{"id":3409,"date":"2017-09-02T09:24:30","date_gmt":"2017-09-02T07:24:30","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3409"},"modified":"2017-09-06T09:37:00","modified_gmt":"2017-09-06T07:37:00","slug":"uwaga-granica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2017\/09\/02\/uwaga-granica\/","title":{"rendered":"Uwaga! Granica"},"content":{"rendered":"
\"\"

Fot. Mariusz Szewczyk<\/p><\/div>\n

Granica. Terytorium. To\u017csamo\u015b\u0107. R\u00f3\u017cnica. Przynale\u017cno\u015b\u0107. Mapa. Wojna. Przemoc. Kres. W jakim stopniu istniej\u0105ce granice kszta\u0142tuj\u0105 nasze umys\u0142y i wyobra\u017anie, a na ile istniej\u0105ce podzia\u0142y \u015bwiata maj\u0105ce wyraz tak\u017ce w granicznych szlabanach i zasiekach s\u0105 zmaterializowanym wyrazem naszej wyobra\u017ani?
\n
\nPo odpowied\u017a warto wybra\u0107 si\u0119 na wystaw\u0119 „Uwaga! Granica” w Lublinie<\/strong><\/a> i Bia\u0142ymstoku<\/strong><\/a>.<\/p>\n

Wystawa „Uwaga!Granica” to niezwyk\u0142e wsp\u00f3lne przedsi\u0119wzi\u0119cie lubelskiej Galerii Labirynt<\/strong><\/a> i bia\u0142ostockiego Arsena\u0142u<\/strong><\/a> z kuratorami-dyrektorami tych instytucji, Monik\u0105 Szewczyk i Waldemarem Tatarczukiem. Zaprosili znakomitych polskich i niepolskich artyst\u00f3w, by zmierzyli si\u0119 z pytaniem, kt\u00f3re ka\u017cdy chyba odczuwa w metafizycznym wr\u0119cz nat\u0119\u017ceniu, gdy przekracza prawdziw\u0105 granic\u0119. Prawdziw\u0105, a wi\u0119c tak\u0105, gdzie szlabany oddzielaj\u0105 od siebie terytoria, szlaban\u00f3w tych pilnuj\u0105 uzbrojeni stra\u017cnicy dysponuj\u0105cy arbitraln\u0105 w\u0142adz\u0105 – mog\u0105 wpu\u015bci\u0107, mog\u0105 nie wpu\u015bci\u0107.<\/p>\n

Mieszka\u0144cy Unii Europejskiej, zw\u0142aszcza ci m\u0142odsi, zapomnieli ju\u017c emocje, jakie dostarcza\u0142o np. przekraczanie granicy kolejowej mi\u0119dzy Berlinem NRD-owskim i Berlinem Zachodnim, dzi\u015b w strefie Schengen granice nie istniej\u0105. Wystarczy jednak podjecha\u0107 do Hrebennego, by si\u0119 przekona\u0107, \u017ce Unia Europejska gdzie\u015b si\u0119 jednak ko\u0144czy i koniec tego terytorium zaznaczony jest na twardo, szlabanami, zaoranym pasem granicznym, intensywn\u0105 kontrol\u0105 celn\u0105.<\/p>\n

Razi arbitralno\u015b\u0107 takiej organizacji \u015bwiata. Na S\u0142owacj\u0119 jad\u0119, nie widz\u0105c stra\u017cnika, od Ukrainy odgranicza mnie mur. Mur, kt\u00f3rego istnienie oczywi\u015bcie wynika z r\u00f3\u017cnych uzasadnie\u0144 i kt\u00f3ry jednocze\u015bnie te\u017c daje podstawy do ich kwestionowania. No bo dlaczego graniczna linia przebiega w tym, a nie innym miejscu?<\/p>\n

\"\"

Fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n

Dop\u00f3ki istniej\u0105 granice maj\u0105ce chroni\u0107 terytorialn\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stw, dop\u00f3ty nie zniknie pokusa do ich kwestionowania. Pokazali to Rosjanie, anektuj\u0105c Krym w 2014 r. wbrew dogmatowi o nienaruszalno\u015bci granic w poja\u0142ta\u0144skim \u015bwiecie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce si\u0142a granicy jest funkcj\u0105 si\u0142y politycznej woli. Doskonale zwi\u0105zek ten wida\u0107 we wschodnich Karpatach. Podej\u015bcie na Howerl\u0119 biegnie wzd\u0142u\u017c przedwojennej granicy polsko-czechos\u0142owackiej.<\/p>\n

