{"id":4173,"date":"2018-11-10T13:59:41","date_gmt":"2018-11-10T12:59:41","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4173"},"modified":"2018-11-11T11:27:31","modified_gmt":"2018-11-11T10:27:31","slug":"mala-scena-wielki-swiat-czyli-globalne-ocieplenie-w-powszechnym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/11\/10\/mala-scena-wielki-swiat-czyli-globalne-ocieplenie-w-powszechnym\/","title":{"rendered":"Ma\u0142a scena, wielki \u015bwiat, czyli globalne ocieplenie w Powszechnym"},"content":{"rendered":"
\"\"

Fot. Magda Hueckel<\/p><\/div>\n

„Jak ocali\u0107 \u015bwiat na ma\u0142ej scenie”<\/strong><\/a> nie pozostawia oboj\u0119tnym, czego najlepiej dowodzi uwaga znajomej dzie\u0144 po premierze: spektakl poruszy\u0142 mnie, star\u0105 cyniczk\u0119. Czy jednak poza poruszeniem zostaje cokolwiek wi\u0119cej?<\/p>\n

Mia\u0142em okazj\u0119 przygl\u0105da\u0107 si\u0119 pracy nad „Jak ocali\u0107 \u015bwiat” od samego pocz\u0105tku, gdy w toku niezliczonych rozm\u00f3w w Teatrze Powszechnym uk\u0142adali\u015bmy elementy \u0142amig\u0142\u00f3wki: pierwotn\u0105 ide\u0119 Paw\u0142a \u0141ysaka, by zrobi\u0107 opowie\u015b\u0107 o ojcu; intuicje, \u017ce trzeba wprowadzi\u0107 w\u0105tki ekologiczne, a skoro tak, to gdzie\u015b te\u017c pojawi\u0107 si\u0119 musia\u0142y kapitalizm i globalizacja.<\/p>\n

Ros\u0142y stosy ksi\u0105\u017cek i grubia\u0142y pliki z notatkami, co \u015bwietnie zaspokaja\u0142o m\u00f3j apetyt na materia\u0142y i inspiracje potrzebne do przygotowania w\u0142asnych tekst\u00f3w i zaprogramowania debat, jakie zorganizowali\u015bmy w Powszechnym w ramach prac nad „Jak ocali\u0107 \u015bwiat”<\/strong><\/a> w\u0142a\u015bnie oraz „Bachantkami” (premiera 7 grudnia)<\/strong><\/a>. Jak jednak z tego mia\u0142 si\u0119 wy\u0142oni\u0107 teatralny spektakl \u0142\u0105cz\u0105cy bardzo intymne opowie\u015bci o ojcach z metaopowie\u015bci\u0105 o kryzysie ekologicznym i ko\u0144cu m\u0119skiej dominacji?<\/p>\n

Alchemia teatru<\/h2>\n

C\u00f3\u017c, ci\u0105gle dla mnie niezrozumia\u0142a alchemia teatru doprowadzi\u0142a do efektu, kt\u00f3ry lepiej ni\u017c dobrze realizuje pierwotny, bardzo przecie\u017c mglisty zamys\u0142. Oczywi\u015bcie musz\u0119 zastrzec, \u017ce nie mam odpowiedniego dystansu do projektu i jego tw\u00f3rc\u00f3w, wi\u0119c pisz\u0119 bardziej z osobistej ni\u017c krytycznej perspektywy. By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c krytycy teatralni b\u0119d\u0105 ferowa\u0107 inne oceny, ja jednak nie s\u0105dz\u0119, bym zmieni\u0142 swoj\u0105.<\/p>\n

„Jak ocali\u0107 \u015bwiat na ma\u0142ej scenie” jest wi\u0119c rozliczeniem z faustowskim mitem, obna\u017ceniem jego istoty wyra\u017caj\u0105cej si\u0119 w figurze ojca, postaci jednocze\u015bnie dobrotliwej i strasznej, safandu\u0142owatej i przemocowej, swoim zachowaniem w ramach „podstawowej kom\u00f3rki spo\u0142ecznej”, czyli rodzinie, oraz w miejscu pracy reprodukuj\u0105cym struktur\u0119 spo\u0142ecznego \u015bwiata opartego na m\u0119skiej dominacji.<\/p>\n

Koniec \u015bwiata (m\u0119skiej dominacji)<\/h2>\n

Ten \u015bwiat si\u0119 ko\u0144czy, bo ko\u0144czy si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego odtwarzania i wyczerpa\u0142y mechanizmy strukturalne. Rodzina nie jest ju\u017c podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, jak pisze Marcel Gauchet, tylko uleg\u0142a prywatyzacji, wi\u0119c i rodzinne role nie s\u0105 powieleniem r\u00f3l, jakie dzi\u015b ojcowie i matki odgrywaj\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re z kolei dobiega do kresu procesu indywidualizacji.<\/p>\n

