{"id":3504,"date":"2017-09-29T12:34:11","date_gmt":"2017-09-29T10:34:11","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3504"},"modified":"2017-09-29T13:40:39","modified_gmt":"2017-09-29T11:40:39","slug":"prawda-klamstwo-fakenews-po-debacie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2017\/09\/29\/prawda-klamstwo-fakenews-po-debacie\/","title":{"rendered":"Prawda, k\u0142amstwo, fake news. Po debacie"},"content":{"rendered":"
\"\"

fot. Lech Zych<\/p><\/div>\n

Czy podatno\u015b\u0107 opinii publicznej na fa\u0142szywki (fake news) to problem techniczny, zwi\u0105zany z przemian\u0105 sfery medi\u00f3w i spo\u0142ecznego komunikowania, czy te\u017c symptom g\u0142\u0119bszego kryzysu?
\n
\nCzy lepsza edukacja i lepsze dziennikarstwo wystarcz\u0105, by prawda zwyci\u0119\u017cy\u0142a? Proste pytania, na kt\u00f3re nie ma jednak prostej odpowiedzi.<\/p>\n

\"\"

fot. Lech Zych<\/p><\/div>\n

Na temat fake news w strukturze komunikacji publicznej napisano ju\u017c wiele, polecam kilka ciekawych opracowa\u0144 z ostatnich miesi\u0119cy:
\n1. Fake news, czyli jak k\u0142amstwo rz\u0105dzi \u015bwiatem<\/a>
\n2. Fake news z perspektywy polskich dziennikarzy<\/a>
\n3. Weeding out Fake News: An Approach to Social Media Regulation.<\/a><\/p>\n

Podczas dyskusji w POLITYCE z udzia\u0142em Katarzyny Szymielewicz z Panoptykonu, Jacka Wasilewskiego, medioznawcy z Uniwersytetu Warszawskiego, i Szymona Wr\u00f3bla, filozofa z UW i Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, nie wchodzili\u015bmy jednak w detale tych bada\u0144. Bo wa\u017cne jest oczywi\u015bcie wiedzie\u0107, jak i kto k\u0142amie, ale jeszcze ciekawsze jest zjawisko rosn\u0105cego przyzwolenia na k\u0142amstwo lub raczej rezygnacj\u0119 z prawdy jako kategorii potrzebnej do codziennego \u017cycia. Ta w\u0142a\u015bnie rezygnacja z prawdy rozumianej jako zgodno\u015b\u0107 zda\u0144 z faktami opisywana jest przez popularne ostatnio poj\u0119cie postprawdy. Zamiast tak rozumianej prawdy wolimy polega\u0107 na wypowiedziach zgodnych z naszymi emocjami.<\/p>\n

Takie postawienie sprawy znakomicie niestety komplikuje dyskusj\u0119, bo wprowadza konieczno\u015b\u0107 rozstrzygni\u0119cia, czy w og\u00f3le wiara w mo\u017cliwo\u015b\u0107 racjonalnej debaty, tak jak to w spos\u00f3b najpe\u0142niejszy opisa\u0142 Habermas w swej teorii dzia\u0142ania komunikacyjnego, nie jest o\u015bwieceniowym z\u0142udzeniem, mitem, kt\u00f3ry nigdy nie sprawdza\u0142 si\u0119 w rzeczywisto\u015bci? Ale je\u015bli z tego mitu zrezygnujemy, to co pozostaje? Przekonanie, \u017ce licz\u0105 si\u0119 tylko narracje i techniki retoryczne, a obiektywna rzeczywisto\u015b\u0107 nie istnieje?<\/p>\n

Pytania pozornie abstrakcyjne, ale w konkretach sprowadzaj\u0105 si\u0119 do pyta\u0144 o znaczenie i zaufanie do instytucji: medi\u00f3w, uniwersytetu, naukowc\u00f3w, ekspert\u00f3w, dziennikarzy. To znamienne, \u017ce w tym samym 2016 roku, okrzykni\u0119tym przez redakcj\u0119 S\u0142ownika Oksfordzkiego rokiem postprawdy, Edelman Trust Barometer zauwa\u017cy\u0142 p\u0119kni\u0119cie zaufania do wi\u0119kszo\u015bci instytucji organizuj\u0105cych \u017cycie publiczne w kilkudziesi\u0119ciu krajach, w kt\u00f3rych prowadzone s\u0105 badania.<\/p>\n

