{"id":3838,"date":"2018-03-16T09:09:02","date_gmt":"2018-03-16T08:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3838"},"modified":"2018-03-16T09:40:01","modified_gmt":"2018-03-16T08:40:01","slug":"krotki-tekst-o-nie-czytaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/03\/16\/krotki-tekst-o-nie-czytaniu\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3tki tekst o nieczytaniu"},"content":{"rendered":"

\"\"Jak co roku nadszed\u0142 dzie\u0144 inteligenckiego lamentu – Biblioteka narodowa og\u0142osi\u0142a wyniki bada\u0144 czytelnictwa<\/strong><\/a>, a raczej nieczytelnictwa, w Polsce.
\n
\nDiagnoza: po spadku poziom czytelnictwa ustabilizowa\u0142 si\u0119.\"\"Ustabilizowa\u0142 si\u0119 na wysoko\u015bci 38 proc. os\u00f3b, kt\u00f3re w poprzednim roku czyta\u0142y cho\u0107 jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Na pocz\u0105tku tysi\u0105clecia by\u0142o lepiej, czyta\u0142o (co najmniej jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119) ponad 50 proc.<\/p>\n

W skr\u00f3conym doniesieniu Biblioteki brak prze\u0142omowych doniesie\u0144, potwierdza si\u0119 sprawdzona wiedza: w rodzinach, gdzie s\u0105 ksi\u0105\u017cki i si\u0119 czyta, si\u0119 czyta. Gdzie ksi\u0105\u017cek nie ma i si\u0119 nie czyta, si\u0119 nie czyta. Cieszy, \u017ce ci\u0105gle czytaj\u0105 aktywnie i intensywnie poloni\u015bci. Co jednak zrobi\u0107 z nieczytaj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105? Wida\u0107, \u017ce dotychczasowe dzia\u0142ania proczytelnicze nie przynios\u0142y skutku (chyba \u017ce skutkiem jest to, \u017ce czytelnictwo przesta\u0142o spada\u0107).<\/p>\n

W poszukiwaniu odpowiedzi, po pierwsze, odsy\u0142am do komentarza, jaki napisa\u0142em po ubieg\u0142orocznych badaniach<\/strong><\/a>. Ci\u0105gle wydaje mi si\u0119 aktualny, nie b\u0119d\u0119 wi\u0119c powtarza\u0142 argument\u00f3w. W r\u0119ce wpad\u0142a mi jednak wielka gratka, ksi\u0105\u017cka „Strukturalizacja spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Ewolucja paradygmatu”.<\/p>\n

Tytu\u0142 brzmi gro\u017anie, w \u015brodku jednak znajduje si\u0119 kapitalny materia\u0142 Zbigniewa Koza\u0144skiego „Zr\u00f3\u017cnicowanie uczestnictwa w kulturze” pochodz\u0105cy z 1987 roku. Autor analizuje czytelnictwo w Polsce w latach 1965-1980. Sentymentalna pami\u0119\u0107 podpowiada, \u017ce wtedy by\u0142o lepiej (pod wzgl\u0119dem czytelnictwa), wszak potrafili\u015bmy sta\u0107 w kolejkach po ksi\u0105\u017cki, a nak\u0142ady si\u0119ga\u0142y dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy egzemplarzy.<\/p>\n

Dobrze jednak skonfrontowa\u0107 sentymentaln\u0105 pami\u0119\u0107 z danymi. Oka\u017ce si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce nieczytane definiowane jako fakt, \u017ce czytelnictwo ksi\u0105\u017cek jest praktyk\u0105 uznawan\u0105 przez mniej ni\u017c po\u0142ow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, to dla Polski i Polak\u00f3w stan endemiczny. Wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa nie czyta\u0142a w latach 60., 70. i na progu 80., co pozwala na konkluzj\u0119:<\/p>\n

W \u015bwietle naszych bada\u0144 czytelnictwo ksi\u0105\u017cek nale\u017ca\u0142o w pi\u0119tnastoleciu 1965-1980 do najs\u0142abiej rozwijaj\u0105cych si\u0119 dziedzin kulturalnego uczestnictwa.<\/p><\/blockquote>\n

