{"id":2527,"date":"2016-08-22T09:47:36","date_gmt":"2016-08-22T07:47:36","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=2527"},"modified":"2016-08-22T12:50:51","modified_gmt":"2016-08-22T10:50:51","slug":"czas-utopii-miedzy-niemozliwoscia-a-koniecznoscia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2016\/08\/22\/czas-utopii-miedzy-niemozliwoscia-a-koniecznoscia\/","title":{"rendered":"Czas utopii. Mi\u0119dzy niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 a konieczno\u015bci\u0105"},"content":{"rendered":"
\"14047370_1243080685743745_6047817145528822167_o\"

Debata otwarcia: Europa \u015arodkowa: przestrze\u0144 utopii czy kraina kr\u00f3la Ubu? we wroc\u0142awskim Ratuszu<\/p><\/div>\n

Ciekawe trzy dni z utopi\u0105 jako g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0105 podczas wroc\u0142awskiej konferencji „Czas utopii. W poszukiwaniu utraconej przysz\u0142o\u015bci”<\/strong><\/a>. Dlaczego jednak utopia?
\n
\nBo jak przekonywa\u0142 Leonidas Donskis, filozof i historyk idei z Litwy, rezygnacja z my\u015blenia utopijnego oznacza zgod\u0119 na bezalternatywno\u015b\u0107, na determinizm i utrat\u0119 wolno\u015bci. Czy to przez przypadek w krajach postkomunistycznych tak wielu twardych wyznawc\u00f3w marksizmu w okresie transformacji przerzuci\u0142o si\u0119 na neoliberalizm, g\u0142osz\u0105c zasad\u0119 TINA – There Is No Alternative?<\/p>\n

\"OLYMPUS

Arno M\u00fcnster i Leonidas Donskis<\/p><\/div>\n

Arno M\u00fcnster, ucze\u0144 i przyjaciel Ernsta Blocha, tw\u00f3rcy „Zasady nadziei”, wielkiej encyklopedii utopii, przypomnia\u0142 ewolucj\u0119 utopijnego my\u015blenia od Platona po Stanis\u0142awa Lema i papie\u017ca Franciszka. Przypomnia\u0142 sp\u00f3r, jaki zainicjowa\u0142 Hans Jonas, przeciwstawiaj\u0105c utopijnej zasadzie nadziei zasad\u0119 odpowiedzialno\u015bci, kt\u00f3ra powinna organizowa\u0107 \u017cycie w \u015bwiecie naznaczonym mo\u017cliwo\u015bci katastrofy technologicznej.<\/p>\n

Zasada odpowiedzialno\u015bci ma sw\u00f3j wyraz praktyczny w zasadzie ostro\u017cno\u015bci obowi\u0105zuj\u0105cej w prawodawstwie Unii Europejskiej. Czy jednak rzeczywi\u015bcie uniewa\u017cnia potrzeb\u0105 utopii?\u00a0M\u00fcnster dowodzi\u0142, \u017ce owszem – utopia jako pragnienie stworzenia porz\u0105dku idealnego jest niemo\u017cliwa do osi\u0105gni\u0119cia, jako wyobra\u017canie sobie mo\u017cliwe alternatywy jest jednak konieczno\u015bci\u0105.<\/p>\n

\"OLYMPUS

Przemys\u0142aw Czapli\u0144ski o awarii, moderuje Aleksander Kaczorowski<\/p><\/div>\n

Czym jednak uzbroi\u0107 my\u015blenie utopijne dzisiaj? Ciekawe, oryginalne pomys\u0142y przedstawili Przemys\u0142aw Czapli\u0144ski i Franco „Bifo” Berardi. Czapli\u0144ski m\u00f3wi\u0142, odnosz\u0105c si\u0119 do trop\u00f3w odnalezionych w literaturze, o awarii jako sposobie wyprowadzania \u015bwiata z dotychczasowej trajektorii. Gdy ca\u0142o\u015bciowe rozwi\u0105zania s\u0105 niemo\u017cliwe, trzeba oddzia\u0142ywa\u0107 punktowo. Awaria funkcjonalna wyprowadzaj\u0105ca system z r\u00f3wnowagi, awaria semiotyczna pozwalaj\u0105ca przechwyci\u0107 kontrol\u0119 nad j\u0119zykiem i semioz\u0105, czyli w\u0142adz\u0105 opisu \u015bwiata, maj\u0105 szans\u0119 doprowadzi\u0107 do awarii ontologicznej, czyli zmiany. W chwili obecnej bieglejsi w stosowaniu „awaryjnej metodyki” s\u0105 przedstawiciele \u015bwiata prawicowych dystopii. Dlaczego?<\/p>\n