Przypominaj\u0105 o tym stuletnie ju\u017c, doskonale jednak zachowane s\u0142upki graniczne. Dzi\u015b znacz\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy wojew\u00f3dztwami, na jakie podzielona jest Ukraina. Komentarzem do tych s\u0142upk\u00f3w s\u0105 r\u00f3wnie\u017c stuletnie pozosta\u0142o\u015bci zasiek\u00f3w – resztki drutu kolczastego znacz\u0105cego pozycje bojowe z 1916 r. wzd\u0142u\u017c grzbietu Smotrycza. Ludzie w\u0142azili na ponad 1500 m, \u017ceby si\u0119 zabija\u0107, by potem, gdy walki si\u0119 sko\u0144czy\u0142y, spuentowa\u0107 je wmurowaniem granicznych s\u0142upk\u00f3w.<\/p>\n

\"\"

Fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n

Wiem, naiwne filozofowanie, ale trudno patrze\u0107 inaczej na te s\u0142upki i zasieki w \u015brodku majestatycznych, bezkresnych niemal g\u00f3r ni\u017c z poczuciem absurdu. Czu\u0142 go znakomicie Jaros\u0142aw Ha\u0161ek, opisuj\u0105c w swej opowie\u015bci o wojaku Szwejku inny kawa\u0142ek Karpat i bitw\u0119 o prze\u0142\u0119cz \u0141upowsk\u0105:<\/p>\n

W starej sos\u0301nie ko\u0142o dawnego dworca kolejowego, z kto\u0301rego pozosta\u0142a tylko kupa rumowisk, tkwi\u0142 granat, kto\u0301ry nie wybuch\u0142. Wsze\u0328dzie widac\u0301 by\u0142o od\u0142amki granato\u0301w, a gdzies\u0301 w bezpos\u0301redniej bliskos\u0301ci musiano pochowac\u0301 zw\u0142oki z\u0307o\u0142nierzy, poniewaz\u0307 zalatywa\u0142o straszliwym odorem rozk\u0142adaja\u0328cego sie\u0328 cia\u0142a. O tym, z\u0307e te\u0328dy przechodzi\u0142y masy wojsk i z\u0307e tu kro\u0301tko lub d\u0142ugo obozowa\u0142y, s\u0301wiadczy\u0142y ludzkie nieczystos\u0301ci pochodzenia mie\u0328dzynarodowego, nalez\u0307a\u0328ce do wszystkich narodo\u0301w Austrii, Niemiec i Rosji. Te nieczystos\u0301ci po z\u0307o\u0142nierzach wszystkich narodowos\u0301ci i wszystkich wyznan\u0301 religijnych lez\u0307a\u0142y obok siebie lub pie\u0328trzy\u0142y sie\u0328 jedne na drugich i ani mys\u0301la\u0142y bic\u0301 sie\u0328 ze soba\u0328. (Kilka lat temu pisa\u0142em o tym kawa\u0142ku granicy w tek\u015bcie „Czerwony wagonik” opublikowanym w „Krytyce Politycznej”<\/strong><\/a>).<\/p><\/blockquote>\n

Na wystawie w lubelskim Labiryncie (do Bia\u0142egostoku jeszcze nie dotar\u0142em) wybrzmiewa z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105 i pe\u0142n\u0105 groz\u0105. Bo przy ca\u0142ej retoryce o globalizacji najlepszym globalnym biznesem jest budowa granicznych mur\u00f3w oddzielaj\u0105cych UE od nie-UE, USA od Meksyku, Izrael od strefy Gazy, Indie od Pakistanu i Bangladeszu.<\/p>\n

Mury te przywracaj\u0105 materialno\u015b\u0107 i struktur\u0119 \u015bwiatu, kt\u00f3ry za spraw\u0105 smartfon\u00f3w i internetu straci\u0142 przestrzenno\u015b\u0107, zamieniaj\u0105c si\u0119 w zbi\u00f3r koordynat GPS. Im bardziej zanurzamy si\u0119 w bezwymiarowej przestrzeni hybrydowej, tym mocniej rzeczywisto\u015b\u0107 domaga si\u0119 respektu, wypluwaj\u0105c kolejny mur. Tak jakby te mury by\u0142y ostatnim aspektem rzeczywisto\u015bci, jaki mo\u017cna kontrolowa\u0107.<\/p>\n

\"\"

Fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n

\"\"

Fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Granica. Terytorium. To\u017csamo\u015b\u0107. R\u00f3\u017cnica. Przynale\u017cno\u015b\u0107. Mapa. Wojna. Przemoc. Kres. W jakim stopniu istniej\u0105ce granice kszta\u0142tuj\u0105 nasze umys\u0142y i wyobra\u017anie, a na ile istniej\u0105ce podzia\u0142y \u015bwiata maj\u0105ce wyraz tak\u017ce w granicznych szlabanach i zasiekach s\u0105 zmaterializowanym wyrazem naszej wyobra\u017ani?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,21,197,56,24,257,20,49,120,95,103,9,44,78,50,167,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3409"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3409"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3428,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3409\/revisions\/3428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}