{"id":3895,"date":"2018-04-12T09:55:50","date_gmt":"2018-04-12T07:55:50","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3895"},"modified":"2018-04-12T13:03:00","modified_gmt":"2018-04-12T11:03:00","slug":"grilowanie-zuckerberga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/04\/12\/grilowanie-zuckerberga\/","title":{"rendered":"Grillowanie Zuckerberga"},"content":{"rendered":"
\"\"

Fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n

Senatorowie pytaj\u0105, szef Facebooka odpowiada – demokracja spotka\u0142a si\u0119 z kapita\u0142em, publiczno\u015b\u0107 ma \u015bwietny spektakl. Czy sko\u0144czy si\u0119 na czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c dobrym teatrze?
\n
\nOczywi\u015bcie, rozstrzygni\u0119cia regulacyjne maj\u0105ce chroni\u0107 interes os\u00f3b, grup, organizacji i pa\u0144stw maj\u0105\u00a0olbrzymie znaczenie. Chodzi nie tylko o Facebooka, ale o ca\u0142\u0105 cyfrow\u0105 domen\u0119, kt\u00f3ra z fazy dzieci\u0119cej wchodzi w dojrza\u0142o\u015b\u0107 i senackie grillowanie Zuckerberga, wunderkinda \u015bwiata internetu, przypomina sp\u00f3\u017anion\u0105 matur\u0119 dla ca\u0142ej formacji \u201edigital natives\u201d. Jeszcze niedawno Zuckerberg nazywany by\u0142 \u201eworld liderem\u201d, b\u0142yszcza\u0142 na konferencji poprzedzaj\u0105cej szczyt G8 w Deauville w 2011 roku, zaproszony osobi\u015bcie przez Nicolasa Sarkozy\u2019ego. Szef fejsa za\u0142o\u017cy\u0142 w\u00f3wczas nawet krawat i przekonywa\u0142, \u017ce nie ma potrzeby regulowa\u0107 internetu, bo to zabije innowacje. W maju rok temu przywdzia\u0142 z kolei profesorsk\u0105 tog\u0119, by odebra\u0107 doktorat honoris causa na Harvardzie i wyg\u0142osi\u0107 mow\u0119 na zako\u0144czenie roku akademickiego, 366. w dziejach tej zacnej uczelni. Sz\u0142o tak dobrze, \u017ce wizjonerzy zacz\u0119li dostrzega\u0107 w Zuckerbergu przysz\u0142ego prezydenta USA.<\/p>\n

Przysz\u0142o\u015bci nie znamy, na razie m\u0142ody miliarder walczy o resztki zniszczonej reputacji i przysz\u0142o\u015b\u0107 firmy. Niezale\u017cnie jednak od tego, co zdecyduj\u0105 politycy, problem nie le\u017cy w Zuckerbergu, Facebooku (plus wszystkie inne Google z ich szefami i w\u0142a\u015bcicielami). Problemem jest, jak pokazuje cho\u0107by francuski socjolog Danilo Martuccelli, wsp\u00f3\u0142czesna kondycja spo\u0142eczna. To znaczy spos\u00f3b, w jaki spos\u00f3b realizujemy swoj\u0105 indywidualn\u0105 i zbiorow\u0105 podmiotowo\u015b\u0107. W klasycznej nowoczesno\u015bci dominuj\u0105cym aktorem by\u0142o pa\u0144stwo narodowe i jego instytucje tworz\u0105ce \u201e\u017celazn\u0105 klatk\u0119 racjonalno\u015bci\u201d. Pa\u0144stwo w tym modelu by\u0142o jak komputer, zreszt\u0105 istotnym impulsem dla rozwoju informatyki i komputer\u00f3w by\u0142a ch\u0119\u0107 zwi\u0119kszenia efektywno\u015bci dzia\u0142ania tego systemu. Warto si\u0119gn\u0105\u0107 po \u201eThe Government Machine\u201d Jona Agara czy \u201eCybernetic Revolutionaries: Technology and Politics in Allende\u2019s Chile\u201d Eden Mediny.<\/p>\n

Posz\u0142o w innym kierunku – poza pa\u0144stwem powsta\u0142o co\u015b, co Barry Wellman nazywa spo\u0142ecznym systemem operacyjnym (SSO), czyli sie\u0107 z jej aplikacjami i interfejsami, kt\u00f3ra ma coraz wi\u0119kszy udzia\u0142 w koordynowaniu dzia\u0142a\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i zaopatrywania przez nich potrzeb, od dost\u0119pu do kultury przez poszukiwanie pracy po komunikacj\u0119 polityczn\u0105 i mobilizacj\u0119 zbiorow\u0105.<\/p>\n

