{"id":4213,"date":"2018-11-25T14:28:30","date_gmt":"2018-11-25T13:28:30","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4213"},"modified":"2018-11-25T14:28:30","modified_gmt":"2018-11-25T13:28:30","slug":"niepodlegle-niewidzialne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/11\/25\/niepodlegle-niewidzialne\/","title":{"rendered":"Niepodleg\u0142e\/Niewidzialne"},"content":{"rendered":"
\"\"

Kudzanai Chiurai, \u017byjemy w ciszy<\/p><\/div>\n

Zbli\u017ca si\u0119 100-lecie uzyskania przez kobiety w Polsce praw wyborczych. W ramach \u015bwi\u0119towania warto odwiedzi\u0107 wystaw\u0119 Niepodleg\u0142e<\/em><\/strong><\/a> w Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Pokazuje, \u017ce formalne prawo nie gwarantuje rzeczywistej podmiotowo\u015bci.<\/p>\n

Pi\u0142sudski i Luksemburg<\/h2>\n

Wystaw\u0119 otwiera odwo\u0142anie do J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i R\u00f3\u017cy Luksemburg. Z dzisiejszej perspektywy rzec mo\u017cna, \u017ce postaci niezwykle odleg\u0142e. Pi\u0142sudski, „ojciec” polskiej niepodleg\u0142o\u015bci i Luksemburg, kt\u00f3ra pomys\u0142 niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego krytykowa\u0142a przewiduj\u0105c, \u017ce zostanie przej\u0119te przez kapitalistyczn\u0105 oligarchi\u0119.<\/p>\n

Pi\u0142sudski wybuch Wielkiej Wojny wita\u0142 z rado\u015bci\u0105, jako szans\u0119, Luksemburg protestowa\u0142a przeciwko poparciu przez SPD kredyt\u00f3w wojennych. Pi\u0142sudski wysiad\u0142 z czerwonego tramwaju na przystanku niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Luksemburg zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w czerwon\u0105 rewolucj\u0119 w Niemczech i na pocz\u0105tku 1919 r. zosta\u0142a zamordowana w Berlinie przez oprawc\u00f3w z Freikorpsu. Dzie\u0142a usuwania Czerwonej R\u00f3\u017cy z polskiej historii doko\u0144czy\u0142 IPN nakazuj\u0105c zdj\u0119cie tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej fakt jej urodzenia w Zamo\u015bciu.<\/p>\n

Wymazywanie z historii<\/h2>\n

Moc IPN jest jednak do\u015b\u0107 ograniczona, bo o ile mo\u017ce j\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 usun\u0105\u0107 z historii narodowej, to jednak nie ma w\u0142adzy nad histori\u0105 uniwersaln\u0105, kt\u00f3rej Luksemburg jest wa\u017cn\u0105 i uznawan\u0105 w \u015bwiecie bohaterk\u0105. Na dodatek ci\u0105gle czytan\u0105, bo jej Akumulacja kapita\u0142u<\/em> z 1913 r. ci\u0105gle nadaje si\u0119 jako narz\u0119dzie interpretowania kapitalizmu, zw\u0142aszcza gdy ten jest w fazie finansjaryzacji.<\/p>\n

Nie wszystkie rewolucjonistki i dzia\u0142aczki mia\u0142y jednak ten przywilej, by jak R\u00f3\u017ca Luksemburg nie da\u0107 si\u0119 usun\u0105\u0107 z historii, z podmiotu staj\u0105c si\u0119 przedmiotem zarz\u0105dzanym przez podmiot uniwersalny, czyli m\u0119\u017cczyzn. Doskonale proces ten pokazuj\u0105 prace Sanji Ivekovi\u0107 Niewidzialne kobiety Solidarno\u015bci<\/em>, Zuzanny Janin Wajda. Wa\u0142\u0119sa. Ossowska<\/em> i Dziesi\u0119\u0107 panien<\/em> Katarzyny G\u00f3rnej.<\/p>\n

Kobiety i Solidarno\u015b\u0107<\/h2>\n

Janin zestawia dwie fotografie, pierwsza historyczna przedstawia Wa\u0142\u0119s\u0119 przemawiaj\u0105cego w towarzystwie Ewy Ossowskiej podczas strajku sierpniowego w Stoczni Gda\u0144skiej. Dzi\u0119ki interwencji kobiet strajk trwa dalej, Wa\u0142\u0119sa wycofuje si\u0119 z pomys\u0142u zako\u0144czenia protestu. Druga fotografia to kadr z filmu Andrzeja Wajdy o Wa\u0142\u0119sie, w kt\u00f3rym zabrak\u0142o ju\u017c miejsca dla Ewy Ossowskiej.<\/p>\n

