Temat puczu „starannie przygotowanego przez opozycj\u0119” wywo\u0142a\u0142 ju\u017c wi\u0119cej komentarzy ni\u017c liczba s\u0142ynnych kanapek zam\u00f3wionych przez marsza\u0142ka Marka Kuchci\u0144skiego.
\n
\nNajwyra\u017aniej w ramach instytucjonalizacji opozycji postanowi\u0142 zapewni\u0107 puczystom catering. Wszak w dobrze zorganizowanym pa\u0144stwie nawet przewroty powinny odbywa\u0107 si\u0119 zgodnie z wol\u0105 polityczn\u0105 suwerena reprezentowanego przez parlamentarn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107. \u017barty \u017cartami, w tle jednak trwa systematyczny demonta\u017c instytucji i regu\u0142 dobrego pa\u0144stwa.<\/p>\n
Najnowszy przyk\u0142ad – w pakiecie ustaw przyj\u0119tych w Sali Kolumnowej obok ustawy bud\u017cetowej znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce nowelizacja ustawy o instytutach badawczych z 2010 roku<\/strong><\/a>. Zmienia ona ca\u0142kowicie ustr\u00f3j wa\u017cnego fragmentu polskiej nauki. Bez zb\u0119dnych ceregieli, z pomini\u0119ciem opinii cia\u0142 reprezentuj\u0105cych<\/strong><\/a> \u015brodowiska naukowe, a tak\u017ce S\u0105du Najwy\u017cszego, nowelizacja znosi zasady merytokracji, zast\u0119puj\u0105c je zasad\u0105 woli politycznej. Moc\u0105 ustawy dyrektor nie musi ju\u017c zna\u0107 j\u0119zyk\u00f3w obcych, wystarczy, \u017ce zna ministra. Bo to w\u0142a\u015bciwy dla danego instytutu minister (instytuty badawcze nie podlegaj\u0105 resortowi nauki, tylko zgodnie ze swoj\u0105 specjalizacj\u0105 r\u00f3\u017cnym ministerstwom) b\u0119dzie wyznacza\u0142 dyrektora z pomini\u0119ciem procedury konkursowej.<\/p>\n Jako pow\u00f3d zmian podaje si\u0119 ch\u0119\u0107 g\u0142\u0119bokiej transformacji instytut\u00f3w badawczych, by zgodnie z wol\u0105 premiera Mateusza Morawieckiego lepiej wspiera\u0142y dzie\u0142o odpowiedzialnego rozwoju. Dotychczas robi\u0142y to zbyt s\u0142abo, czego dowodem niska innowacyjno\u015b\u0107 polskiej gospodarki. Interpretacj\u0119 t\u0119 potwierdza wicepremier i minister nauki Jaros\u0142aw Gowin<\/strong><\/a>:<\/p>\n Pracujemy wraz z wicepremierem Morawieckim nad ca\u0142o\u015bciow\u0105 koncepcj\u0105 reformy instytut\u00f3w badawczych. Chodzi o powo\u0142anie Narodowego Instytutu Technologicznego, kt\u00f3ry by\u0142by naukowym zapleczem dla planu Morawieckiego.<\/p><\/blockquote>\n \u015awietnie, tylko \u017ce nowelizacja z 16 grudnia nie powo\u0142uje NIT, a dezorganizuje istniej\u0105cy system. Po co? Jaros\u0142aw Gowin wyja\u015bnia to z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105:<\/p>\n Ustawa stwarza mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnej wymiany w\u0142adz tych instytut\u00f3w. Je\u017celi gdzie\u015b potrzebna jest zmiana pokoleniowa w polskiej nauce, to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bnie w instytutach badawczych.<\/p><\/blockquote>\n Zar\u00f3wno sama nowelizacja, jak i te kr\u00f3tkie wyja\u015bnienia premiera Gowina (kt\u00f3ry sam jednocze\u015bnie zastrzega, \u017ce nie by\u0142 entuzjast\u0105 propozycji PiS) doskonale wyja\u015bniaj\u0105 pisowsk\u0105 metod\u0119 na reformy. Wychodzimy ze s\u0142usznej diagnozy – poziom innowacyjno\u015bci polskiej gospodarki jest niski, za co spor\u0105 win\u0119 ponosi s\u0142abo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy sektora nauki z przedsi\u0119biorstwami. Proponujemy wi\u0119c mityczne rozwi\u0105zanie o nazwie Narodowy Instytut Technologiczny, zanim jednak on powstanie, przygotowujemy grunt dla wymiany kadrowej – ponad setka jednostek z dyrektorami i wicedyrektorami do obsadzenia wedle nieskr\u0119powanej woli ministr\u00f3w to niez\u0142a gratka.<\/p>\n I oczywista pu\u0142apka – wprowadzenie bezpo\u015bredniej zale\u017cno\u015bci politycznej dyrektora instytutu badawczego pozbawia go de facto autonomii. Na dodatek minister zyskuje tak\u017ce moc powo\u0142ywania wicedyrektor\u00f3w, czyli dostaje mo\u017cliwo\u015b\u0107 mianowania komisarzy politycznych kontroluj\u0105cych dyrektora.