{"id":3558,"date":"2017-11-06T08:33:34","date_gmt":"2017-11-06T07:33:34","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3558"},"modified":"2017-11-06T11:12:40","modified_gmt":"2017-11-06T10:12:40","slug":"miedzy-k-i-sztuczna-inteligencja-odliczanie-do-forum-przyszlosci-kultury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2017\/11\/06\/miedzy-k-i-sztuczna-inteligencja-odliczanie-do-forum-przyszlosci-kultury\/","title":{"rendered":"Mi\u0119dzy K. i sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 – odliczanie do Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury<\/strong><\/a> zaczyna si\u0119 ju\u017c za niespe\u0142na dwa tygodnie, g\u0119stnieje materia analiz i intuicji, jakie pos\u0142u\u017c\u0105 dyskusji w Teatrze Powszechnym. Jacek Dukaj opublikowa\u0142 znakomity esej<\/strong> <\/a>o mo\u017cliwo\u015bci sztuki w dobie sztucznej inteligencji, Monika Strz\u0119pka i Pawe\u0142 Demirski w K. w Teatrze Polskim w Poznaniu<\/strong><\/a> pokazuj\u0105 krzepni\u0119cie systemu tanatokratycznego w Polsce, we Francji Bruno Latour w eseju „O\u00f9 atterrir?”<\/strong><\/a> opisuje ucieczk\u0119 finansowych elit na inn\u0105 mentalnie planet\u0119, by unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci za \u015bwiat realny, w kt\u00f3rym \u017cy\u0107 musi pozosta\u0142ych 99,9 proc. A Jonathan Franzen w „Guardianie”<\/strong> <\/a>wo\u0142a do elit liberalno-lewicowych, by przesta\u0142y si\u0119 oszukiwa\u0107, \u017ce zosta\u0142o jeszcze 10 lat, by co\u015b zrobi\u0107 z wyzwaniami ekologicznymi. Wi\u0119c apokalipsa?
\n
\nHm, jak ostrzega papie\u017c Franciszek w encyklice „Laudato Si” z 2015 r., \u017cyjemy w czasach, kiedy katastrofy wykluczy\u0107 nie mo\u017cemy, i nie oczekujmy, \u017ce dobry B\u00f3g posprz\u0105ta ba\u0142agan, kt\u00f3ry ka\u017cdy z nas wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142. Je\u015bli chcemy prze\u017cy\u0107, potrzebna jest rewolucja kulturowa, inna wszak\u017ce ni\u017c proponowana przez Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i si\u0142y populistycznej prawicy. Rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 dzi\u015b szczyt klimatyczny ONZ COP23 w Bonn pokazuje, \u017ce do rewolucji daleko, mimo naukowych doniesie\u0144, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce wzrost temperatury atmosfery wymyka si\u0119 spod kontroli. My tymczasem, jak w K. Strz\u0119pki i Demirskiego, tkwimy w niemocy, kt\u00f3rej przyczyn\u0105 jest pora\u017caj\u0105ca atrofia wyobra\u017ani uniemo\u017cliwiaj\u0105ca wyj\u015bcie poza dotychczasowe kategorie uprawiania polityki.<\/p>\n

Polska polityka coraz bardziej przypomina chocholi taniec na cmentarzysku politycznych idei, a uprawiaj\u0105 j\u0105 polityczne zombie, wampiry i polityczne trupy (dos\u0142owne i metaforyczne). Milcz\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 w coraz mniejszym stopniu reprezentowana w obecnym, tanatokratycznym systemie zdaje si\u0119 jeszcze drzema\u0107. Przestrze\u0144 kultury dostarcza jednak coraz wi\u0119cej intuicji, \u017ce drzemka mo\u017ce si\u0119 sko\u0144czy\u0107 przemoc\u0105 uruchamian\u0105 jako medium komunikacji bezsilnych, gdy poczuj\u0105, \u017ce musz\u0105 zabra\u0107 g\u0142os.<\/p>\n

Tymczasem minister kultury, cho\u0107 lubi m\u00f3wi\u0107 o wsp\u00f3lnocie, nawet nie ukrywa, \u017ce nie reprezentuje republika\u0144skiej ca\u0142o\u015bci, tylko kultur\u0119 partykularn\u0105, zredukowan\u0105 do ograniczonego zestawu uznawanych w ramach partyjnej polityki symboli i znacze\u0144. Ludzie kultury niegodz\u0105cy si\u0119 na tak\u0105 redukcj\u0119, to „Oni” – przedstawiciele wrogich jaczejek, a nie uczestnicy tego samego, wsp\u00f3lnego cho\u0107 bardzo z\u0142o\u017conego pola kultury.<\/p>\n