Mo\u017ce sami w codziennej osobistej praktyce bardziej pos\u0142ugujemy si\u0119 emocjami ni\u017c rozumem, ale ufali\u015bmy, \u017ce istniej\u0105 „wcielenia” rozumu, takie jak cia\u0142a eksperckie zdolne do stwierdzenia, jak jest. \u017be np. szczepionki s\u0105 bezpieczne, GMO nie szkodzi, a globalne ocieplenie to nie \u015bciema. Nagle jednak prominentny polityk brytyjskiej partii konserwatywnej Michael Gove m\u00f3wi, \u017ce Brytyjczycy nie potrzebuj\u0105 ju\u017c ekspert\u00f3w. A Donald Trump puszcza w \u015bwiat, \u017ce globalne ocieplenie to \u015bciema wymy\u015blona przez Chi\u0144czyk\u00f3w, by zaszkodzi\u0107 ameryka\u0144skiej gospodarce. Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski dodaje swoje o uchod\u017acach – nosicielach paso\u017cyt\u00f3w. I politycy ci, zamiast by\u0107 skasowani, wygrywaj\u0105 wybory.<\/p>\n

Czy w takiej sytuacji pozytywistyczne postulaty, by walczy\u0107 z fake news i postprawd\u0105 lepsz\u0105 edukacj\u0105 oraz lepszym dziennikarstwem, maj\u0105 sens? Wszak media mog\u0105 by\u0107 albo komercyjne, albo publiczne (z niewielkim udzia\u0142em medi\u00f3w spo\u0142ecznych). Media komercyjne pr\u00f3buj\u0105 dostosowa\u0107 si\u0119 do zmieniaj\u0105cego rynku, w kt\u00f3rym dominuj\u0105cy wp\u0142yw maj\u0105 dzi\u015b internet i sieci spo\u0142eczno\u015bciowe. Walka daleka od rozstrzygni\u0119cia, ale wida\u0107 ju\u017c wyra\u017anie, \u017ce g\u0142\u00f3wny no\u015bnik „rozumu” w debacie publicznej, czyli prasa drukowana, dogorywa. Z kolei media publiczne w r\u0119kach obecnej w\u0142adzy sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnym rozsadnikiem fa\u0142szu i manipulacji, a nie instytucj\u0105 wzorcotw\u00f3rcz\u0105. Edukacja, hm – warto zajrze\u0107 do podstawy programowej.<\/p>\n

Przyda\u0142aby si\u0119 jaka\u015b zmowa powszechna na rzecz prawdy, porozumienie organizacji zajmuj\u0105cych si\u0119 edukacj\u0105 medialn\u0105, sprawdzanie fakt\u00f3w oraz poparcie wszystkich, kt\u00f3rzy jeszcze prawdy potrzebuj\u0105 – najlepszym sposobem jej obrony jest zag\u0142osowanie realnymi z\u0142ot\u00f3wkami wp\u0142acanymi na konto takich organizacji czy na prenumerat\u0119 dobrych medi\u00f3w. Wi\u0119cej o postprawdzie w wydanym kilka miesi\u0119cy temu Niezb\u0119dniku Inteligenta.Tu link do nagrania z debaty (jako\u015b\u0107 smartfonowej transmisji na Facebooku).<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy podatno\u015b\u0107 opinii publicznej na fa\u0142szywki (fake news) to problem techniczny, zwi\u0105zany z przemian\u0105 sfery medi\u00f3w i spo\u0142ecznego komunikowania, czy te\u017c symptom g\u0142\u0119bszego kryzysu?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,65,56,15,29,24,257,49,120,95,294,66,268,70],"tags":[300,299],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3504"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3504"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3508,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3504\/revisions\/3508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}