Ivekovi\u0107 w swej pracy przypomina, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej narracji o Sierpniu 1980 kobiety nie istniej\u0105, wyparte przez m\u0119\u017cczyzn, tych kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie co\u015b zrobili, jak i tych kt\u00f3rych na si\u0142\u0119 do historii pr\u00f3buje si\u0119 dzi\u015b wcisn\u0105\u0107. W zamian za swoje zaanga\u017cowanie w odzyskanie wolno\u015bci w 1989 r. kobiety w Polsce dosta\u0142y prezent od m\u0119\u017cczyzn w postaci ustawy antyaborcyjnej, o czym przypomina w przejmuj\u0105cy spos\u00f3b Katarzyna G\u00f3rna. Jej Dziesi\u0119\u0107 panien to kobiety bez imion, przedstawione za pomoc\u0105 metryczek medycznych i zredukowane do funkcji inkubatora.<\/p>\n

Kolonialna komplikacja<\/h2>\n

Kuratorka wystawy Magda Lipska nie zadowala si\u0119 jednak prezentacj\u0105 mechanizm\u00f3w uniewidaczniania kobiet w polskiej historii narodowej i komplikuje przekaz wprowadzaj\u0105c historie z innych geografii, zar\u00f3wno postsocjalistycznych, jak i postkolonialnych. Emancypacyjny z za\u0142o\u017cenia o\u015bwieceniowy uniwersalizm okazuje si\u0119 w swym kolonialnym wcieleniu instrumentem opresji, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wn\u0105 ofiar\u0105 staj\u0105 si\u0119 kobiety.<\/p>\n

Na wystawie nie pojawia si\u0119 Olimpia de Gouges, cho\u0107 by\u0142aby doskona\u0142\u0105 patronk\u0105. Upomnia\u0142a si\u0119 o miejsce kobiet w historii podczas rewolucji francuskiej, publikuj\u0105c Deklaracj\u0119 praw kobiety i obywatelki<\/em>, kt\u00f3r\u0105 przypomnia\u0142a \u017ce L’homme<\/em> z Deklaracji praw cz\u0142owieka i obywatela<\/em> jest m\u0119\u017cczyzn\u0105. Pomys\u0142y de Gouges m\u0119\u017cczy\u017ani potraktowali jak uzurpacj\u0119, a ambitna rewolucjonistka zgin\u0119\u0142a na gilotynie. We Francji ukaza\u0142a si\u0119 niedawno nowa biografia tej bohaterki rewolucji pokazuj\u0105ca, jak bardzo zredukowan\u0105 wizj\u0119 historii wyposa\u017ca nas szko\u0142a.<\/p>\n

Pocz\u0105tek historii<\/h2>\n

Wystawa Magdy Lipskiej pokazuje, \u017ce czas uniewidaczniania kobiet ko\u0144czy si\u0119.\u00a0 Odzyskuj\u0105 podmiotowo\u015b\u0107 historyczn\u0105 w nowych odczytaniach historii, by przypomnie\u0107 film Marty Dzido i Piotra \u015aliwowskiego Solidarno\u015b\u0107 wed\u0142ug kobiet. Dzieje si\u0119 tak jednak dlatego, \u017ce coraz mocniej i skuteczniej upominaj\u0105 si\u0119 o swoj\u0105 podmiotowo\u015b\u0107 w przestrzeni publicznej i polityce. Jak przekonuje Marcel Gauchet, czas m\u0119skiej dominacji dobieg\u0142 ko\u0144ca, wraz z nim mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontroli kobiet zar\u00f3wno w wymiarze cielesnym, jak symbolicznym i dyskursywnym.<\/p>\n

Doskona\u0142ym uzupe\u0142nieniem wystawy jest towarzysz\u0105ca ekspozycji ksi\u0105\u017cka – zbi\u00f3r esej\u00f3w poszerzaj\u0105cych przekaz estetyczny o du\u017c\u0105 dawk\u0119 dobrej, emancypuj\u0105co \u015bwie\u017cej my\u015bli. A ju\u017c 28 listopada, w 100. rocznic\u0119 uzyskania praw wyborczych przez kobiety w Polsce premiera Si\u0142aczek Marty Dzido i Piotra \u015aliwowskiego. O czym, \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, 7 grudnia w Teatrze Powszechnym premiera Bachantek<\/em><\/strong><\/a> Mai Kleczewskiej i \u0141ukasza Chotkowskiego, a potem Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury<\/strong><\/a> pod has\u0142em Feminizm! Nie faszyzm<\/em><\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zbli\u017ca si\u0119 100-lecie uzyskania przez kobiety w Polsce praw wyborczych. W ramach \u015bwi\u0119towania warto odwiedzi\u0107 wystaw\u0119 Niepodleg\u0142e w Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Pokazuje, \u017ce formalne prawo nie gwarantuje rzeczywistej podmiotowo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4215,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,98,279,21,197,286,56,24,257,20,49,120,8,95,103,124,314,73,294,44,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4213"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4216,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4213\/revisions\/4216"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}