{"id":2673,"date":"2016-10-10T16:21:22","date_gmt":"2016-10-10T14:21:22","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=2673"},"modified":"2016-10-10T17:20:35","modified_gmt":"2016-10-10T15:20:35","slug":"po-kongresie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2016\/10\/10\/po-kongresie\/","title":{"rendered":"Po Kongresie"},"content":{"rendered":"
\"14560136_702244489931023_3482345708894401445_o\"

Kongres, po zako\u0144czeniu. W sumie spotkaniu uczestniczy\u0142o ponad 2 tys. os\u00f3b. Fot. Tadeusz P\u00f3\u017aniak<\/p><\/div>\n

Kongres Kultury<\/strong><\/a> si\u0119 sko\u0144czy\u0142, uczestnicy pracowali do samego ko\u0144ca. Ju\u017c po, gdy si\u0119 rozeszli\u015bmy, nadesz\u0142a smutna wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Andrzeja Wajdy. Stwierdzenie o ko\u0144cu pewnej epoki przesta\u0142o by\u0107 jedynie retoryczn\u0105 figur\u0105.
\n
\nA sam Kongres? Przyznam, \u017ce dawno nie mia\u0142em okazji uczestniczy\u0107 w spotkaniu o takiej intensywno\u015bci i pozytywnej energii. Ale \u017ceby si\u0119 rozczuli\u0107, po prostu zamieszcz\u0119 poni\u017cej tekst swojego wyst\u0105pienia na zako\u0144czenie Kongresu (wyst\u0119powa\u0142em razem z Iwon\u0105 Kurz, jej tekst tak\u017ce doklejam). Na stronie Kongresu sukcesywnie pojawia\u0107 si\u0119 b\u0119dzie kongresowa dokumentacja: nagrania sesji, rekomendacje i inne materia\u0142y.<\/p>\n

„Us\u0142yszeli\u015bmy wnioski z pracy zespo\u0142\u00f3w roboczych Kongresu. Stanowi\u0142y one najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszego spotkania, cho\u0107 oczywi\u015bcie na pe\u0142ny obraz Kongresu sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wszystkie jego elementy: debaty otwarcia i zako\u0144czone przed chwil\u0105 gor\u0105ce dyskusje, dyskusje w kuluarach i akcje ad hoc. W mediach relacjonuj\u0105cych to, co si\u0119 tu dzia\u0142o w ci\u0105gu ostatnich trzech dni, zobaczymy zapewne r\u00f3\u017cne obrazy. Zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce nie spos\u00f3b przedstawi\u0107 dok\u0142adnie ca\u0142o\u015bci procesu, kt\u00f3ry poprzez praktyk\u0119 spotkania i dyskusji mia\u0142 odpowiedzie\u0107 na pytanie: jak jest. By z niego wyj\u015b\u0107 do poszukiwania odpowiedzi na kolejne kwestie: jak mo\u017ce by\u0107 i jak ma by\u0107?<\/p>\n

Od pocz\u0105tku spotkania, od prezentacji mapy kultury we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce, wiedzieli\u015bmy, \u017ce zaproponowanie jednoznacznego opisu jest niemo\u017cliwe. Wobec z\u0142o\u017cono\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata kultury podej\u015bcie analityczne oparte na dyscyplinarnej specjalizacji straci\u0142o skuteczno\u015b\u0107. Potrzebna jest wsp\u00f3lna praca przedstawicieli wielu epistemologicznych wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Kongres potwierdzi\u0142 spostrze\u017cenie badaczy, \u017ce kultura jest dzi\u015b archipelagiem wysp \u2013 uzgodnienie jednego My \u0142\u0105cz\u0105cego wszystkich uczestnik\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. Po\u0142\u0105czy\u0142a ich ch\u0119\u0107 spotkania i rozmowy. Energia wi\u0119kszo\u015bci dyskusji w ramach 42 zespo\u0142\u00f3w roboczych prowadzi do wniosku, \u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 rekomendacj\u0105 jest sam Kongres Kultury jako metoda. Metoda polegaj\u0105ca na spotkaniu tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 spotka\u0107 i podj\u0105\u0107 rozmow\u0119, z innymi – o tym, co dla nich, na ich wyspie w archipelagu zwanego kultur\u0105 jest wa\u017cne. Oczywi\u015bcie, 42 problemy to tylko fragment znacznie wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci \u2013 zosta\u0142y przecie\u017c wybrane w drodze g\u0142osowania spo\u015br\u00f3d ponad 300 propozycji. To, \u017ce nie znalaz\u0142y si\u0119 w programie tego spotkania, nie oznacza, \u017ce straci\u0142y na wa\u017cno\u015bci. Przeciwnie, s\u0105 wa\u017cnym elementem kongresowego dorobku, bo pokazuj\u0105, czym trzeba si\u0119 zaj\u0105\u0107 w kolejnych miesi\u0105cach.<\/p>\n

