{"id":4012,"date":"2018-08-20T08:09:27","date_gmt":"2018-08-20T06:09:27","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4012"},"modified":"2018-08-20T08:27:39","modified_gmt":"2018-08-20T06:27:39","slug":"tlumienie-praskiej-wiosny-wstydliwa-rocznica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/08\/20\/tlumienie-praskiej-wiosny-wstydliwa-rocznica\/","title":{"rendered":"T\u0142umienie Praskiej Wiosny – wstydliwa rocznica"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

fot. Engramma.it, CC BY-SA 3.0<\/p><\/div>\n

W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r. wojska pa\u0144stw Uk\u0142adu Warszawskiego najecha\u0142y Czechos\u0142owacj\u0119. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 brutalne t\u0142umienie Praskiej Wiosny, jednego z najciekawszych zjawisk w powojennej historii.
\n
\n50. rocznic\u0119 inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119 przypominaj\u0105 okoliczno\u015bciowe dodatki historyczne, nie b\u0119d\u0119 wi\u0119c wnika\u0142 w szczeg\u00f3\u0142y (sam te\u017c pisa\u0142em o Praskiej Wio\u015bnie w POLITYCE<\/strong><\/a> i w Pomocniku Historycznym POLITYKI „Rewolta 1968”<\/strong><\/a>). Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce sierpniowy najazd by\u0142 dopiero pocz\u0105tkiem ko\u0144ca Praskiej Wiosny – zbrojna interwencja z udzia\u0142em setek tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciem najwa\u017cniejszego celu.<\/p>\n

Alexander Dub\u010dek pozosta\u0142 przy w\u0142adzy, nie uda\u0142o si\u0119 go zast\u0105pi\u0107 pos\u0142usznymi wobec Moskwy aparatczykami. Wysz\u0142o na jaw, jak s\u0142abym rozpoznaniem wywiadowczym dysponowali przygotowuj\u0105cy operacj\u0119 „Dunaj”. Odmowa wsp\u00f3\u0142pracy z agresorami by\u0142a powszechna, zar\u00f3wno przed, jak i po samej interwencji. Co wa\u017cniejsze, op\u00f3r stawili nie tylko mieszka\u0144cy Czechos\u0142owacji, ale tak\u017ce aparat partyjny, wojsko, milicja i s\u0142u\u017cba bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Powszechny zryw<\/h2>\n

To z kolei pokazuje charakter Praskiej Wiosny – powszechnego zrywu, w kt\u00f3rym polityczne elity Czechos\u0142owacji wraz z niezwykle rozbudzonym i zaanga\u017cowanym spo\u0142ecze\u0144stwem pr\u00f3bowa\u0142y na serio przekszta\u0142ci\u0107 sw\u00f3j kraj w duchu demokratycznego socjalizmu. Praska Wiosna, za kt\u00f3rej pocz\u0105tek uznaje si\u0119 5 stycznia 1968 r., kiedy\u00a0Dub\u010dek zast\u0105pi\u0142 Novotnego w roli szefa partii, by\u0142a zwie\u0144czeniem wieloletniego okresu „przedwio\u015bnia”, czyli pr\u00f3b cz\u0105stkowych reform i trwaj\u0105cych od lat 50. debat i prac teoretycznych nad ekonomicznymi, prawnymi, naukowymi, technologicznymi uwarunkowaniami optymalnego ustroju.<\/p>\n

Wystarczy poczyta\u0107 „Mr\u00e1z p\u0159ich\u00e1z\u00ed z Kremlu”, wspomnienia Zdenka Mlyn\u00e1\u0159a, akademika i cz\u0142onka KC KPCz, jednego z g\u0142\u00f3wnych ideolog\u00f3w reformatorskiego ruchu, by zda\u0107 sobie spraw\u0119 ze stopnia zaawansowania czechos\u0142owackiej debaty.<\/p>\n

Innym doskona\u0142ym dokumentem ducha tamtych czas\u00f3w jest „Cywilizacja na rozdro\u017cu”, zbiorowe dzie\u0142o kilkudziesi\u0119ciu akademik\u00f3w czeskich i s\u0142owackich opracowane pod redakcj\u0105 Radovana Richty. Pokazuje ono, \u017ce w\u0142a\u015bciw\u0105 stawk\u0105 Praskiej Wiosny by\u0142o wypracowanie nowych form organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa, by unikn\u0105\u0107 nieuchronnego kryzysu industrializmu, na co najlepsz\u0105 metod\u0105 by\u0142a rewolucja naukowo-techniczna, czyli w dzisiejszym \u017cargonie – modernizacja w oparciu o intensywne wykorzystanie wiedzy, innowacji i informatyki.<\/p>\n

System pa\u0144stwowego, zcentralizowanego socjalizmu zupe\u0142nie nie pasowa\u0142 do nowej \u015bwiata. Czesi, spo\u0142ecze\u0144stwo najbardziej uprzemys\u0142owione w obozie realnego socjalizmu, najlepiej te\u017c sobie zdawali spraw\u0119 z wyzwa\u0144.<\/p>\n

Szansa na sukces Praskiej Wiosny<\/h2>\n

Sierpniowa interwencja rozpocz\u0119\u0142a wygaszanie eksperymentu o nazwie Praska Wiosna. G\u0142\u00f3wnymi rzecznikami interwencji byli W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka i Walter Ulbricht, cho\u0107 oczywi\u015bcie decyzja nale\u017ca\u0142a do Leonida Bre\u017cniewa. Czy mog\u0142o by\u0107 inaczej? Niekt\u00f3rzy historycy, jak Kieran Williams, wskazuj\u0105, \u017ce polityczne elity Czechos\u0142owacji z Dub\u010dekiem na czele nie doceni\u0142y si\u0142y spo\u0142ecznej mobilizacji i nie zdecydowa\u0142y si\u0119 odwa\u017cniej zagra\u0107 w negocjacjach z Sowietami. Dub\u010dek de facto<\/em> sta\u0142 si\u0119 pierwszym normalizatorem rozbrajaj\u0105cym spo\u0142eczn\u0105 energi\u0119.<\/p>\n

Po samospaleniu Jana Palacha studenci Uniwersytetu napisali:\u00a0„zawiedli politycy, kt\u00f3rzy zdradzili idea\u0142y i poci\u0105gn\u0119li za sob\u0105 w otch\u0142a\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwo. Zawiod\u0142o spo\u0142ecze\u0144stwo, bo nie potrafi\u0142o zmusi\u0107 swoich lider\u00f3w, by stan\u0119li na wysoko\u015bci zadania”.\u00a0Jak\u017ce jednak r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 1968 w Czechos\u0142owacji od polskiego 1968.<\/p>\n

Aleksander Dub\u010dek, komunista, kt\u00f3ry chcia\u0142 zdemokratyzowa\u0107 socjalizm, do dzi\u015b cieszy si\u0119 wielk\u0105 estym\u0105 w\u015br\u00f3d swoich rodak\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w i zgodnie uznawany jest za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci wsp\u00f3\u0142czesnej historii Europy \u015arodkowej. W kwietniu na ekrany wszed\u0142 s\u0142owacki film „Dub\u010dek” koncentruj\u0105cy si\u0119 na wydarzeniach 1968 r.<\/p>\n