Herbertowskie poczucie pot\u0119gi smaku zast\u0105pi\u0142a pot\u0119ga kiczu wspieranego bez \u017cadnego obciachu za publiczne pieni\u0105dze. Metafora, skr\u00f3t, ironia przegrywaj\u0105 w przestrzeni publicznej organizowanej przez podleg\u0142e obecnej w\u0142adzy media i instytucje z pornograficzn\u0105 dos\u0142owno\u015bci\u0105, manipulacj\u0105, ideologizacj\u0105. Ale czy rzeczywi\u015bcie problemem jest Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski i jego zast\u0119py hybrydowych rewolucjonist\u00f3w (bior\u0119 to okre\u015blenie z eseju Renaty Lis<\/strong><\/a>), czy problemem jeste\u015bmy my sami z niezdolno\u015bci\u0105 sformu\u0142owana adekwatnej odpowiedzi?<\/p>\n

Owszem, obronili\u015bmy Festiwal Dialog – pr\u00f3ba cenzury przez ministerstwo kultury okaza\u0142a si\u0119 nieskuteczna. Ale przecie\u017c problem nie w tym, by przeczeka\u0107 czas smuty, „chroni\u0105c substancj\u0119”. Problem w tym, \u017ce po PiS rzeczywi\u015bcie b\u0119dzie albo potop, albo sztuczna inteligencja. Pro\u015bciej: nasze lokalne problemy s\u0105 dzi\u015b wy\u0142\u0105cznie symptomem globalnej choroby, dla kt\u00f3rej, jak pisze wspomniany Latour, jedynym lekarstwem jest wypracowanie kultury i opartej na niej kultury politycznej, kt\u00f3ra pozwoli pogodzi\u0107 si\u0119 ludziom z podstawowym egzystencjalnym faktem, \u017ce mamy tylko jedn\u0105 Ziemi\u0119 i musimy w ko\u0144cu na niej wyl\u0105dowa\u0107 z trwaj\u0105cego zbyt d\u0142ugo lotu w fantazji gospodarczego wzrostu bez ko\u0144ca.<\/p>\n

Znamienne, \u017ce\u00a0w najnowszy, og\u0142oszony przez „ArtReview” w na pocz\u0105tku listopada ranking Top100<\/strong><\/a> najwa\u017cniejszych ludzi w globalnym polu sztuki sztuki nie do\u015b\u0107, \u017ce po raz pierwszy Latoura uwzgl\u0119dni\u0142, to jeszcze na wysokim, 9. miejscu. W pierwszej dziesi\u0105tce znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce Donna Harraway, co dobrze pokazuje, jak bardzo w ro\u015bnie warto\u015b\u0107 wyobra\u017ani zdolnej proponowa\u0107 nowej poj\u0119cia.<\/p>\n

Dlatego te\u017c i nasze Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury odbywa si\u0119 pod has\u0142em „Wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, wyobra\u017ania!”. W\u0142a\u015bnie zacz\u0119\u0142y ukazywa\u0107 si\u0119 pierwsze eseje, do ich napisania zostali zaproszeni pisarze i my\u015bliciele z pro\u015bb\u0105, by w \u017caden spos\u00f3b swej wyobra\u017ani, my\u015bl\u0105c o przysz\u0142o\u015bci kultury, nie ograniczali. Jacek Dukaj na pewno nie ogranicza\u0142 si\u0119, stawiaj\u0105c w swym tek\u015bcie „Dzie\u0142o sztuki w dobie sztucznej inteligencji” poprzeczk\u0119 na maksymalnej wysoko\u015bci – pomy\u015blmy o \u015bwiecie, kt\u00f3ry w sensie technicznym ju\u017c tu jest, w kt\u00f3rym nagle odkrywamy, \u017ce sztuka – przynajmniej taka, jak\u0105 cz\u0142owiek rozwija\u0142 przez ostatnie kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy lat, jest niemo\u017cliwa. I to nie dlatego, \u017ce systemy sztucznej inteligencji zast\u0105pi\u0105 ludzi w roli artyst\u00f3w, tylko dlatego, \u017ce ludzie pozbawieni przez maszyny podmiotowo\u015bci przestan\u0105 potrzebowa\u0107 sztuki i kultury. Dobrze mie\u0107 taki punkt odniesienia, bo chroni przed prezentyzmem i dora\u017ano\u015bci\u0105 chwili.<\/p>\n