Do\u015bwiadczenie Kongresu pokaza\u0142o, \u017ce w \u015bwiecie-archipelagu centrum nie istnieje, istniej\u0105 mniejsze i wi\u0119ksze wyspy, ka\u017cda jest oddzielnym kosmosem. Nie istniej\u0105 wi\u0119c te\u017c peryferia i prowincja, istniej\u0105 co najwy\u017cej trudno\u015bci komunikacyjne polegaj\u0105ce na k\u0142opotach z dotarciem do miejsc takich jak Teremiski, Krasnogruda, W\u0119gajty i dziesi\u0105tki innych, sk\u0105d mimo tych trudno\u015bci, przyjechali uczestnicy Kongresu. Miejsc, w kt\u00f3rych dzieje si\u0119 kultura.<\/p>\n

Rozmowy te, bardzo intensywne i cz\u0119sto rozpalaj\u0105ce emocje, potwierdzi\u0142y kolejn\u0105 hipotez\u0119: to by\u0142 Kongres otwieraj\u0105cy czas poszukiwa\u0144 nowych rozwi\u0105za\u0144 dla kultury i odkrywania nowych funkcji kultury w zmieniaj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie. Przywi\u0105zani do \u015bwiata, kt\u00f3ry odchodzi m\u00f3wi\u0105, \u017ce kultura straci\u0142a na znaczeniu, na wa\u017cno\u015bci, nie interesuje ani spo\u0142ecze\u0144stwa, ani polityk\u00f3w. Poczucie zmiany wywo\u0142uje niepok\u00f3j, a nawet groz\u0119, bo przecie\u017c nie wiemy, jak b\u0119dzie. Ale ci, kt\u00f3rzy patrz\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107, jak czyni\u0142a to wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w Kongresu, m\u00f3wi\u0105, \u017ce kultura jest coraz wa\u017cniejsza, jest nie tylko sposobem \u017cycia i praktyk\u0105 zawodow\u0105 lub artystyczn\u0105, ale jest tak\u017ce mechanizmem spo\u0142ecznego \u017cycia i rozwoju.<\/p>\n

Tyle tylko, \u017ce t\u0119 now\u0105 kondycj\u0119 trzeba opisa\u0107 nowym j\u0119zykiem, potrzebny jest nowy aparat poj\u0119ciowy uwzgl\u0119dniaj\u0105cy, \u017ce sko\u0144czy\u0142a si\u0119 epoka nowoczesna oparta na uniwersalistycznych propozycjach dobrych dla wszystkich. \u201eKr\u00f3lestwo za narracje\u201d – to jedna z rekomendacji pokazuj\u0105ca stawk\u0119 wyzwania. To zadanie dla kultury. Kr\u00f3lestwo za teori\u0119, to zadanie dla sfery poznania. Bo potrzebujemy nowych teorii, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby wyrazi\u0107 za pomoc\u0105 adekwatnych poj\u0119\u0107 do\u015bwiadczenie p\u0142yn\u0105ce z nowych praktyk. Potrzebujemy nowej samowiedzy jako podstawy dla skutecznego dzia\u0142ania.<\/p>\n

