{"id":4074,"date":"2018-09-18T09:53:42","date_gmt":"2018-09-18T07:53:42","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4074"},"modified":"2018-09-18T11:21:25","modified_gmt":"2018-09-18T09:21:25","slug":"o-niemozliwosci-buntu-na-marginesie-1984","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/09\/18\/o-niemozliwosci-buntu-na-marginesie-1984\/","title":{"rendered":"O (nie)mo\u017cliwo\u015bci buntu. Na marginesie „1984”"},"content":{"rendered":"
\"\"

Fot. Krzysztof Bieli\u0144ski<\/p><\/div>\n

Mieli\u015bmy rozmawia\u0107 o wsp\u00f3\u0142czesnym odczytaniu „1984” George’a Orwella, zastanawiaj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie nad rzeczywisto\u015bci\u0105 totalnej inwigilacji ze strony wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw i korporacji. Zako\u0144czy\u0142o si\u0119 wielkim sporem pokole\u0144.<\/p>\n

Totalna kontrola<\/h2>\n

Kilka trop\u00f3w ju\u017c wskaza\u0142em w „Antymatriksie”. Debata w Powszechnym doda\u0142a nowy w\u0105tek – czy bunt jest mo\u017cliwy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym nie mo\u017cna by\u0107 na zewn\u0105trz, w kt\u00f3rym nie ma sposobu na ukrycie? Bo przecie\u017c nawet gdy si\u0119 zrezygnuje z zostawiania \u015blad\u00f3w elektronicznych, jest si\u0119 nieustannie widocznym przez \u00f3w brak \u015bladu. Zawsze mo\u017cna u\u017cy\u0107 argumentu ze Zbigniewa Ziobry, \u017ce niewinni nie maj\u0105 si\u0119 czego obawia\u0107. Tak mo\u017ce jest w \u015bwiecie idealnym, rzeczywi\u015bcie doskona\u0142ych archiw\u00f3w i rejestr\u00f3w. W \u015bwiecie realnym jednak wiele os\u00f3b nosi takie same imiona i nazwiska, a tworzone przez ludzi systemy \u015bledcze s\u0105 tak niechlujne, \u017ce nierzadko dostaj\u0105 w sk\u00f3r\u0119 niewinni.<\/p>\n

Co wi\u0119c robi\u0107, gdy niewinno\u015b\u0107 i niewidoczno\u015b\u0107 nie wystarcz\u0105? Co lepsze, \u015bwiadoma oboj\u0119tno\u015b\u0107 na obecno\u015b\u0107 system\u00f3w kontroli czy beztroska nie\u015bwiadomo\u015b\u0107? I jakie s\u0105 konsekwencje? Czy to, \u017ce m\u0142odzi dzi\u015b si\u0119 nie buntuj\u0105 przeciwko pa\u0144stwu, np. w Polsce, nie wynika z uwewn\u0119trznionej mocno obawy o to w\u0142a\u015bnie, \u017ce ka\u017cdy odruch buntu b\u0119dzie zarejestrowany i zapami\u0119tany – do wykorzystania w przysz\u0142o\u015bci przez system. W taki sam spos\u00f3b jak pracodawcy dzi\u015b wykorzystuj\u0105 analiz\u0119 profili spo\u0142eczno\u015bciowych, by bada\u0107 kandydat\u00f3w do pracy?<\/p>\n

Totalna obawa<\/h2>\n

Hipoteza sformu\u0142owana przez Grzegorza Prujszczyka wywo\u0142a\u0142a sprzeciw starszych uczestnik\u00f3w\u00a0debaty, kt\u00f3rzy przypomnieli, \u017ce bunt zawsze jest mo\u017cliwy, nawet w znacznie gorszych ni\u017c obecne czasach. I dlatego nie rozumiej\u0105 bierno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej m\u0142odzie\u017cy. M\u0142odzie\u017c szybko odpowiedzia\u0142a z brutaln\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 – kto\u015b nas wychowa\u0142, kto\u015b nam taki \u015bwiat zafundowa\u0142, zapominaj\u0105c, \u017ce szko\u0142a powinna s\u0142u\u017cy\u0107 nie tylko do nauki, ale tak\u017ce by\u0107 miejscem obywatelskiego formowania.<\/p>\n

Co jednak z tym buntem? Czy jest mo\u017cliwy? Czy jest potrzebny? Trudno na to pytanie odpowiedzie\u0107, stosuj\u0105c klasycznie liberalne rozumienie wolno\u015bci jako punkt odniesienia. Bo takiej wolno\u015bci w \u015bwiecie sieci i g\u0119stych wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci by\u0107 nie mo\u017ce, bo nie istniej\u0105 wyodr\u0119bnione jednostki. Trzeba odej\u015b\u0107 od esencjalizmu, najlepiej pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 spinozja\u0144sk\u0105 kategori\u0105 puissance d’agir – mocy dzia\u0142ania. W g\u0119stym, powi\u0105zanym \u015bwiecie stawk\u0105 jest poszerzanie autonomii i powi\u0119kszanie mocy dzia\u0142ania.<\/p>\n

Totalna autonomia<\/h2>\n

System nas stara si\u0119 podda\u0107 kontroli, mo\u017cemy wykorzystywa\u0107 w\u0142a\u015bciwo\u015bci systemu i jego afordancje, by powi\u0119ksza\u0107\u00a0puissance d’agir. W ko\u0144cu ostatnim bastionem jest cia\u0142o i bezpo\u015brednie, niezapo\u015bredniczone przez media spotkanie os\u00f3b, podczas kt\u00f3rego tworzy si\u0119 wi\u0119\u017a wymykaj\u0105ca si\u0119 kontroli i inwigilacji. To w\u0142a\u015bnie dlatego teatr, archaiczna forma sztuki, jest dzi\u015b najwa\u017cniejsz\u0105 ze sztuk. Bo b\u0119d\u0105c doskona\u0142ym miejscem debaty o niemo\u017cliwo\u015bci buntu, bunt ten umo\u017cliwia, cho\u0107by tylko w wyobra\u017ani.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spotkali\u015bmy si\u0119 w Teatrze Powszechnym by rozmawia\u0107 o wsp\u00f3\u0142czesnym odczytaniu George’a Orwella.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3953,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,98,21,55,197,15,257,49,95,6,294,44,82,86,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4074"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4074"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4074\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4081,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4074\/revisions\/4081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}