{"id":3849,"date":"2018-03-19T08:59:59","date_gmt":"2018-03-19T07:59:59","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3849"},"modified":"2018-03-19T22:16:29","modified_gmt":"2018-03-19T21:16:29","slug":"polak-na-nowo-kulturalny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/03\/19\/polak-na-nowo-kulturalny\/","title":{"rendered":"Polak na nowo kulturalny"},"content":{"rendered":"<p>Kultura w Polsce istnieje na pewno.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nCzy jednak mo\u017cna jeszcze m\u00f3wi\u0107 o polskiej kulturze?<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-3850\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Praktyki-247x300.jpg\" alt=\"\" width=\"247\" height=\"300\" srcset=\"\/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Praktyki-247x300.jpg 247w, \/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Praktyki.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>Pytanie takie nasuwa si\u0119 nieuchronnie po lekturze ksi\u0105\u017cki &#8222;Nowe praktyki kulturowe Polak\u00f3w. Megaceremonia\u0142y i sub\u015bwiaty&#8221; Tomasza Szlendaka i Krzysztofa Olechnickiego. Badacze z Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika s\u0105 socjologami, wi\u0119c mniej ich interesuj\u0105 tre\u015bci owych praktyk, bardziej ciekawi, co na ich podstawie mo\u017cna powiedzie\u0107 o spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n<p>Analiza dotyczy dw\u00f3ch zupe\u0142nie odmiennych konstelacji zjawisk. Z jednej strony przedstawiaj\u0105 kultur\u0119, kt\u00f3ra wyewoluowa\u0142a do megaiwent\u00f3w jako formy odpowiedzi na supermarketyzacj\u0119 \u017cycia i poddawanie go efektywno\u015bciowej presji. Czasu i pieni\u0119dzy jest zawsze zbyt ma\u0142o, wi\u0119c nale\u017cy wybiera\u0107 takie formy uczestnictwa, kt\u00f3re oferuj\u0105 jak najwi\u0119ksz\u0105 intensywno\u015b\u0107 dozna\u0144. O ile zasada efektywno\u015bciowa staje si\u0119 uniwersaln\u0105 regu\u0142\u0105 w \u015bwiecie neoliberalnym, o tyle r\u00f3\u017cnie si\u0119 wyra\u017ca w r\u00f3\u017cnych grupach spo\u0142ecznych. S\u0105 wi\u0119c megaiwenty dla wy\u017cszej klasy \u015bredniej, s\u0105 wydarzenia ludowe &#8211; pe\u0142ne ich spektrum przeanalizowali badacze, pokazuj\u0105c, \u017ce uczestnictwo w kulturze to dzi\u015b przed\u0142u\u017cenie pracy, wymagaj\u0105ce planowania, wysi\u0142ku je\u015bli nie intelektualnego, to cz\u0119sto fizycznego.<\/p>\n<p>Na drugim kra\u0144cu \u015bwiata kultury s\u0105 sub\u015bwiaty niszowych, ezoterycznych cz\u0119sto praktyk, w kt\u00f3rych uczestnictwo i zaanga\u017cowanie umo\u017cliwi\u0142 internet \u0142\u0105cz\u0105cy wysublimowanych browarnik\u00f3w amator\u00f3w, miejskich dandys\u00f3w piel\u0119gnuj\u0105cych kultur\u0119 starannego ubioru i inne formy budowania to\u017csamo\u015bci i odr\u0119bno\u015bci poprzez praktykowanie czego\u015b unikatowego, niepodlegaj\u0105cego kontroli masy.<\/p>\n<p>Co wynika z tych obserwacji, poza samymi etnograficznymi opisami pochodz\u0105cymi z bada\u0144 terenowych &#8211; ju\u017c to wystarcza, by ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta\u0142o si\u0119 jak dziennik z wyprawy do odleg\u0142ej i obcej krainy. A przecie\u017c to ksi\u0105\u017cka o nas, o Polakach na pocz\u0105tku XXI wieku. Tyle \u017ce na skutek rozsypania si\u0119 praktyk i form uczestnictwa w kulturze rozsypa\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo na mn\u00f3stwo wysepek wzajemnie coraz bardziej sobie obcych.