Je\u015bli jednak m\u00f3wimy, \u017ce kluczowym do\u015bwiadczeniem Kongresu jest jego metoda, to nie mo\u017cemy poprzesta\u0107 jedynie na spostrze\u017ceniu. Bo oznacza ono bowiem, \u017ce trzeba t\u0119 metod\u0119 praktykowa\u0107 i rozwija\u0107 w podczas realizacji rekomendacji. Dlatego zesp\u00f3\u0142 badawczy przygotowuj\u0105cy map\u0119 nie rozwi\u0105zuje si\u0119, przeciwnie. B\u0119dziemy dalej w wielodyscyplinarnym sk\u0142adzie pracowa\u0107 nad wype\u0142nianiem naszej mapy i jej interpretacj\u0105. Zapraszamy do wsp\u00f3\u0142pracy”.<\/p>\n

Wyst\u0105pienie Iwony Kurz:<\/strong><\/p>\n

Edwin Bendyk powiedzia\u0142 par\u0119 s\u0142\u00f3w o skomplikowanej mapie wsp\u00f3\u0142czesnej kultury \u2013 warto chwil\u0119 zastanowi\u0107 si\u0119 nad mo\u017cliwym terytorium naszych dzia\u0142a\u0144 i podkre\u015bli\u0107 to, co najwa\u017cniejsze w przes\u0142aniu Kongresu.<\/p>\n

Po pierwsze zatem, wskazane zosta\u0142y rekomendacje, ale przede wszystkim jako autorekomendacje \u2013 nie jako przekaz do innych, ale zadania dla nas do odrobienia i do podj\u0119cia.<\/p>\n

Wiele pad\u0142o krytycznych s\u0142\u00f3w, zw\u0142aszcza dzi\u015b, ale nie tylko, pod adresem elit, definiowanych albo jako przedstawiciele instytucji, albo jako nosiciele okre\u015blonych idei, albo ci, kt\u00f3rzy kapita\u0142 symboliczny kapitalizuj\u0105 na etacie z ubezpieczeniem. Mo\u017cna by\u0142o odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce nikt nie chce by\u0107 elit\u0105. Zapewne \u015bwiadczy to o zmianie j\u0119zyka i pewnej zmianie spo\u0142ecznej. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce roboczo mo\u017cna przyj\u0105\u0107, inne rozumienie elity. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z obecnych tu os\u00f3b, tw\u00f3rc\u00f3w, animator\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w, badaczy etc., niezale\u017cnie do si\u0142y portfela i w\u0142adzy, dysponuje przecie\u017c si\u0142\u0105 g\u0142osu i narz\u0119dziami do tego, by stwarza\u0107 warunki do m\u00f3wienia innym, a czasem r\u00f3wnie\u017c ich reprezentowa\u0107 (niezale\u017cnie od stroju) \u2013 czy to na poziomie lokalnym, czy og\u00f3lnopolskim. Kongres by\u0142 tak\u0105 pr\u00f3b\u0105 \u2013 oddania g\u0142osu \u2013 nawet je\u015bli u\u0142omn\u0105, to jednak wa\u017cn\u0105. To, co nazwa\u0142am na pocz\u0105tku jego hybrydyczn\u0105 formu\u0142\u0105, jest zapewne jego pewn\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105, ale jest te\u017c jego najwi\u0119ksz\u0105, bo \u015bwiadcz\u0105c\u0105 o demokracji, si\u0142\u0105: ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 zg\u0142osi\u0107 temat, ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 mikrofon i zabra\u0107 g\u0142os. Pojawi\u0142y si\u0119 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne punkty zapalne, ale nawet tam, gdzie dochodzi\u0142o do granic debaty \u2013 m\u00f3wi\u0119 tu o opuszczeniu jej miejsca, m\u00f3wi\u0119 tu o zag\u0142uszeniu cudzego g\u0142osu, m\u00f3wi\u0119 tu o obra\u017caniu rozm\u00f3wc\u00f3w \u2013 natychmiast pojawia\u0142a si\u0119 dyskusja nad tym, co si\u0119 sta\u0142o, i nad tym, jakie s\u0105 granice debaty.<\/p>\n

