{"id":2538,"date":"2016-08-24T11:02:59","date_gmt":"2016-08-24T09:02:59","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=2538"},"modified":"2016-08-24T11:18:31","modified_gmt":"2016-08-24T09:18:31","slug":"ukraina-25-lat-niepodleglosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2016\/08\/24\/ukraina-25-lat-niepodleglosci\/","title":{"rendered":"Ukraina. 25 lat niepodleg\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

\"Ukr-jitnitsa-big\"<\/a>24 sierpnia 1991 r. sta\u0142o si\u0119 to, co przez tak wiele lat wydawa\u0142o si\u0119 mrzonk\u0105: Ukraina aktem Rady Najwy\u017cszej og\u0142osi\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej akt ten potwierdzi\u0142o ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo – w referendum 1 grudnia 1991 r. wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 84,18 proc. wyborc\u00f3w, 90,32 proc. odda\u0142o g\u0142os za. R\u00f3wnie\u017c Krym g\u0142osowa\u0142 za niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 Ukrainy. Polska uzna\u0142a now\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 jako pierwsza.
\n
\nTo historia realizacji marzenia nie tylko Ukrai\u0144c\u00f3w, lecz tak\u017ce Polak\u00f3w podzielaj\u0105cych spos\u00f3b my\u015blenia Jerzego Giedroycia i paryskiej „Kultury”: „Nie ma niepodleg\u0142ej Polski bez niepodleg\u0142ej Ukrainy”. Szybko jednak okaza\u0142o si\u0119, jak trudno jest budowa\u0107 suwerenno\u015b\u0107 i rozwija\u0107 demokratyczne spo\u0142ecze\u0144stwo w przestrzeni postsowieckiej, wobec pot\u0119\u017cnego s\u0105siada, kt\u00f3ry z chwil\u0105 przej\u0119cia w\u0142adzy przez W\u0142adimira Putina zacz\u0105\u0142 rekonstruowa\u0107 sw\u00f3j imperialny projekt. W projekcie tym Kij\u00f3w z Ukrain\u0105 zawsze odgrywa\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119.<\/p>\n

Po 25 latach, mimo \u017ce Ukraina pogr\u0105\u017cona jest w kryzysie gospodarczym, jako\u015b\u0107 \u017cycia politycznego pozostawia wiele do \u017cyczenia, niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jest faktem, kt\u00f3rego nikt nie kwestionuje. Pojawiaj\u0105ce si\u0119 co jaki\u015b czas spekulacje o mo\u017cliwo\u015bci otwartej wojny z Rosj\u0105 (niedawno po\u017cywk\u0105 dla nich by\u0142y prowokacje na Krymie i koncentracja rosyjskich wojsk nad granicami) ko\u0144cz\u0105 si\u0119 zazwyczaj konkluzj\u0105, \u017ce owszem – ukrai\u0144ska armia jest s\u0142absza od rosyjskiej, jednak Majdan, utrata Krymu i walka o Donbas nauczy\u0142y Ukrai\u0144c\u00f3w walczy\u0107 i umiera\u0107 nie tylko za sw\u0105 ojczyzn\u0119, ale tak\u017ce za jej przysz\u0142o\u015b\u0107. Wszak Rewolucja Godno\u015bci prze\u0142omu 2013\/14 roku wybuch\u0142a w imi\u0119 warto\u015bci europejskich i europejskiej przysz\u0142o\u015bci Ukrainy.<\/p>\n

To niew\u0105tpliwie paradoks – zauwa\u017cy\u0142 niedawno Myko\u0142a Riabczuk podczas wroc\u0142awskiej debaty o Europie \u015arodkowej, \u017ce gdy na Zachodzie wiara w europejski projekt zdaje si\u0119 umiera\u0107, to w\u0142a\u015bnie na Ukrainie ludzie za ten projekt gin\u0119li swoj\u0105 ofiar\u0105, tworz\u0105c Niebia\u0144sk\u0105 Sotni\u0119. Rewolucja i p\u00f3\u017aniejsza reakcja Kremla umocni\u0142y tylko europejski wyb\u00f3r Ukrai\u0144c\u00f3w, symbolem ostatecznego zerwania z imperium sta\u0142 si\u0119 „leninopad”, proces usuwania pomnik\u00f3w Lenina z miejskich plac\u00f3w.<\/p>\n

Trwa niezwykle ciekawy i z\u0142o\u017cony proces tworzenia nowej to\u017csamo\u015bci ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3rego wa\u017cnym elementem jest historia walki Ukrai\u0144c\u00f3w z komunizmem. Niedawno pisa\u0142em o 90. urodzinach Jewhena Hryciaka, przyw\u00f3dcy powstania w Noryl\u0142agu w 1953 r. (jego „Kr\u00f3tk\u0105 notatk\u0119 ze wspomnie\u0144”, scenariusz na doskona\u0142y film, t\u0142umaczy\u0142em na prze\u0142omie 1988\/89) – setki tysi\u0119cy Ukrai\u0144c\u00f3w uwi\u0119zionych w Gu\u0142agu za „nacjonalizm” by\u0142o mieszank\u0105 wybuchow\u0105 w lagrowym systemie. Jak twierdzi Oksana Zabu\u017cko, to w\u0142a\u015bnie nieustanna irredenta doprowadzi\u0142a do demonta\u017cu Gu\u0142agu jako systemu. Ale te\u017c do ko\u0144ca jego pozosta\u0142o\u015bci szczerzy\u0142y k\u0142y – w 1985 r. w \u0142agrze zmar\u0142 Wasyl Stus, jeden z najwybitniejszych ukrai\u0144skich poet\u00f3w XX stulecia.<\/p>\n