Zmienia\u0142a si\u0119 jedynie struktura nieczytania i praktyki, zawsze mniejszo\u015bciowe, czytania. Tak wi\u0119c na prze\u0142omie lat 60. i 70. szybko zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107 liczebnie prywatne ksi\u0119gozbiory, nawet w\u015br\u00f3d os\u00f3b o ni\u017cszym wykszta\u0142ceniu. Koza\u0144ski konkluduje, \u017ce polskie spo\u0142ecze\u0144stwo pot\u0142u\u015bcia\u0142o i wzgl\u0119dy materialne przesta\u0142y by\u0107 barier\u0105 dost\u0119pu do kultury, a r\u00f3\u017cnice w praktykach kulturowych w latach 70. zacz\u0119\u0142y mie\u0107 ju\u017c pod\u0142o\u017ce g\u0142\u00f3wnie klasowo-spo\u0142eczne.<\/p>\n

Ciekawie zaczyna dzia\u0107 si\u0119 w latach 70., w okresie zwrotu konsumpcyjnego, kiedy posiadanie ksi\u0105\u017cek zacz\u0119\u0142o by\u0107 w pewnych grupach wyznacznikiem statusu, ale nie potrzeb\u0105 kulturaln\u0105. Bo jednocze\u015bnie nast\u0105pi\u0142a przemiana styl\u00f3w \u017cycia, popularyzacja innych form uczestnictwa, zw\u0142aszcza ogl\u0105dania telewizji. W drugiej po\u0142owie lat 70. nadszed\u0142 kryzys i spad\u0142a liczba wydawanych ksi\u0105\u017cek, zmniejszy\u0142a si\u0119 tak\u017ce liczba widz\u00f3w w kinach, teatrach i muzeach.<\/p>\n

Ciekawa jest synteza podsumowuj\u0105ca powody braku rozwoju czytelnictwa:
\n1. Konkurencja innych praktyk kulturowych, zw\u0142aszcza telewizji
\n2. Spadek liczby tytu\u0142\u00f3w i wielko\u015bci nak\u0142ad\u00f3w, zmniejszenie liczby bibliotek
\n3. Brak pozytywnego snobizmu na czytanie ksi\u0105\u017cek i s\u0142abo\u015b\u0107 systemu edukacyjnego w stymulowaniu i utrwalaniu nawyk\u00f3w kulturowych, w tym czytelnictwa
\n4. Kryzys ekonomiczny.<\/p>\n

Na koniec obserwowana na prze\u0142omie lat 70. i 80 przemiana gust\u00f3w czytelniczych: zanika zainteresowanie beletrystyk\u0105 na rzecz biografii, literatury faktu, pami\u0119tnik\u00f3w, ksi\u0105\u017cek historycznych.<\/p>\n

Zinterpretujmy teraz aktualne wyniki czytelnictwa w \u015bwietle informacji z artyku\u0142u Zbigniewa Koza\u0144skiego. Oka\u017ce si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce Polacy po ekscesie\u00a0 zainteresowania ksi\u0105\u017ckami na prze\u0142omie lat 90. i pocz\u0105tku stulecia wr\u00f3cili do stabilnej, ponadustrojowej normy nieczytania ksi\u0105\u017cek. Najwyra\u017aniej stabilna praktyka nieczytania, \u0142\u0105cz\u0105ca polskie pokolenia, jest podstaw\u0105 trwa\u0142o\u015bci polskiej kultury, niezale\u017cnie od tego, jak bardzo by na to nie pomstowali polscy inteligenci bibliofile. Poni\u017cej ilustracja.\"\"PS Zagadnieniem polskiego czytelnictwa ksi\u0105\u017cek jest nie tylko ich nieczytanie. Spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy wbrew normie marnego trudu czytania si\u0119 podejmuj\u0105, upowszechnia si\u0119 zanik zdolno\u015bci rozpoznawania ironii, metafory i innych form komunikowania bardziej z\u0142o\u017conych ni\u017c dos\u0142owno\u015b\u0107. Uwag\u0119 t\u0119 czyni\u0119, by uprzedzi\u0107 komentarze Czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3j komentarz\u00a0 przeczytaj\u0105 z pe\u0142n\u0105 dos\u0142owno\u015bci\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zagadnieniem polskiego czytelnictwa ksi\u0105\u017cek jest nie tylko ich nieczytanie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,98,56,182,120,308,294],"tags":[288],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3838"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3838"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5941,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions\/5941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}