Dobiegaj\u0105 ko\u0144ca debaty, jakie mia\u0142em okazj\u0119 organizowa\u0107 w wielu miastach Polski (Bia\u0142ystok, Gda\u0144sk, Krak\u00f3w, \u0141\u00f3d\u017a, Pozna\u0144, Szczecin, Warszawa). Jutro, wtorek (7 listopada) – w 99. rocznic\u0119 powstania Rz\u0105du Ludowego w Lublinie, w Lublinie w\u0142a\u015bnie rozmawia\u0107 b\u0119dziemy o mo\u017cliwo\u015bci alternatywy, o wizji Rzeczypospolitej, kt\u00f3ra by\u0142aby w stanie sprosta\u0107 marzeniom zar\u00f3wno tw\u00f3rc\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 r., jak i naszych dzi\u015b.<\/p>\n

Wnioski z tych spotka\u0144 (nagrania s\u0105 dost\u0119pne w witrynie Forum) b\u0119d\u0119 analizowa\u0142 w ci\u0105gu dni poprzedzaj\u0105cych Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury. Potwierdzaj\u0105 one jednak w skr\u00f3cie s\u0142uszno\u015b\u0107 pomys\u0142u, bo warszawskie spotkanie 18-19 listopada wysz\u0142o poza dotychczasowe schematy dyskusji o kulturze, Polsce i \u015bwiecie. Dlatego zaprosili\u015bmy do rozmowy nie tylko ludzi kultury i sztuki z Polski i z zagranicy, ale tak\u017ce aktywist\u00f3w r\u00f3\u017cnych nowych ruch\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Wielo\u015b\u0107 ruch\u00f3w spo\u0142ecznych dzia\u0142aj\u0105cych globalnie, lokalnie i w wymiarze krajowym, walcz\u0105cych o prawa kobiet, pracownik\u00f3w, lokator\u00f3w, pacjent\u00f3w, uchod\u017ac\u00f3w i imigrant\u00f3w, mniejszo\u015bci LGBT, przeciwstawiaj\u0105cych si\u0119 zagro\u017conej praworz\u0105dno\u015bci, mowie nienawi\u015bci, przemocy domowej, cenzurze, niszczeniu instytucji kultury, klerykalizacji sfery publicznej, walcz\u0105cych o powszechny i wolny dost\u0119p do kultury i wiedzy, o \u015brodowisko, o jako\u015b\u0107 przestrzeni publicznej w miastach – pokazuje, \u017ce w coraz bardziej z\u0142o\u017conym i zr\u00f3\u017cnicowanym spo\u0142ecze\u0144stwie ro\u015bnie liczba i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 form realizowania podmiotowo\u015bci indywidualnej i zbiorowej.<\/p>\n

Nowe formy podmiotowo\u015bci wymagaj\u0105 nowych form to\u017csamo\u015bci, kulturowej ekspresji i obecno\u015bci w sferze publicznej. W efekcie ro\u015bnie z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 oczekiwa\u0144 wobec instytucji organizuj\u0105cych \u017cycie spo\u0142eczne i po\u015brednicz\u0105cych w relacjach mi\u0119dzyludzkich. Niezdolno\u015b\u0107 instytucji do nad\u0105\u017cania za zmieniaj\u0105cym si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwem rodzi napi\u0119cia o charakterze politycznym. Te za\u015b ujawniaj\u0105, \u017ce dotychczasowe mechanizmy demokracji przedstawicielskiej tak\u017ce przesta\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 efektywnemu w\u0142\u0105czaniu, pozostawiaj\u0105c coraz wi\u0119cej coraz wa\u017cniejszych problem\u00f3w poza sfer\u0105 debaty politycznej organizowanej przez istniej\u0105ce partie i ugrupowania polityczne. Cen\u0105 jest rosn\u0105ce spo\u0142eczne przyzwolenie na populizm.<\/p>\n

