{"id":2498,"date":"2016-08-10T19:08:20","date_gmt":"2016-08-10T17:08:20","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=2498"},"modified":"2016-08-10T19:28:18","modified_gmt":"2016-08-10T17:28:18","slug":"papiez-franciszek-i-gender-pana-boga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2016\/08\/10\/papiez-franciszek-i-gender-pana-boga\/","title":{"rendered":"Papie\u017c Franciszek i gender Pana Boga"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Jedno s\u0142owo, by nic nie zyska\u0107, a wszystko straci\u0107. Gender.
\n
\nPapie\u017c Franciszek podzieli\u0142 si\u0119 w Polsce z biskupami, \u017ce podobnie jak im cierpnie mu sk\u00f3ra od gendera. To wyznanie nie wystarczy\u0142o, by rozgrzeszy\u0107 papie\u017ca w oczach tradycjonalistycznej prawicy za lewackie odchylenia. Wystarczy\u0142o jednak, by Franciszek zaprzepa\u015bci\u0142\u00a0pozycj\u0119 lidera polskiej lewicy.<\/p>\n

Prawdziw\u0105, patriarchaln\u0105 i konserwatywn\u0105 twarz Franciszka ods\u0142aniaj\u0105 w OKO.press Agnieszka Graff i El\u017cbieta Korolczuk<\/strong><\/a>. Sw\u00f3j tekst puentuj\u0105:<\/p>\n

Antygenderyzm w polskim wydaniu ma charakter szowinistyczny: sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105\u00a0wzmo\u017cenia nacjonalistycznego i \u015bwietnie wsp\u00f3\u0142brzmia\u0142 z l\u0119kiem przed uchod\u017acami, przedstawianymi jako obcy zagra\u017caj\u0105cy \u201epolskim kobietom\u201d i polskiej kulturze. Tymczasem w ramach papieskiej opowie\u015bci \u201egender\u201d nale\u017cy zwalcza\u0107 z innych powod\u00f3w.<\/p>\n

\u201eGenderyzm\u201d, indywidualizm, konsumpcjonizm, niesprawiedliwo\u015b\u0107 \u2013 to w ramach tej optyki w du\u017cej mierze synonimy. Zdaniem Franciszka kultury lokalne s\u0105 zawsze z gruntu tradycyjne, patriarchalne i heteronormatywne a dopiero struktury ponadnarodowe (ONZ, UE) \u201ekolonizuj\u0105\u201d je wprowadzaj\u0105c grzeszne dziwactwa takie jak emancypacja kobiet czy prawa gej\u00f3w.<\/p>\n

Antyneoliberalna retoryka sprawia, \u017ce Franciszek nie znajduje wsp\u00f3lnego j\u0119zyka z t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 prawicy, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy odraz\u0119 do emancypacji kobiet i \u015brodowisk LGBT z wiar\u0105 w wolny rynek. Jednak papie\u017c krytykuj\u0105cy chciwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego kapitalizmu nie jest te\u017c sojusznikiem lewicy. Antyglobalistyczny prawicowy populizm papie\u017ca \u0142\u0105cz\u0105 pewne podobie\u0144stwa ze wsp\u00f3\u0142czesnym my\u015bleniem lewicowym \u2013 ale s\u0105 one powierzchowne. Tu i tu kluczowy jest sprzeciw wobec ekonomicznych nier\u00f3wno\u015bci, \u201eba\u0142wochwalstwa pieni\u0105dza\u201d.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie, zar\u00f3wno interpretacja \u017ar\u00f3de\u0142 obecnego kryzysu, jak i zaproponowane przez Franciszka sposoby, by mu zaradzi\u0107, s\u0105 bardzo podobne do tych, jakie proponowali jego poprzednicy, w tym Jan Pawe\u0142 II. Lekiem na ca\u0142e z\u0142o ma by\u0107\u00a0\u0142ad \u201enaturalny\u201d czy raczej boski porz\u0105dek g\u0142\u0119boko patriarchalny i odleg\u0142y od idea\u0142\u00f3w liberalnej demokracji, kt\u00f3ra okazuje si\u0119 tu z\u0142owrogim \u201ekolonizatorem\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

U\u017cyj\u0119 formu\u0142y Slavoja\u00a0\u017di\u017eka i stwierdz\u0119, \u017ce autorki maj\u0105 racj\u0119, ale si\u0119 g\u0142\u0119boko myl\u0105. Maj\u0105 racj\u0119, \u017ce papie\u017c jest konserwatywny i w swym przywi\u0105zaniu do doktryny Ko\u015bcio\u0142a nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od swych poprzednik\u00f3w. Pisa\u0142em o tym, r\u00f3wnie\u017c w OKO.press<\/strong><\/a>, przed przyjazdem Franciszka.<\/p>\n