<\/p>\n Nawet je\u015bli wymiana pokoleniowa jest potrzebna, to ten model jej przeprowadzenia grozi obsadzeniem wa\u017cnych stanowisk hunwejbinami. Niestety, nie ma \u017cadnych przekonuj\u0105cych dowod\u00f3w, \u017ce rewolucyjny zapa\u0142 i polityczna lojalno\u015b\u0107 maj\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na innowacyjno\u015b\u0107. Na pewno takiej tezy nie da si\u0119 obroni\u0107 w oparciu o badania lubianej przez Mateusza Morawieckiego Mariany Mazzucato, autorki \u015bwietnej ksi\u0105\u017cki „Przedsi\u0119biorcze pa\u0144stwo”. Ponadto nie wszystkie instytuty badawcze pe\u0142ni\u0105 funkcje badawczo-wdro\u017ceniowe, wiele z nich tworzy zaplecze ekspercko-naukowe dla aparatu pa\u0144stwa.<\/p>\n Czy przysz\u0142y NIT, je\u015bli powstanie, zwi\u0119kszy innowacyjno\u015b\u0107 gospodarki, oczywi\u015bcie nie wiemy. Wiemy natomiast, \u017ce podwa\u017cona zosta\u0142a istota systemu merytokratycznego kluczowego dla funkcjonowania sfery nauki i bada\u0144. Efektywno\u015b\u0107 ekonomiczna w ocenie szef\u00f3w instytut\u00f3w odpowiedzialnych za rozw\u00f3j i transfer innowacji i technologii powinna by\u0107 kryterium, ale stosowanym w ramach merytokratycznych, a nie politycznych regu\u0142. Regu\u0142y te mo\u017cna i trzeba doskonali\u0107, r\u00f3wnie\u017c w taki spos\u00f3b, by zapewni\u0142y efekt oczekiwany przez Jaros\u0142awa Gowina, czyli od\u015bwie\u017cenie kadry kierowniczej.<\/p>\n Niestety, nowelizacja ustawy o instytutach jest kolejnym przyk\u0142adem rewolucyjnego demonta\u017cu istniej\u0105cego \u0142adu instytucjonalnego, kt\u00f3rego celem jest nie tylko zmiana tego \u0142adu, ale eliminacja regu\u0142, jakie ogranicza\u0142yby wol\u0119 polityczn\u0105.<\/p>\n To ciekawa koncepcja odbudowy si\u0142y pa\u0144stwa – wzmacnianie autonomii aparatu politycznego kosztem autonomii \u0142adu instytucjonalnego i regulacyjnego. W koncepcji tej kryje si\u0119 przekonanie, \u017ce wola polityczna mo\u017ce stwarza\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 we wszystkich jej wymiarach. M\u0105dre pa\u0144stwo zawsze jednak stara\u0142o si\u0119 chroni\u0107 przed pokus\u0105 woluntaryzmu rozum niezb\u0119dny do sprawnego funkcjonowania pa\u0144stwowego organizmu. Funkcj\u0119 takiego rozumu pe\u0142ni\u00a0 z\u0142o\u017cony system nauki. <\/p>\n Nauka nie jest po to, \u017ceby potwierdza\u0107 wynikaj\u0105ce z woli politycznej decyzje, tylko by je problematyzowa\u0107 – pokazuj\u0105c, ile b\u0119dzie kosztowa\u0107 zderzenie skutk\u00f3w owej woli z niechc\u0105c\u0105 si\u0119 jej podporz\u0105dkowa\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105. Pozbawiamy si\u0119 nawet tego bezpiecznika, pozbawiamy pa\u0144stwo rozumu, z kt\u00f3rego i tak wcze\u015bniej niezbyt ch\u0119tnie ono korzysta\u0142o (polecam sw\u00f3j tekst sprzed lat „Gdzie Tusk ma m\u00f3zg”<\/strong><\/a>).<\/p>\n Kto\u015b ju\u017c chyba pisa\u0142, \u017ce efektem udanej rewolucji b\u0119dzie proces obumierania pa\u0144stwa. PiS chyba znalaz\u0142 na t\u0119 zapowied\u017a skuteczn\u0105 recept\u0119. Ale autorowi tezy o obumieraniu pa\u0144stwa chodzi\u0142o chyba o co\u015b innego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Temat puczu „starannie przygotowanego przez opozycj\u0119” wywo\u0142a\u0142 ju\u017c wi\u0119cej komentarzy ni\u017c liczba s\u0142ynnych kanapek zam\u00f3wionych przez marsza\u0142ka Marka Kuchci\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,46,219,29,24,257,49,120,6,124,86,268,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2899"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2899"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2899\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2903,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2899\/revisions\/2903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}