{"id":4103,"date":"2018-10-14T21:56:57","date_gmt":"2018-10-14T19:56:57","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4103"},"modified":"2018-10-15T12:10:09","modified_gmt":"2018-10-15T10:10:09","slug":"sztuka-rozmowy-w-dobie-sztucznej-inteligencji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/10\/14\/sztuka-rozmowy-w-dobie-sztucznej-inteligencji\/","title":{"rendered":"Sztuka (rozmowy) w dobie sztucznej inteligencji"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

Elvin Flamingo, Simultaneous Hybrid of Musical Improvisation and Bioart, fot. z witryny Elvina Flamingo<\/p><\/div>\n

\u201eSztuka w dobie sztucznej inteligencji\u201d<\/a> to mo\u017ce wydumany temat, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chce o nim rozmawia\u0107 mn\u00f3stwo ludzi. W istocie dyskutowali\u015bmy o granicach sztuki, techniki, natury oraz ich wzajemnych relacjach.\"\"<\/p>\n

Koniec cz\u0142owieka<\/h2>\n

Grono dyskutant\u00f3w zebra\u0142o si\u0119 przednie: filozofka i badaczka Aleksandra Przegali\u0144ska, kuratorka i historyczka sztuki Tina Sauerl\u00e4nder oraz artysta Jaros\u0142aw Czarnecki, znany tak\u017ce jako Elvin Flamingo. Inspiracj\u0105 do rozmowy by\u0142 esej Jacka Dukaja sprzed roku, napisany na zaproszenie Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury. Dukaj nie obawia si\u0119, \u017ce sztuczna inteligencja mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 ludzi w roli artyst\u00f3w, tylko podejmuje inn\u0105 kwesti\u0119 – poczucia zb\u0119dno\u015bci ludzi, kt\u00f3rzy odkryj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli s\u0105 w swej kreatywno\u015bci istotowo inni ni\u017c maszyny, to nie b\u0119dzie to mia\u0142o znaczenia ani dla samych maszyn, ani dla reszty ludzi.<\/p>\n

Jako drugi punkt odniesienia dla naszej rozmowy przywo\u0142a\u0142em esej Petera Sloterdijka sprzed blisko dw\u00f3ch dekad \u201eRegu\u0142y dla ludzkiego zwierzy\u0144ca\u201d. Filozof w tym tek\u015bcie pyta, czy b\u0119dziemy potrzebowali kultury w epoce antropotechnologii, czyli mo\u017cliwo\u015bci kszta\u0142towania osoby ludzkiej bezpo\u015bredni\u0105 interwencj\u0105 w jego substrat biologiczny. Przypomnia\u0142 przy okazji, \u017ce kultura to tak\u017ce rodzaj antropotechnologii, tylko \u017ce oddzia\u0142uj\u0105cej w spos\u00f3b \u201emi\u0119kki\u201d.<\/p>\n

Gatunek wirtualny<\/h2>\n

\u0141atwiej by\u0142o okre\u015bli\u0107 granice dyskusji, ni\u017c utrzyma\u0107 w karbach jej przebieg. Nie dlatego, \u017ce uczestnicy byli niezdyscyplinowani, tylko dlatego, \u017ce temat nie da\u0142 si\u0119 uchwyci\u0107 w proste ramy opowie\u015bci. Tina Sauerl\u00e4nder przypomnia\u0142a, \u017ce sztuka zawsze posi\u0142kowa\u0142a si\u0119 technikami \u201ewirtualizacji\u201d, czyli symbolicznej reprezentacji rzeczywisto\u015bci wymagaj\u0105cej technicznych form ekspresji. W istocie wi\u0119c cz\u0142owiek jako gatunek tworz\u0105cy kultur\u0119 i tylko poprzez kultur\u0119 maj\u0105cy kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105 od zawsze zamieszkuje wirtualn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n

Tw\u00f3rcze kolektywy<\/h2>\n

Jak teraz t\u0119 kondycj\u0119 zmienia pojawienie si\u0119 system\u00f3w sztucznej inteligencji? Jaros\u0142aw Czarnecki spraw\u0119 skwitowa\u0142 szybko, stwierdzaj\u0105c, \u017ce na razie mamy do czynienia co najwy\u017cej z technicznymi przed\u0142u\u017ceniami cz\u0142owieka, a nie autonomicznymi bytami. SI jest jak horyzont, kt\u00f3ry si\u0119\u00a0oddala, gdy pr\u00f3bujemy do\u0144 podej\u015b\u0107. Czy nie lepiej jednak zamiast my\u015ble\u0107 o tej nieuchwytnej ci\u0105gle SI, zaj\u0105\u0107 si\u0119 redefinicj\u0105 sztuki i tw\u00f3rczo\u015bci, odrzucaj\u0105c dotychczasowe prometejskie koncepcje uwznio\u015blaj\u0105ce tw\u00f3rc\u0119 jako geniusza tworz\u0105cego w natchnieniu dzie\u0142a w pojedynk\u0119.<\/p>\n