Czy rzeczywi\u015bcie jednak papieski projekt nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzednich? R\u00f3\u017cni si\u0119, i to zasadniczo – \u017ceby nie powtarza\u0107 argument\u00f3w raz ju\u017c u\u017cytych w tamtym tek\u015bcie, dodam nowe.<\/p>\n

Nowo\u015b\u0107 Franciszka polega na tym, \u017ce proponuje wizj\u0119 nowego, postantropocentrycznego i postuniwersalistycznego humanizmu. Ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, kt\u00f3rego przysz\u0142o\u015b\u0107 zale\u017cy od wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci wielu kultur, nie mo\u017cna ro\u015bci\u0107 sobie pretensji do uniwersalizmu w\u0142asnego systemu religijnego czy etycznego. Dlatego odrzuca prozelityzm, a gdy m\u00f3wi o Europie, za jej to\u017csamo\u015bciowy fundament okre\u015bla humanizm w\u0142a\u015bnie, a nie chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\n

Gdy m\u00f3wi krytycznie o gender, m\u00f3wi z perspektywy partykularnej, w\u0142asnego systemu warto\u015bci, kt\u00f3remu pozostaje wierny i w tej wierno\u015bci, jako g\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a, pozostaje wiarygodny. Jednocze\u015bnie m\u00f3wi o konieczno\u015bci uznania\u00a0wielokulturowo\u015bci \u015bwiata, a wi\u0119c tak\u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015bci aksjonormatywnej jako \u017ar\u00f3d\u0142a kreatywno\u015bci i \u017cywotno\u015bci niezb\u0119dnej, by podo\u0142a\u0107 wyzwaniom wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Do najwa\u017cniejszych nale\u017c\u0105 nier\u00f3wno\u015bci, wykluczenie i destrukcja \u015brodowiska.<\/p>\n

Jak jednak w wielokulturowym \u015bwiecie si\u0119 porozumie\u0107? Czy jest to w og\u00f3le mo\u017cliwe – Wies\u0142aw My\u015bliwski w rozmowie z Micha\u0142em Nogasiem twierdzi\u0142, \u017ce takie porozumienie wobec wielo\u015bci prawd jest niemo\u017cliwe. No w\u0142a\u015bnie, czy antygenderowy papie\u017c mo\u017ce si\u0119 porozumie\u0107 z progenderow\u0105 Agnieszk\u0105 Graff?<\/p>\n

Z problemem takim mierzy\u0142a si\u0119, w\u015br\u00f3d licznych filozof\u00f3w i filozofek my\u015bl\u0105cych o dialogu, Simon Weil. Jak mo\u017cliwe jest porozumienie ludzi r\u00f3\u017cnych i r\u00f3wnych jednocze\u015bnie? Bieg\u0142a w matematyce dosz\u0142a do rozwi\u0105zania, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do nauki o proporcjach. Kluczowym elementem jej rozwi\u0105zania jest konieczno\u015b\u0107 istnienia referensu transcendalnego, czyli wsp\u00f3lnego punktu odniesienia dla szukaj\u0105cych porozumienia. Weil wskazywa\u0142a, \u017ce takim referensem jest Chrystus jako symbol Prawdy. Franciszek ma jednak \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce trudno si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 do Chrystusa jako punktu wsp\u00f3lnego, gdy chce si\u0119 porozumie\u0107 z niechrze\u015bcijanami.<\/p>\n

Tym referensem staje si\u0119 jednak Ziemia i wsp\u00f3lne dla ca\u0142ej ludzko\u015bci wyzwanie, jakim jest unikni\u0119cie ekologicznej zag\u0142ady. Je\u015bli wszyscy si\u0119 zgodz\u0105, \u017ce zagro\u017cenie jest realne (dla przypomnienia, 8 sierpnia min\u0105\u0142 Dzie\u0144 D\u0142ugu Ekologicznego<\/strong><\/a>, od tego dnia do ko\u0144ca roku \u017cyjemy na kredyt wobec \u015brodowiska – bardziej obrazowo: zu\u017cywamy p\u00f3\u0142tora razy wi\u0119cej zasob\u00f3w, ni\u017c geokosystem jest w stanie odtworzy\u0107), to nawet wobec r\u00f3\u017cnicy pogl\u0105d\u00f3w na szczeg\u00f3\u0142owe kwestie wsp\u00f3lny cel i wsp\u00f3lne wyzwanie umo\u017cliwia doj\u015bcie do porozumienia bez konieczno\u015bci porzucenia w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Jak pisa\u0142em w OKO.press, referensem transcendentalnym jest w tym uj\u0119ciu \u015bwiadomo\u015b\u0107 antropocenu.<\/p>\n

