rewers tej samej opowie\u015bci o egzotycznej Europie \u015arodkowej, kt\u00f3ra gdy zaczyna w\u0142a\u015bnie tak siebie nazywa\u0107 i esencjalizowa\u0107 \u015brodkowoeuropejsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w swych lokalnych odmienno\u015bciach, staje si\u0119 niezrozumia\u0142a, wschodnia, barbarzy\u0144ska.<\/p>\n
Ta opowie\u015b\u0107 odtwarza si\u0119 nieustannie i nabiera konkretnego wyrazu w postaci dziwnych, anachronicznych politycznych projekt\u00f3w, kt\u00f3re wydawa\u0142o si\u0119 ju\u017c nigdy nie wr\u00f3c\u0105 ze \u015bmietnika historii. Wracaj\u0105 jednak nieustannie, bo kondycja \u015brodkowoeuropejska\u00a0jest wynikiem ci\u0105g\u0142ego napi\u0119cia w\u0142a\u015bciwego dla kraj\u00f3w p\u00f3\u0142peryferyjnych. P\u00f3\u0142peryferyjno\u015b\u0107 prowadzi do g\u0142odu podmiotowo\u015bci i przytaczanego przez Szczerka za Istv\u00e1nem Bib\u00f3\u00a0fa\u0142szywego realizmu, kt\u00f3ry nabiera si\u0142y, gdy projekt cywilizacyjnego centrum przechodzi kryzys i traci sw\u0105 normatywn\u0105 atrakcyjno\u015b\u0107.<\/p>\n
W takiej sytuacji mocy\u00a0nabieraj\u0105 wzory z rodzimych repertuar\u00f3w, bo skoro mimo katastrof reprodukuj\u0105 si\u0119, to znaczy s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em si\u0142y zapewniaj\u0105cej odtwarzanie narodowej i kulturowej substancji. Uwznio\u015blone pod has\u0142em tradycyjnych warto\u015bci staj\u0105 si\u0119 emocjonalnym i politycznym drogowskazem w czasach, gdy uniwersalne drogowskazy staj\u0105 si\u0119 nieczytelne.<\/p>\n
Czy zatem jeste\u015bmy skazani na ci\u0105g\u0142e odtwarzanie borduria\u0144skiej kondycji i na zbawc\u00f3w narodu takich jak Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201eFinancial Times” postara\u0142 si\u0119 i przygotowa\u0142 d\u0142ugi artyku\u0142 o Jaros\u0142awie Kaczy\u0144skim, kt\u00f3ry powinien spodoba\u0107 si\u0119 samemu Prezesowi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,21,56,15,24,49,120,6,50,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2110"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2110"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2114,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2110\/revisions\/2114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}