{"id":3948,"date":"2018-06-15T08:35:16","date_gmt":"2018-06-15T06:35:16","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=3948"},"modified":"2018-06-15T11:36:47","modified_gmt":"2018-06-15T09:36:47","slug":"orwell-wraca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/06\/15\/orwell-wraca\/","title":{"rendered":"Orwell wraca"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-3951\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell_2.jpg\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1365\" srcset=\"\/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell_2.jpg 2048w, \/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell_2-300x200.jpg 300w, \/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell_2-768x512.jpg 768w, \/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell_2-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/>Orwell i jego &#8222;Rok 1984&#8221; wraca, inspiruj\u0105c pisarzy, publicyst\u00f3w, re\u017cyser\u00f3w. Najnowsza ods\u0142ona tej fascynacji &#8211; <a href=\"https:\/\/www.powszechny.com\/spektakle\/1984,s1480.html?ref_page=controller,index,action,index\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>&#8222;1984&#8221; na scenie Teatru Powszechnego<\/strong><\/a> w re\u017c. Barbary Wysockiej.<!--more--><a href=\"https:\/\/www.powszechny.com\/spektakle\/1984,s1480.html?ref_page=controller,index,action,index\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-3950 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell.jpg\" alt=\"\" width=\"851\" height=\"315\" srcset=\"\/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell.jpg 851w, \/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell-300x111.jpg 300w, \/antymatrix\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Orwell-768x284.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 851px) 100vw, 851px\" \/><\/a>Pisz\u0119 ten tekst przed premier\u0105 spektaklu (w repertuarze 16 czerwca). Jakiego Wielkiego Brata zobaczymy? Dla os\u00f3b pami\u0119taj\u0105cych realny socjalizm &#8222;Rok 1984&#8221; w przejmuj\u0105cy spos\u00f3b opisywa\u0142 do\u015bwiadczenie totalitaryzmu, i to raczej w jego komunistycznej wersji. Takiego totalitaryzmu ju\u017c nie ma, sm\u0119tna jego pozosta\u0142o\u015b\u0107 w postaci Korei P\u00f3\u0142nocnej jest ponur\u0105 grotesk\u0105, a nie alternatyw\u0105 dla liberalnego \u015bwiata.<\/p>\n<h2>Partia kontroluje<\/h2>\n<p>Wi\u0119ksz\u0105 zagadk\u0105 s\u0105 Chiny i Chi\u0144ska Partia Komunistyczna, kt\u00f3ra podkre\u015bla, \u017ce buduje w swym kraju prawdziwy komunizm, a drog\u0105 do niego jest przyspieszony rozw\u00f3j kapitalistycznych form produkcji i partyjna kontrola nad pa\u0144stwem, gospodark\u0105 i technologiamu. Jej wyrazem &#8211; system zaufania spo\u0142ecznego, czyli powszechny system reputacyjny zbieraj\u0105cy informacje o obywatelach i oceniaj\u0105cy ich. Na tej podstawie b\u0119d\u0105 otrzymywa\u0107 ocen\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie przepustk\u0105 (lub barier\u0105) do r\u00f3\u017cnego typu us\u0142ug. Na przyk\u0142ad do zakupu biletu na samolot (system ju\u017c cz\u0119\u015bciowo dzia\u0142a).<\/p>\n<p>Chiny dos\u0142ownie wydaj\u0105 si\u0119 orwellowskim re\u017cimem, nie tylko kontroluj\u0105cym my\u015bli swoich poddanych. Kontrola dotyczy historii (masakra na placu Niebia\u0144skiego Pokoju ci\u0105gle jest tabu), s\u0142\u00f3w w debacie publicznej. To jednak nie Chiny przera\u017caj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Zachodu, tylko inwigilacyjny potencja\u0142 nowych technik porozumiewania. Edward Snowden ujawni\u0142, jak znane techniczne mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 wykorzystywane w praktyce wywiadowczej Stan\u00f3w Zjednoczonych. Z kolei wybory prezydenckie w USA w 2016 r. pokaza\u0142y, jak\u0105 broni\u0105 w walce o kontrol\u0119 umys\u0142\u00f3w mo\u017ce by\u0107 Facebook i podobne wynalazki.<\/p>\n<p>Mamy oczywi\u015bcie te\u017c swoje lokalne odpryski \u015bwiata orwellowskiego, z telewizj\u0105 narodow\u0105 i Instytutem Pami\u0119ci Narodowej w\u0142\u0105cznie, kt\u00f3re zgodnie z dyrektywami politycznymi albo przedstawiaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 nie tak\u0105, jaka jest, lecz jak\u0105 by\u0107 powinna, lub te\u017c przepisuj\u0105 histori\u0119 na nowo. Tylko \u017ce w tych dzia\u0142aniach nie tyle ujawnia si\u0119 kontrola my\u015bli, ile bezmy\u015blno\u015b\u0107 pr\u00f3buj\u0105cych kontrolowa\u0107.