Czy t\u0119 perspektyw\u0119 mo\u017cna pogodzi\u0107 z uniwersalizmem praw cz\u0142owieka? Tu odpowied\u017a jest bardziej z\u0142o\u017cona, bo wymaga dostrze\u017cenia, \u017ce Franciszek odrzucaj\u0105c antropocentryzm, m\u00f3wi nie tylko o prawie naturalnym (zgodnie z ko\u015bcieln\u0105 tradycj\u0105), ale tak\u017ce o tym, \u017ce Natura ma prawa, a wi\u0119c te\u017c i formy podmiotowo\u015bci. <\/p>\n

A skoro tak, to przypomn\u0119 wypowied\u017a Jana Hartmana z rozmowy dla POLITYKI<\/strong><\/a>:<\/p>\n

Badania opinii pokazuj\u0105, \u017ce stosunek Polak\u00f3w do aborcji z\u00a0roku na rok jest coraz mniej liberalny. Sk\u0105d ten trend?<\/b>
\nLudzie chodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a i\u00a0s\u0142ysz\u0105 tam to, co s\u0142ysz\u0105. Ale te\u017c niezale\u017cnie od indoktrynacji, na fali rewolucji liberalnej zacz\u0119li\u015bmy przypisywa\u0107 prawa zarodkom i\u00a0mo\u017cliwe, \u017ce b\u0119dziemy na nie coraz bardziej wra\u017cliwi, tak jak niedawno uznali\u015bmy prawa kobiet, a\u00a0od jakiego\u015b czasu stajemy si\u0119 coraz wra\u017cliwsi na prawa zwierz\u0105t. Cieszy mnie to.<\/p><\/blockquote>\n

Podsumowuj\u0105c, twierdz\u0119, \u017ce papie\u017c b\u0119d\u0105c tradycjonalist\u0105 w wymiarze partykularnym, jest jednocze\u015bnie rewolucjonist\u0105 w wymiarze uniwersalnym, pr\u00f3buj\u0105c okre\u015bli\u0107 warunki dla, jak to okre\u015bli\u0142em, postantropocentrycznej i postuniwersalistycznej syntezy, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 nowym humanizmem lub neohumanizmem. Poj\u0119cie syntezy jest wa\u017cne, bo oznacza, \u017ce nie chodzi o powr\u00f3t do przednowoczesnego \u0142adu polegaj\u0105cego na koegzystencji religii i kultur w ramach regu\u0142y tolerancji, tylko o \u0142ad ponowoczesny oparty na wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie mog\u0119 si\u0119 w swej interpretacji myli\u0107, nie jestem franciszkologiem, czytam papieskie\u00a0teksty z pozycji niekonfesyjnej, a wypowied\u017a o gender tylko wzmocni\u0142a zainteresowanie.<\/p>\n

A ju\u017c na koniec – ta walka antygenderowych katolik\u00f3w z genderem jest urocza, bo nie zauwa\u017caj\u0105, jak pan Jourdain, \u017ce na co dzie\u0144 m\u00f3wi\u0105 proz\u0105. Bo gdy kto\u015b m\u00f3wi np. Pan B\u00f3g, u\u017cywa kategorii p\u0142ci kulturowej – wszak zgodnie z katechizmem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego:<\/p>\n

B\u00f3g w \u017cadnym wypadku nie jest obrazem cz\u0142owieka. Nie jest ani m\u0119\u017cczyzn\u0105, ani kobiet\u0105. B\u00f3g jest czystym duchem, w kt\u00f3rym nie ma miejsca na r\u00f3\u017cnic\u0119 p\u0142ci.<\/p><\/blockquote>\n

Ka\u017cda pr\u00f3ba antropomorfizacji istoty Boga oznacza konieczno\u015b\u0107 odwo\u0142ania si\u0119 do p\u0142ci kulturowej. Bez gendera o Bogu m\u00f3wi\u0107 si\u0119 ludzkim j\u0119zykiem nie da.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jedno s\u0142owo, by nic nie zyska\u0107, a wszystko straci\u0107. Gender.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,7,21,197,114,10,56,223,24,49,120,8,258,6,103,9,124,73,277,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2498"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2500,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2498\/revisions\/2500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}