Im wi\u0119ksze znaczenie SSO, tym wi\u0119ksze zainteresowanie nim nie tylko u\u017cytkownik\u00f3w i kapita\u0142u, ale i innych si\u0142 tego \u015bwiata, z rosyjskimi agentami w\u0142\u0105cznie. To banalna konstatacja. Mniej ju\u017c oczywiste jest napi\u0119cie mi\u0119dzy poczciw\u0105 \u201e\u017celazn\u0105 klatk\u0105 racjonalno\u015bci\u201d instytucji pa\u0144stwa, od kt\u00f3rych oczekujemy, \u017ce zrobi\u0105\u00a0porz\u0105dek, a owym SSO, od kt\u00f3rego coraz bardziej jeste\u015bmy uzale\u017cnieni (nawet je\u015bli nie korzystamy). Ot\u00f3\u017c skutkiem tego napi\u0119cia jest wyp\u0142ukiwanie mocy z instytucji i faktyczna deinstytucjonalizacja \u017cycia spo\u0142ecznego, przekszta\u0142canie si\u0119 instytucji w struktury zombie. Najgorsze, co mog\u0105 one robi\u0107, to za namow\u0105 dobrych doradc\u00f3w modernizowa\u0107 si\u0119 na wz\u00f3r twor\u00f3w panuj\u0105cych w sieci. W ten spos\u00f3b tylko jeszcze bardziej legitymizuj\u0105 SSO i delegitymizuj\u0105 siebie.<\/p>\n

Kolejny etap – opisuje to Bernard Stiegler m.in. w wydanej niedawno po polsku ksi\u0105\u017cce \u201eWstrz\u0105sy\u201d – to system techniczny coraz bardziej nasycony racjonalno\u015bci\u0105, i to o refleksyjnym, samoucz\u0105cym si\u0119 charakterze, kt\u00f3ry wysysa racjonalno\u015b\u0107 z systemu spo\u0142ecznego i prowadzi do proletaryzacji w wymiarze spo\u0142ecznym, czyli coraz wi\u0119kszej automatyzacji i udzia\u0142u techniki w tworzeniu i utrzymywaniu wi\u0119zi. Jeste\u015bmy razem, bo Facebook pozwala \u0142atwo si\u0119\u00a0komunikowa\u0107, podpowiadaj\u0105c, co, z kim i kiedy powinni\u015bmy robi\u0107, tylko nie daje odpowiedzi, po co, a dotychczasowe formy organizacji spo\u0142ecznej, pomagaj\u0105ce takie odpowiedzi stworzy\u0107, s\u0105 w odwrocie. Trudno o lepsz\u0105 ilustracj\u0119 ni\u017c wspomniany doktorat honoris causa wr\u0119czony Zuckerbergowi przez najlepsz\u0105 podobno uczelni\u0119 na \u015bwiecie w czasie, gdy krytyczni badacze ostrzegali przed zagro\u017ceniami. Uniwersytet jako instytucja utraci\u0142 zdolno\u015b\u0107 do krytyki rzeczywisto\u015bci, zamieniaj\u0105c si\u0119 w fabryk\u0119 sproletaryzowanych ekspert\u00f3w \u0142asz\u0105cych si\u0119 o kas\u0119 mo\u017cnych zleceniodawc\u00f3w.<\/p>\n

Proces\u00f3w umacniania si\u0119\u00a0SSO nie zmieni\u0105 akty prawne, te mog\u0105\u00a0jedynie podda\u0107 kontroli najbardziej jaskrawe patologie. Jedyn\u0105\u00a0skuteczn\u0105 odpowiedzi\u0105 mo\u017ce by\u0107 rekonstrukcja \u0142adu spo\u0142ecznego w oparciu o odbudow\u0119 instytucji publicznych, takich cho\u0107by jak uniwersytet – po to, by przywr\u00f3ci\u0107 systemowi spo\u0142ecznemu refleksyjno\u015b\u0107 i racjonalno\u015b\u0107. Wiem, \u0142atwo si\u0119 pisze. Jak to zrobi\u0107?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u0142ody miliarder walczy o resztki zniszczonej reputacji i przysz\u0142o\u015b\u0107 firmy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3898,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,219,55,197,15,24,257,49,8,6,294,86,221,268,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3895"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3895"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3895\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3905,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3895\/revisions\/3905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3895"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3895"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}