Czarnecki jako Flamingo tworzy w kolektywie z mr\u00f3wkami, a tak\u017ce innymi artystami oraz in\u017cynierami potrzebnymi do budowy jego hybrydowo-symbiotycznych system\u00f3w. Sam Flamingo w tym kolektywie jest bardziej rzecznikiem i koordynatorem ni\u017c demiurgiem.<\/p>\n

Wszystko ju\u017c by\u0142o<\/h2>\n

Oczywi\u015bcie, dla wyrafinowanych znawc\u00f3w dyskurs\u00f3w krytycznych o wsp\u00f3\u0142czesnej sztuce dyskusja mog\u0142a wyda\u0107 si\u0119 ma\u0142o subtelna. Wszak kwestia dzie\u0142a sztuki i jego obiegu zosta\u0142a w polu sztuki przeanalizowana na setki sposob\u00f3w i opisana w wielu tomach przedstawiaj\u0105cych rol\u0119 instytucji sztuki w uznawaniu, co jest dzie\u0142em sztuki, a co nie, rol\u0119 kurator\u00f3w i krytyk\u00f3w, marszand\u00f3w i rynku, archiw\u00f3w i muze\u00f3w.<\/p>\n

Dyskusj\u0119 t\u0119 w ostatnich latach dodatkowo skomplikowa\u0142 rozw\u00f3j medi\u00f3w cyfrowych, kt\u00f3ry spowodowa\u0142, \u017ce zapowied\u017a Josepha Beuysa nadaj\u0105cemu ka\u017cdemu status artysty sta\u0142a si\u0119 realn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105. Czy\u017cby? Boris Groys w \u201eOn the New\u201d przekonuje, \u017ce skoro ka\u017cdy jest artyst\u0105, to nie jest nim nikt lub jedyna skuteczna strategia artystyczna mo\u017ce polega\u0107 na tworzeniu siebie jako dzie\u0142a sztuki przez artyst\u0119. Gdyby mia\u0142 racj\u0119, to oznacza\u0142oby, \u017ce nie musimy sobie zawraca\u0107 pytaniem o sztuczn\u0105\u00a0inteligencj\u0119.<\/p>\n

Koniec tw\u00f3rczo\u015bci<\/h2>\n

Nie musimy tak\u017ce pyta\u0107 o sztuczn\u0105\u00a0inteligencj\u0119, je\u015bli racj\u0119 ma Sloterdijk zauwa\u017caj\u0105cy w innym swoim eseju o plagiacie i plagiaryzmie, \u017ce po prostu ludzko\u015b\u0107\u00a0systemowo traci zdolno\u015b\u0107 tworzenia. Win\u0119 za to ponosi post\u0119puj\u0105ca racjonalizacja instytucji takich jak uniwersytet, kt\u00f3re zamiast tworzy\u0107 rzeczy nowe, sta\u0142y si\u0119 systemami nastawionymi na reprodukcj\u0119 samych siebie.<\/p>\n

Dyskusja zorganizowana przez Goethe Institut i Teatr Powszechny rozpoczyna program systematycznej debaty na temat relacji mi\u0119dzy sztuk\u0105, kultur\u0105, spo\u0142ecze\u0144stwem i technik\u0105, jaka b\u0119dzie si\u0119 toczy\u0107 w Teatrze Powszechnym zar\u00f3wno w wymiarze artystycznym (by wspomnie\u0107 niedawn\u0105 premier\u0119 \u201eNietoty\u201d w re\u017cyserii Krzysztofa Garbaczewskiego), jak i dyskursywnym. Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wkr\u00f3tce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eSztuka w dobie sztucznej inteligencji\u201d to mo\u017ce wydumany temat, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chce o nim rozmawia\u0107 mn\u00f3stwo ludzi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4106,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,21,55,56,15,8,6,44,86],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4103"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4103"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4116,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4103\/revisions\/4116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}