{"id":290,"date":"2013-10-04T08:18:44","date_gmt":"2013-10-04T06:18:44","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=290"},"modified":"2013-10-04T08:18:44","modified_gmt":"2013-10-04T06:18:44","slug":"latour-eriksen-w-polsce-jesien-dobrej-antropologii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2013\/10\/04\/latour-eriksen-w-polsce-jesien-dobrej-antropologii\/","title":{"rendered":"Latour, Eriksen w Polsce – jesie\u0144 dobrej antropologii"},"content":{"rendered":"

Jesie\u0144 zapowiada si\u0119 ciekawie, za spraw\u0105 Polskiego Instytutu Antropologii ju\u017c w przysz\u0142ym tygodniu przyjedzie do Polski Thomas Hylland Eriksen i zainicjuje cykl kolokwi\u00f3w antropologicznych: w poniedzia\u0142ek 7 pa\u017adziernika Krak\u00f3w, nast\u0119pnego dnia Warszawa i w \u015brod\u0119 Pozna\u0144, gdzie wyg\u0142osi wyk\u0142ad „An overheated world – The anthropology of global crisis<\/a>„. \u00a0Streszczenie wyk\u0142adu i szczeg\u00f3\u0142y logistyczne pod linkiem przyczepionym do tytu\u0142u wyk\u0142adu.<\/p>\n

Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, 23-25 pa\u017adziernika I Og\u00f3lnopolski Kongres Antropologiczny<\/a>, gdzie znowu b\u0119dzie Eriksen, a potem 8 listopada wyk\u0142ad Bruno Latoura: „How to use Occam Razor to multiply ontological templates – reflexions on the Inquiry on Modes of Existence<\/a>„. Latour, jeden z najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych filozof\u00f3w, socjolog\u00f3w i antropolog\u00f3w w jednym odnosi\u0107 si\u0119 b\u0119dzie do opus magnum Latoura,\u00a0„Inquiry on Modes of Existence” (ukaza\u0142o si\u0119 niedawno po angielsku), w sieci dost\u0119pny jest francuski i angielski interaktywny wariant ksi\u0105\u017cki<\/a>.<\/p>\n

Dobrze, \u017ce si\u0119 dzieje w antropologii, bo coraz cz\u0119\u015bciej wida\u0107, \u017ce do zrozumienia zachodz\u0105cych zmian i natury kryzysu musimy najpierw zrozumie\u0107 siebie. Potrzebne s\u0105 nowe narz\u0119dzia opisu ludzkiej rzeczywisto\u015bci i czynnik\u00f3w oraz aktor\u00f3w, jacy maj\u0105 wp\u0142yw na nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, sprawczo\u015b\u0107, spos\u00f3b porozumiewania si\u0119. O Latourze pisa\u0142em w „Polityce”, „Ksi\u0105\u017c\u0119 sieci<\/a>„, poni\u017cej fragment:<\/p>\n

Spo\u0142ecze\u0144stwo nie istnieje – dowodzi francuski uczony. I przekonuje, \u017ce istniej\u0105 jedynie aktorzy – istoty podejmuj\u0105ce dzia\u0142ania, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na inne istoty.<\/p>\n

Aktorem mo\u017ce by\u0107 cz\u0142owiek, instytucja, a tak\u017ce obiekt pozaludzki, np. wirus grypy, kt\u00f3ry w przestrzeni publicznej oddzia\u0142uje bezpo\u015brednio na zachowania ludzi. Co wa\u017cniejsze, owi aktorzy nie tworz\u0105 trwa\u0142ych hierarchii, lecz p\u0142ask\u0105, dynamiczn\u0105\u00a0sie\u0107, kt\u00f3ra okre\u015bla ich wzajemne relacje. To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych koncepcja Latoura nosi miano teorii aktora-sieci, w skr\u00f3cie ANT (Actor-Network Theory).<\/p>\n

Wirus w takiej sieci nie jest z definicji ani mniej, ani bardziej wa\u017cny od cz\u0142owieka – wszystko zale\u017cy od jego zdolno\u015bci do dzia\u0142ania. Je\u015bli jest szczeg\u00f3lnie silny, jak w czasach epidemii grypy hiszpanki, to on zaczyna dominowa\u0107 w sieci, oddzia\u0142uj\u0105c na pojedynczych ludzi i\u00a0instytucje spo\u0142eczne. Przewag\u0119 mo\u017ce jednak uzyska\u0107 cz\u0142owiek w wyniku swojej aktywno\u015bci, wytwarzaj\u0105c np. skuteczn\u0105 szczepionk\u0119, kt\u00f3ra zmniejsza skutki wirusa w\u00a0przestrzeni publicznej. Podobne relacje wyst\u0119puj\u0105 mi\u0119dzy innymi aktorami w sieci – instytucje nie stoj\u0105 ponad lud\u017ami, ich pozycja w danym momencie zale\u017cy od zdolno\u015bci do dzia\u0142ania.<\/p>\n