Ruchy spo\u0142eczne, mimo ich wielo\u015bci, \u0142\u0105czy wsp\u00f3lny mianownik \u2013 niezgoda na bezalternatywno\u015b\u0107 wpisan\u0105 w istniej\u0105cy system polityczno-instytucjonalny. I niezgoda na rozwi\u0105zania populistyczne jako pozorne i niebezpieczne. Alternatywa jest mo\u017cliwa i konieczna. Szko\u0142y mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 inaczej, inaczej mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 instytucje kultury, inaczej mo\u017ce i musi dzia\u0142a\u0107 samorz\u0105d terytorialny oraz pa\u0144stwo. Niezgod\u0119 wyra\u017caj\u0105 czynem, pokazuj\u0105c w praktyce, \u017ce w ich utopijnym wydawa\u0142oby si\u0119 d\u0105\u017ceniu do zmian wyra\u017ca si\u0119 twardy realizm.<\/p>\n

Ten realizm jest realizmem wyobra\u017ani, kt\u00f3ra nie daje si\u0119 sp\u0119ta\u0107\u00a0racjonalno\u015bci\u0105 logiki obowi\u0105zuj\u0105cego, zakonserwowanego \u0142adu spo\u0142eczno-instytucjonalnego, m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce wszystko, co si\u0119 w nim nie mie\u015bci, nie istnieje jako problem publiczny i ma co najwy\u017cej charakter prywatny. Jest te\u017c realizmem wyobra\u017ani niedaj\u0105cej si\u0119 uwie\u015b\u0107 \u0142atwym rozwi\u0105zaniom proponowanym przez populist\u00f3w. Praktycy wyobra\u017ani \u2013 animatorzy i uczestnicy ruch\u00f3w spo\u0142ecznych – ods\u0142aniaj\u0105 nowe oraz stare, lecz wykluczone formy podmiotowo\u015bci, wymagaj\u0105ce w\u0142\u0105czenia do sfery publicznej i praktyk instytucjonalnych.<\/p>\n

To praktykowanie wyobra\u017ani \u0142\u0105czy ruchy spo\u0142eczne ze sztuk\u0105 i tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, kt\u00f3rych istot\u0105 jest ods\u0142anianie rzeczywisto\u015bci ukrytej za kurtyn\u0105 logiki systemowej racjonalno\u015bci, dominuj\u0105cych dyskurs\u00f3w i przemocy. Wyobra\u017ania u w\u0142adzy s\u0142u\u017cy ods\u0142anianiu rzeczywisto\u015bci w ca\u0142ej jej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i przeciwstawia si\u0119 w\u0142adzy zinstytucjonalizowanej polityki, kt\u00f3ra t\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 pr\u00f3buje ograniczy\u0107 i zredukowa\u0107 do wygodnych schemat\u00f3w.<\/p>\n

Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury b\u0119dzie spotkaniem praktyk\u00f3w wyobra\u017ani ze wszystkich p\u00f3l, gdzie wyobra\u017ania sprawuje w\u0142adz\u0119. Razem b\u0119dziemy rozmawia\u0107 o przysz\u0142o\u015bci kultury w przekonaniu, \u017ce kluczowym aspektem tej dyskusji jest problem kultury politycznej i takiej jej przemiany, by bardziej polega\u0142a na sile wyobra\u017ani ni\u017c bezalternatywno\u015bci podtrzymywanej ukryt\u0105 lub jawn\u0105 przemoc\u0105.<\/p>\n

Zapraszamy! Dyskusjom towarzyszy\u0107 b\u0119dzie program artystyczny, pocz\u0105tek 14 listopada spektaklem Olivera Frljicia „Trylogia o chorwackim faszyzmie” (III cz\u0119\u015b\u0107, Chorwacki teatr).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury zaczyna si\u0119 ju\u017c za niespe\u0142na dwa tygodnie, g\u0119stnieje materia analiz i intuicji, jakie pos\u0142u\u017c\u0105 dyskusji w Teatrze Powszechnym. Jacek Dukaj opublikowa\u0142 znakomity esej o mo\u017cliwo\u015bci sztuki w dobie sztucznej inteligencji, Monika Strz\u0119pka i Pawe\u0142 Demirski w K. w Teatrze Polskim w Poznaniu pokazuj\u0105 krzepni\u0119cie systemu tanatokratycznego w Polsce, we Francji Bruno Latour […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,65,45,7,295,279,21,55,197,71,286,274,56,177,29,24,257,20,49,120,8,258,95,9,124,296,273,73,294,66,44,82,50,277,94,167,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3558"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3558"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3568,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3558\/revisions\/3568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}