Niestety, cho\u0107 to coraz lepiej wiemy, nie potrafimy sobie poradzi\u0107 z ba\u0142aganem wie\u0144cz\u0105cym m\u0119sk\u0105 dominacj\u0119, kt\u00f3rego najbardziej spektakularnym wyrazem jest kryzys klimatyczno-ekologiczny. Jak to wszystko opowiedzie\u0107 na scenie, by nie zanudzi\u0107 z jednej strony, a z drugiej nie zaproponowa\u0107 ekosentymentalnego kiczu?<\/p>\n

Emocje i cyrkulacje<\/h2>\n

No\u015bnikiem emocji s\u0105 historie ojc\u00f3w, bardzo osobiste, bo pochodz\u0105ce z pami\u0119ci aktor\u00f3w Artema Manuilova i Mamadu G\u00f3o B\u00e2 oraz Paw\u0142a \u0141ysaka, re\u017cysera (za niego na scenie ojca wspomina Andrzej K\u0142ak). Emocje wynikaj\u0105ce z autentyczno\u015bci przekazu nie wystarczy\u0142yby do utrzymania dramaturgicznego napi\u0119cia, gdyby nie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce historie pochodz\u0105ce z odleg\u0142ych od siebie zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 jednak i zaz\u0119biaj\u0105 za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych relacji i mechanizm\u00f3w po\u015brednictwa.<\/p>\n

Tr\u00f3jk\u0105t globalizacyjny polegaj\u0105cy na mechanizmie akumulacji kapita\u0142u przez eksploatacj\u0119 surowc\u00f3w w Amerykach wysy\u0142anych do Europy, z kt\u00f3rej w kierunku Afryki wysy\u0142ano bro\u0144 i gad\u017cety potrzebne do kupowania niewolnik\u00f3w wysy\u0142anych do Ameryk, by pozyskiwali surowce dla Europy. To jeden z mechanizm\u00f3w cyrkulacji, inne to strumienie energii, \u017cywno\u015b\u0107, w ko\u0144cu idee.<\/p>\n

Bez katharsis<\/h2>\n

Ka\u017cdy na swoim stanowisku, ma\u0142y trybik wielkiego systemu, o\u017cywiany faustowsk\u0105 energi\u0105 wsp\u00f3\u0142uczestniczenia w budowie nowego, wspania\u0142ego \u015bwiata, wsp\u00f3\u0142tworzy niewidoczn\u0105, lecz pot\u0119\u017cn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 z ukrywaj\u0105cymi si\u0119 w tle kobietami, kt\u00f3re wychodzi\u0142y na pierwszy front zawsze wtedy, gdy m\u0119ski plan zawodzi\u0142 i trzeba by\u0142o zaj\u0105\u0107 si\u0119 konkretem, czyli prze\u017cyciem rodziny i nakarmieniem dzieci.<\/p>\n

Paw\u0142owi \u0141ysakowi uda\u0142o si\u0119 wraz z ekip\u0105 stworzy\u0107 spektakl bardzo emocjonalnie intensywny, pe\u0142en humoru i dystansu, ale prowadz\u0105cy do tragedii, w kt\u00f3rej nie ma katharsis, tylko pojawia si\u0119 na horyzoncie apokalipsa. Tylko \u017ce ten horyzont nie dotyczy abstrakcyjnego ko\u0144ca dziej\u00f3w, tylko bardzo osobistej perspektywy ka\u017cdego z widz\u00f3w.<\/p>\n

W ten oto spos\u00f3b \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczna wkroczy\u0142a na deski polskiego teatru instytucjonalnego. Ma\u0142a scena Powszechnego jednak nie wystarczy, by ocali\u0107 \u015bwiat. Co gorsza, podpowiada, by nie pr\u00f3bowa\u0107 go ocala\u0107 w dotychczasowy spos\u00f3b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Jak ocali\u0107 \u015bwiat na ma\u0142ej scenie” nie pozostawia oboj\u0119tnym, czego najlepiej dowodzi uwaga znajomej dzie\u0144 po premierze: spektakl poruszy\u0142 mnie, star\u0105 cyniczk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4159,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,187,197,114,286,56,24,8,297,6,308,294,44,82,86,277,268,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4173"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4173"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4173\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4179,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4173\/revisions\/4179"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}