To wszystko, co jawi si\u0119 jako rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczna, jest po prostu wynikiem gry wszystkich aktor\u00f3w, kt\u00f3ra – cho\u0107 wydaje si\u0119 chaotyczna \u2013 buduje struktury \u0142adu spo\u0142ecznego. Podobnie jak krz\u0105tanie si\u0119 pojedynczych termit\u00f3w mo\u017ce doprowadzi\u0107\u00a0do powstania sprawnie funkcjonuj\u0105cej termitiery. Termity zreszt\u0105 te\u017c bywaj\u0105 aktorami szerszej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej. Tak si\u0119 sta\u0142o w kwietniu 2011 r., gdy zaatakowa\u0142y i zjad\u0142y pieni\u0105dze w jednym z indyjskich bank\u00f3w.<\/p>\n

Latour przyznaje, \u017ce proponuje – w sensie dos\u0142ownym – darwinowsk\u0105 wizj\u0119 rzeczywisto\u015bci. Tak jak w oryginalnej koncepcji Karola Darwina istniej\u0105 jedynie organizmy i ich zdolno\u015b\u0107 do dzia\u0142ania. Nie potrzeba dodatkowych wyja\u015bnie\u0144 i odwo\u0142a\u0144 do wy\u017cszych zasad i regu\u0142, jak wola Stw\u00f3rcy, Niewidzialna R\u0119ka Rynku, Niewidomy Zegarmistrz.<\/p>\n

Jednak to nie radykalne podej\u015bcie do\u00a0\u015bwiata decyduje o oryginalno\u015bci Bruno Latoura. \u0179r\u00f3d\u0142em jego inspiracji jest nie tylko Karol Darwin, lecz bogata tradycja intelektualna. Istotne w niej miejsce zajmuje wielki niemiecki XVII-wieczny filozof Gottfried Wilhelm Leibniz, tw\u00f3rca monadologii (zgodnie z t\u0105 koncepcj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z monad – pojedynczych, niepowtarzalnych byt\u00f3w pierwiastkowych) i Gabriel Tarde, francuski socjolog ko\u0144ca XIX\u00a0w., kt\u00f3ry koncepcje Leibniza wykorzysta\u0142 w swej wizji \u0142adu spo\u0142ecznego. To w\u0142a\u015bnie Tarde twierdzi\u0142 z przekonaniem, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo nie istnieje, a rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 tworz\u0105 monady – niepowtarzalne jednostki.<\/p>\n

Latour nie tylko przywraca t\u0119 zapomnian\u0105 tradycj\u0119 intelektualn\u0105, lecz radykalnie j\u0105 rozwija staj\u0105c si\u0119, wed\u0142ug opinii niemieckiego filozofa Petera Sloterdijka, „jednym z najwi\u0119kszych odnowicieli nauk spo\u0142ecznych”.<\/p><\/blockquote>\n

Wi\u0119cej za\u015b o z\u0142otej polskiej antropologicznej jesieni mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 w nagraniu audycji \u00a0w radiowej Dw\u00f3jce z udzia\u0142em organizator\u00f3w opianych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 – Internet u fryzjera. Zdecentralizowana technologia<\/a>.<\/p>\n

 <\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jesie\u0144 zapowiada si\u0119 ciekawie, za spraw\u0105 Polskiego Instytutu Antropologii ju\u017c w przysz\u0142ym tygodniu przyjedzie do Polski Thomas Hylland Eriksen i zainicjuje cykl kolokwi\u00f3w antropologicznych: w poniedzia\u0142ek 7 pa\u017adziernika Krak\u00f3w, nast\u0119pnego dnia Warszawa i w \u015brod\u0119 Pozna\u0144, gdzie wyg\u0142osi wyk\u0142ad „An overheated world – The anthropology of global crisis„. \u00a0Streszczenie wyk\u0142adu i szczeg\u00f3\u0142y logistyczne pod linkiem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,45,55,56,15,92,29,24,8,95,6,9,73,86],"tags":[101,100],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":291,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions\/291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}