Z pytaniem tym mierzy\u0142 si\u0119 Franco „Bifo” Berardi, rozwijaj\u0105c z kolei swoj\u0105 koncepcj\u0119 „futurability”, przysz\u0142o\u015bciowo\u015bci oznaczaj\u0105cej istnienie mo\u017cliwo\u015bci wi\u0119cej ni\u017c jednej przysz\u0142o\u015bci. W\u0142adza polega na tym, \u017ce zas\u0142ania inne mo\u017cliwo\u015bci, ods\u0142aniaj\u0105c tylko jedn\u0105, korzystn\u0105 w\u0142a\u015bnie dla w\u0142adzy. Stawk\u0105 jest ods\u0142oni\u0119cie innych mo\u017cliwo\u015bci. Dzi\u015b \u015bmier\u0107 kapitalizmu jest pewna tylko ci\u0105gle nie widzimy wyj\u015bcia z pu\u0142apki, przygnieceni truch\u0142em systemu. Drog\u0105 do wyj\u015bcia powinna by\u0107 refleksja nad prac\u0105, nad konieczno\u015bci\u0105 odej\u015bcia od takiej kategorii. Podtrzymywany ci\u0105gle dyskurs pracy wobec jej zaniku na skutek przemian systemu gospodarczego produkuje energie sprzyjaj\u0105ce rozwojowi nastroj\u00f3w faszystowskich.<\/p>\n

Rozwa\u017cania o charakterze bardziej teoretycznym, koncepcyjnym wype\u0142nia\u0142y analizy konkretnych projekt\u00f3w: kazachski Futuristan, radykalny feminizm i sekstremizm FEMEN, technoutopie Krzemowej Doliny, rozwi\u0105zania uniwersalistyczne i lokalne. W ko\u0144cu te\u017c zmierzyli\u015bmy si\u0119 z nasz\u0105, \u015brodkowoeuropejsk\u0105 lokalno\u015bci\u0105. Na ile jeste\u015bmy zak\u0142adnikami p\u00f3\u0142peryferyjno\u015bci, jak wykazywa\u0142 Myko\u0142a Riabczuk, a na ile mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 oferowa\u0107 rozwi\u0105zania atrakcyjne poza w\u0142asnym kr\u0119giem?<\/p>\n

\"IMG_0542\"

Debata o utopii Solidarno\u015bci, od lewej: Ewa Majewska, Jan Sowa, Leszek Ja\u017cd\u017cewski, Jacek Ko\u0142tan, Krzysztof Mazur, Jadwiga Staniszkis<\/p><\/div>\n

To w\u0142a\u015bnie pytanie organizowa\u0142o ostatni\u0105 debat\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 ruchowi Solidarno\u015bci lat 1980-81, jego utopijnemu potencja\u0142owi i kwestii, na ile mo\u017ce by\u0107 on inspiruj\u0105cy dzi\u015b? Dyskusja nie doprowadzi\u0142a do rozstrzygaj\u0105cych wniosk\u00f3w, pokaza\u0142a jednak, \u017ce tak zr\u00f3\u017cnicowane grono, jak Jadwiga Staniszkis, Ewa Majewska, Jan Sowa, Leszek Ja\u017cd\u017cewski, Krzysztof Mazur mog\u0105 spiera\u0107 si\u0119, u\u017cywaj\u0105c swoich perspektyw ideowych, nie wykluczaj\u0105c adwersarzy z debaty. Na tym chyba w\u0142a\u015bnie si\u0142a solidarno\u015bci polega\u0142a: by\u0142a przestrzeni\u0105 ludzi r\u00f3wnych i r\u00f3\u017cnych, co pozwoli\u0142o ka\u017cdemu z uczestnik\u00f3w debaty znale\u017a\u0107 miejsce w interpretacji jej dorobku.<\/p>\n

W ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy powstanie publikacja zbieraj\u0105ca konferencyjne wyk\u0142ady, warto do nich wr\u00f3ci\u0107 w spokojnej lekturze. Teraz zach\u0119cam do ogl\u0105dania materia\u0142\u00f3w wideo<\/strong><\/a>. Konferencja by\u0142a kolejnym elementem programu „Miasto przysz\u0142o\u015bci \/ Laboratorium Wroc\u0142aw”, jaki realizuj\u0119 w ramach Europejskiej Stolicy Kultury Wroc\u0142aw 2016.<\/p>\n

Przed nami kolejny element: cykl „Cz\u0142owiek Antropocenu”, na kt\u00f3ry z\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 wystawa w piwnicach Pasa\u017cu Pokoyhoff (wernisa\u017c 15 wrze\u015bnia), tematyczne pikniki weekendowe we Wroc\u0142awskim Centrum Bada\u0144 EIT+, w ko\u0144cu konferencja „Cz\u0142owiek Antropocenu” i finisa\u017c wystawy 15 pa\u017adziernika.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ciekawe trzy dni z utopi\u0105 jako g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0105 podczas wroc\u0142awskiej konferencji „Czas utopii. W poszukiwaniu utraconej przysz\u0142o\u015bci”. Dlaczego jednak utopia?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,21,55,197,114,56,177,182,15,92,29,24,257,49,120,8,258,95,6,9,124,73,44,86,16,78,50,165,277,268,167,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2527"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2527"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2537,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2527\/revisions\/2537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}