W tej antykomunistycznej walce g\u0142\u00f3wna rola przypad\u0142a UPA i zbrojnemu podziemiu walcz\u0105cemu z sowieckim re\u017cimem jeszcze w latach 50. Polska pami\u0119\u0107 o UPA ogranicza si\u0119 do rzezi wo\u0142y\u0144skiej\u00a0i tragicznej wojny polsko-ukrai\u0144skiej, de facto wojny domowej, jak\u0105 prowadzili ze sob\u0105 Ukrai\u0144cy i Polacy zamieszkuj\u0105cy II Rzeczpospolit\u0105. Ta asymetria pami\u0119ci wynikaj\u0105ca w du\u017cej mierze z „tabloidyzacji historii” (m\u00f3wi\u0142 o tym Jurij Andruchowycz podczas tegorocznej Wioski Teatralnej w W\u0119gajtach) prowadzi do wzajemnie niezrozumia\u0142ych decyzji. I tak Ukrai\u0144cy zmieniaj\u0105 nazw\u0119 jednej z kijowskich arterii, nadaj\u0105c jej imi\u0119 Stepana Bandery, a polski Sejm przyjmuje „uchwa\u0142\u0119 wo\u0142y\u0144sk\u0105” oskar\u017caj\u0105c\u0105 Ukrai\u0144c\u00f3w o ludob\u00f3jstwo na Wo\u0142yniu.<\/p>\n

Upolitycznienie pami\u0119ci i sporu, kt\u00f3ry w pierwszej kolejno\u015bci wymaga pracy historyk\u00f3w i wzajemnej edukacji, by lepiej si\u0119 zrozumie\u0107, doprowadzi\u0142 do sytuacji, kiedy w 25-lecie ukrai\u0144skiej niepodleg\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej Polska by\u0142a najwi\u0119kszym or\u0119downikiem, co\u015b p\u0119k\u0142o, by\u0107 mo\u017ce nieodwracalnie, w\u00a0stosunkach mi\u0119dzy nie tylko pa\u0144stwami, ale i spo\u0142ecze\u0144stwami. Riabczuk przypomnia\u0142, \u017ce po Rewolucji Godno\u015bci\u00a0gesty solidarno\u015bci z Ukrain\u0105 spowodowa\u0142y, \u017ce Polacy stali si\u0119 najwy\u017cej cenionym przez Ukrai\u0144c\u00f3w narodem. Teraz ze zniech\u0119ceniem r\u0119k\u0105 machaj\u0105 naj\u017cyczliwsi intelektuali\u015bci, kt\u00f3rzy przez lata hodowali wi\u0119zi przyja\u017ani.<\/p>\n

Przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy lud\u017ami nie zga\u015bnie, zbyt wiele nas \u0142\u0105czy, zbyt ciekaw\u0105 ma Ukraina kultur\u0119, by z niej zrezygnowa\u0107, zbyt ciekawym s\u0105 Ukrai\u0144cy spo\u0142ecze\u0144stwem, by si\u0119 na nich zamkn\u0105\u0107. Niepokoj\u0105 jednak akty ukrainofobii, jak niedawno w Przemy\u015blu, kt\u00f3re nie spotka\u0142y si\u0119 nie tylko z oporem, ale zyska\u0142y wr\u0119cz aprobat\u0119\u00a0w\u0142adz nie tylko samorz\u0105dowych, ale i pa\u0144stwowych. Dzi\u015b jest w Kijowie prezydent Andrzej Duda, podczas tej wizyty ma by\u0107 podpisana wsp\u00f3lna polsko-ukrai\u0144ska deklaracja. To dobrze, cho\u0107 na pewno nie wystarczy.<\/p>\n

Ukrai\u0144skim przyjacio\u0142om gratuluj\u0119 25 lat niepodleg\u0142o\u015bci\u00a0i zdolno\u015bci realizacji marze\u0144, w kt\u00f3re tak ma\u0142o kto wierzy\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

24 sierpnia 1991 r. sta\u0142o si\u0119 to, co przez tak wiele lat wydawa\u0142o si\u0119 mrzonk\u0105: Ukraina aktem Rady Najwy\u017cszej og\u0142osi\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej akt ten potwierdzi\u0142o ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo – w referendum 1 grudnia 1991 r. wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 84,18 proc. wyborc\u00f3w, 90,32 proc. odda\u0142o g\u0142os za. R\u00f3wnie\u017c Krym g\u0142osowa\u0142 za niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 Ukrainy. Polska uzna\u0142a now\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,21,56,257,20,49,120,95,6,124,73,78,50,277,167,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2538"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2538"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2543,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2538\/revisions\/2543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}