<\/p>\n<p>Kultura oderwa\u0142a si\u0119 od struktury, to ona dzi\u015b wyznacza granice spo\u0142ecznych \u015bwiat\u00f3w i s\u0142u\u017cy wytwarzaniu wi\u0119zi spo\u0142ecznej. To poszerzanie si\u0119 pola kultury rodzi jednak niebezpiecze\u0144stwo. Dostrzegaj\u0105 badacze:<\/p>\n<blockquote><p>Z naszej perspektywy rozszerzona wizja kultury rodzi zatem pewne niebezpiecze\u0144stwo &#8211; jest usprawiedliwieniem niech\u0119ci wobec przekraczania samego\/samej siebie i wobec kulturowego awansu, usprawiedliwieniem braku progresji, spo\u0142ecznie kiedy\u015b i edukacyjnie motywowanej. Festyn, prza\u015bno\u015b\u0107, tania (bo samorz\u0105dowa-darmowa) rozrywka i disco polo w zupe\u0142no\u015bci wystarcz\u0105, skoro ka\u017cda kultura &#8211; je\u015bli tylko rodzi wi\u0119zi &#8211; jest dobra. Niczego ju\u017c nie trzeba poprawia\u0107, niczego osi\u0105ga\u0107, nasz styl \u017cycia i gusta s\u0105 w porz\u0105dku. Po co czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki? Po co rozumie\u0107 sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105?\n<\/p><\/blockquote>\n<p>Kultura przesta\u0142a by\u0107 przestrzeni\u0105 potwierdzania aspiracji do spo\u0142ecznego awansu i samorealizacji, sta\u0142a si\u0119 przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej realizuje si\u0119 \u017cycie razem, a to razem jest wa\u017cniejsze od powodu, jaki ludzi skleja. Kultura w Polsce jawi si\u0119 jako kultura ci\u0105g\u0142ego karnawa\u0142u, czyli kwestionowania spo\u0142ecznych hierarchii, ale tylko w przestrzeni kultury, bo poza ni\u0105 ci\u0105gle pozostajemy, strukturalnie, spo\u0142ecze\u0144stwem feudalnym. Poni\u017cej podcast i rozmowa z Tomaszem Szlendakiem:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/anchor.fm\/edwin1\/embed\/episodes\/Kultura-i-polityka--Rozmowa-z-Tomaszem-Szlendakiem-e14to5\" width=\"400px\" height=\"102px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>M\u00f3wienie w takim \u015bwiecie o kulturze polskiej jako wsp\u00f3\u0142dzielonej i normatywnej dla spo\u0142ecznej ca\u0142o\u015bci nie ma wi\u0119kszego sensu. Autorzy nie analizuj\u0105 wynik\u00f3w swoich bada\u0144 politycznie, ale rz\u0105dy PiS s\u0105 doskona\u0142\u0105 ilustracj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci sytuacji: z jednej strony nacjonalistyczna w\u0142adza jak nigdy potrzebuje dla swej legitymizacji kultury jednolitej, homogenicznej, narodowej w formie i tre\u015bci. Z drugiej jednak strony, by osi\u0105gn\u0105\u0107 cel polityczny &#8211; zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119 &#8211; musi u\u017cywa\u0107 j\u0119zyka antyelitarnego, przez co tylko wzmacnia karnawa\u0142owy idiom. W\u0142adza rozpi\u0119ta mi\u0119dzy Zenkiem Martyniukiem i fortepianem Szopena staje si\u0119 w\u0142adz\u0105 karnawa\u0142ow\u0105. Mo\u017ce doprowadzi\u0107 do rekonstrukcji instrumentu Szopena, nie mo\u017ce jednak podnie\u015b\u0107 go z bruku.<\/p>\n<p>Ksi\u0105\u017cka &#8222;Nowe praktyki kulturowe Polak\u00f3w&#8221; podsumowuje wyniki wieloletnich bada\u0144, kt\u00f3rych wyniki cz\u0105stkowe by\u0142y prezentowane m.in. podczas Elbl\u0105skiego Forum Kulturoznawczego.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Tomasz Szlendak na IV Elbl\u0105skim Forum Kulturoznawczym\" width=\"1778\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/R8BIXqYoTBw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kultura w Polsce istnieje na pewno.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3850,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,98,65,55,197,56,257,49,120,294,44],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3849"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3849"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3849\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3858,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3849\/revisions\/3858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}