Co mo\u017ce zosta\u0107 zrobione? W najbli\u017cszych latach odb\u0119d\u0105 si\u0119 obchody Roku Ko\u015bciuszki, Roku Awangardy i Roku Niepodleg\u0142o\u015bci (chyba nie jest planowany kolejny Rok Sienkiewicza). To szerokie ramy pa\u0144stwowe i og\u00f3lnokrajowe, wyznaczone odg\u00f3rnie, oparte na mocy kalendarza. Przywo\u0142uj\u0119 je jednak, bo to od nas zale\u017cy, jakimi wype\u0142nimy je tre\u015bciami, jakie narracje zaproponujemy. Wiele tu pad\u0142o s\u0142\u00f3w na temat to\u017csamo\u015bci \u2013 z jednej strony tych silnych, dziel\u0105cych na \u201emy\u201d i \u201eoni\u201d, cz\u0119sto wbrew ch\u0119ci i woli dzielonych, z drugiej strony \u2013 s\u0142abych, pogubionych, nieobecnych. Mo\u017cemy wykorzysta\u0107 najbli\u017cszy czas na stworzenie nowych narracji \u2013 wo\u0142ano tu: kr\u00f3lestwo za narracj\u0119! \u2013 i na przyk\u0142ad mocniejsze przypomnienie w duchu uniwersa\u0142u po\u0142anieckiego, o wykluczonych spo\u0142ecznie, mo\u017cemy odnowi\u0107 ducha rodz\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa \u2013 kt\u00f3re by\u0142o wielokulturowe i u kt\u00f3rego pocz\u0105tk\u00f3w kobiety zyska\u0142y prawa wyborcze, mo\u017cemy przypomnie\u0107 o roli sztuki jako laboratorium praktyk spo\u0142ecznych i idei zaanga\u017cowania. Mo\u017cemy wprowadzi\u0107 w dyskusj\u0119 o nas samych inne wymiary to\u017csamo\u015bci, dot\u0105d w niej s\u0142abo obecne.<\/p>\n

Z istotnym jednak zastrze\u017ceniem, r\u00f3wnie\u017c tu powtarzanym, \u017ce to \u201emy\u201d nie istnieje jako uniwersalizuj\u0105cy podmiot definiowany wobec \u201eonych\u201d lub wobec w\u0142adzy, ale jest polifonicznym dzia\u0142aniem r\u00f3\u017cnych ja i r\u00f3\u017cnych mniejszych \u201emy\u201d, dzia\u0142aniem podejmowanych w warunkach ci\u0105g\u0142ych negocjacji. R\u00f3wnie\u017c z samymi sob\u0105.<\/p>\n

Maria Janion w przes\u0142anym nam li\u015bcie przywo\u0142a\u0142a zagubion\u0105 nieco w naszej rzeczywisto\u015bci O\u015bwieceniow\u0105 ide\u0119 Bildung i sformu\u0142owanie Goethego: \u201eumrzyj i sta\u0144 si\u0119\u201d. Zapowiedzia\u0142a jeden z najwa\u017cniejszych, najmocniej przewijaj\u0105cych si\u0119 podczas Kongresu w\u0105tk\u00f3w: edukacji. Cytuj\u0119:<\/p>\n

Ucz\u0105c m\u0142odych ludzi rozumienia, uczymy ich wyrastania ponad siebie jako odruchu etycznego i empatycznego.<\/p>\n

Ta formu\u0142a dotyczy tak\u017ce ucz\u0105cych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kongres Kultury si\u0119 sko\u0144czy\u0142, uczestnicy pracowali do samego ko\u0144ca. Ju\u017c po, gdy si\u0119 rozeszli\u015bmy, nadesz\u0142a smutna wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Andrzeja Wajdy. Stwierdzenie o ko\u0144cu pewnej epoki przesta\u0142o by\u0107 jedynie retoryczn\u0105 figur\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,56,223,15,92,29,24,257,20,49,120,8,95,6,124,273,73,66,82,86,78,277,268,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2673"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2673"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2678,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2673\/revisions\/2678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}