<\/p>\n<h2>Inny rok 1984<\/h2>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"1984 Apple&#039;s Macintosh Commercial (HD)\" width=\"1333\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/VtvjbmoDx-I?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>\u015alady orwellowskich \u015bwiat\u00f3w mo\u017cna odnajdywa\u0107 i w kulturze, i w rzeczywisto\u015bci. W programie spektaklu Barbary Wysockiej przypominam jeszcze jedn\u0105 histori\u0119 z motywem 1984 r. &#8211; inauguracj\u0119 komputera Macintosh w styczniu 1984 r., kt\u00f3rego zapowiedzia\u0142a s\u0142ynna reklama Ridleya Scotta ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 komunikatem:<\/p>\n<blockquote><p>24 stycznia Apple Computer wprowadzi Macintosha. Zobaczysz, dlaczego 1984 r. nie b\u0119dzie jak &lt;&lt;1984&gt;&gt;<\/p><\/blockquote>\n<p>Tekst ko\u0144cz\u0119 konkluzj\u0105:<\/p>\n<blockquote><p>Has\u0142o reklamy Macintosha z 1984 r. m\u00f3wi\u0142o prawd\u0119. Wsp\u00f3\u0142czesne czasy nie s\u0105 jak \u201e1984\u201d. Wielki Brat nie jest wyrazem totalitarnego systemu narzucaj\u0105cym swoj\u0105 kontrol\u0119 w taki spos\u00f3b, by zdeindywidualizowa\u0107 jednostki i zamieni\u0107 w ujednoliconego Nowego Cz\u0142owieka. System to Ja w\u0142\u0105czone w Sie\u0107 wysysaj\u0105c\u0105 z ka\u017cdego u\u017cytkownika wiedz\u0119 o nim, by w oparciu o ni\u0105 zbudowa\u0107 zewn\u0119trzny rozum, opisywany przez Karola Marksa \u201eIntelekt Powszechny\u201d. System \u017cywi si\u0119 indywidualizacj\u0105, ale kosztem indywiduacji &#8211; odr\u0119bno\u015bci polegaj\u0105cej na prawdziwej autonomii i podmiotowo\u015bci.<\/p>\n<p>Eksternalizuj\u0105c, czyli przekazuj\u0105c systemowi i jego algorytmom nie tylko zdolno\u015b\u0107 do pami\u0119tania, ale tak\u017ce racjonalnego rozumowania, oga\u0142acamy si\u0119 do czystych emocji. Orwellowskie seanse nienawi\u015bci staj\u0105 si\u0119 praktyk\u0105 dnia codziennego realizowan\u0105 zw\u0142aszcza w przestrzeni medi\u00f3w, cho\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej tak\u017ce w przestrzeni rzeczywistej. Koncentruje si\u0119 w nich religijna wr\u0119cz egzaltacja w\u0142asnej s\u0142uszno\u015bci i pot\u0119pienia dla innomy\u015bl\u0105cych.<\/p>\n<p>Nic dziwnego, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnych opowie\u015bciach odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do tradycji \u201e1984\u201d Orwella, jak \u201eBlind Faith\u201d Bena Eliota i \u201e2084. Koniec \u015bwiata\u201d Boualema Sansala, totalitaryzm przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie ufundowany na fundamentalistycznych systemach religijnych. Nie daj\u0105 one dobrej odpowiedzi na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 \u015bwiata, ale doskonale zarz\u0105dzaj\u0105 afektami i emocjami ludzi pozbawionych zdolno\u015bci do indywiduacji. Historia ISIS, czyli tzw. Pa\u0144stwa Islamskiego, podpowiada, jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 \u015bwiat, kt\u00f3ry nadejdzie. Mo\u017ce, cho\u0107 nie musi.<\/p><\/blockquote>\n<p>Nie musi, bo na inny trop wskazuje Yuval Noah Harari w &#8222;Homo deus&#8221;, prognozuj\u0105c pojawienie si\u0119 wraz z rozwojem nowych technologii nowych form religijnych. Sam pisze o dataizmie. W ka\u017cdym razie Orwell odczytywany dzi\u015b podpowiada, \u017ce Wielki Brat nie istnieje, ale jest. Jest w nas i patrzy dzi\u015b na nas z ka\u017cdego selfie.<\/p>\n<h2>Wielki Brat to Ja<\/h2>\n<p>Ju\u017c dzi\u015b zapraszam na debat\u0119 wok\u00f3\u0142 Orwella i spektaklu Barbary Wysockiej. Odb\u0119dzie si\u0119 11 wrze\u015bnia o 19 w Teatrze Powszechnym. W tym samym czasie w Centrum Nauki Kopernik b\u0119dzie mia\u0142a miejsce wystawa Glass Room, pokazuj\u0105ca mechanizmy technologicznej inwigilacji. Niedawno mo\u017cna j\u0105 by\u0142o ogl\u0105da\u0107 podczas \u0141\u00f3d\u017a Design Festival.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orwell i jego &#8222;Rok 1984&#8221; wraca, inspiruj\u0105c pisarzy, publicyst\u00f3w, re\u017cyser\u00f3w. Najnowsza ods\u0142ona tej fascynacji &#8211; &#8222;1984&#8221; na scenie Teatru Powszechnego w re\u017c. Barbary Wysockiej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3953,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,141,98,21,182,15,257,49,8,95,6,9,294,44,82,86,277,167,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3948"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3948"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3962,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3948\/revisions\/3962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}