O tym, \u017ce Francuzi maj\u0105 polityczny temperament, wiadomo przynajmniej od rewolucji w 1789 r. Czy niespotykana od dekad skala i brutalno\u015b\u0107 obecnych protest\u00f3w zapowiada nowy prze\u0142om?
\n
\nRewolucje maj\u0105 to do siebie, \u017ce nawet gdy ju\u017c trwaj\u0105, to ci\u0105gle nie wiadomo, czy doprowadz\u0105 do zmiany politycznego re\u017cimu. Atak na Bastyli\u0119 14 lipca 1789 r. nie zapowiada\u0142 jeszcze dekapitacji Ludwika XVI, terroru ani rzezi Wandei. Czym jest wi\u0119c dzisiejszy bunt „\u017c\u00f3\u0142tych koszulek”? Zwyk\u0142\u0105 \u017cakieri\u0105 wymykaj\u0105c\u0105 si\u0119 spod kontroli policji i samych organizator\u00f3w? Czy zapowiedzi\u0105 nadej\u015bcia nowego spo\u0142ecze\u0144stwa?<\/p>\n
Pretekst protest\u00f3w, jak wszyscy wiedz\u0105, jest prosty \u2013 podwy\u017cka podatku na paliwa samochodowe motywowana konieczno\u015bci\u0105 ograniczenia emisji gz\u00f3w cieplarnianych. Nie taka zn\u00f3w wielka, cho\u0107 oczywi\u015bcie bolesna. Czy jednak na tyle, by wywo\u0142a\u0107 a\u017c tak gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0119?<\/p>\n
Odpowiedzi na to pytanie dostarcza socjologia francuskiej prowincji. Pisze o niej kr\u00f3tko nestor francuskiej socjologii Alain Touraine w najnowszej ksi\u0105\u017cce Defense de la modernit\u00e9<\/em>, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce Francja w wyniku globalizacji podzieli\u0142a si\u0119 na beneficjent\u00f3w tego procesu mieszkaj\u0105cych w \u015bwiatowych metropoliach, Pary\u017cu i Lyonie, w mniejszym stopniu Bordeaux i Tuluzie.<\/p>\n Reszta kraju uleg\u0142a deindustrializacji i ci\u0105gn\u0105cej za ni\u0105 regresywnej modernizacji, czyli wyp\u0142ukania dobrych miejsc pracy, wysokiej jako\u015bci us\u0142ug publicznych i infrastruktury. Kto je\u017adzi\u0142 po francuskiej prowincji, wie, na czym polega problem. Nawet wielka kiedy\u015b metropolia francuskiego imperium Marsylia osuwa si\u0119 w ruin\u0119 (dos\u0142ownie: francuska opinia publiczna w\u015bcieka\u0142a si\u0119 ostatnio na zaniedbania, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do katastrofy budynku komunalnego, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o kilka os\u00f3b).<\/p>\n Oczywi\u015bcie, Francja ci\u0105gle jest bardzo bogatym krajem i bieda francuska nie jest ci\u0105gle bied\u0105 polsk\u0105, ale w sensie strukturalnym sytuacja jest nawet gorsza. Dlaczego? Bo miejsca pracy z zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych ulokowanych we francuskim interiorze przenios\u0142y si\u0119 poza Francj\u0119, m.in. do Europy \u015arodkowej, tak\u017ce do Polski. W rezultacie mieszka\u0144cy francuskiej prowincji maj\u0105 przekonanie, \u017ce paryskie elity pozostawi\u0142y ich samym sobie. Jak pisze Christophe Guilluy, geograf badaj\u0105cy od lat francuskie podzia\u0142y terytorialne, poza metropoliami narodzi\u0142o si\u0119 kontrspo\u0142ecze\u0144stwo zmuszone do radzenia sobie poza istniej\u0105cymi instytucjami publicznymi.<\/p>\n Jednym z fundament\u00f3w tej autonomii jest mobilno\u015b\u0107 s\u0142u\u017c\u0105ca zaspokajaniu codziennych potrzeb szybko ubo\u017cej\u0105cej i trac\u0105cej sw\u00f3j status prowincjonalnej klasy \u015bredniej: rzemie\u015blnik\u00f3w, rolnik\u00f3w, drobnych przedsi\u0119biorc\u00f3w, sklepikarzy, emeryt\u00f3w. Instrumentem mobilno\u015bci jest samoch\u00f3d, bo rozw\u00f3j metropolitalnej infrastruktury szybkich kolei odby\u0142 si\u0119 kosztem zaniedbania po\u0142\u0105cze\u0144 regionalnych i lokalnych.<\/p>\n Podwy\u017cka cen paliwa odebrana zosta\u0142a wi\u0119c jak bezpo\u015bredni atak paryskich w sam nerw rozwijaj\u0105cego si\u0119 na prowincji kontrspo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 jego autonomi\u0119. To znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko niedogodno\u015b\u0107 ekonomiczna wynikaj\u0105ca ze wzrostu cen. Na dodatek uzasadnienie \u2013 ochrona klimatu ods\u0142ania hipokryzj\u0119 metropolitalnych elit. Wszak w Pary\u017cu mo\u017cna \u017cy\u0107 dobrze bez samochodu, korzystaj\u0105c z subwencjonowanego ze \u015brodk\u00f3w publicznych transportu publicznego, je\u017adzi\u0107\u00a0po kraju TGV w deficytowym systemie kolei francuskich i lata\u0107 po \u015bwiecie samolotami, do kt\u00f3rych paliwo obci\u0105\u017cone jest znacznie mniejszymi podatkami.<\/p>\n Guilluy ju\u017c dawno zapowiada\u0142 p\u0119kni\u0119cie, pisa\u0142 o nim w Crepuscule de la France d’en haut<\/em> z 2016 r. Symptomem gniewu by\u0142y nie tylko rezultaty wybor\u00f3w w 2017 r., w kt\u00f3rych prowincja g\u0142osowa\u0142a albo na radykaln\u0105 prawic\u0119 Marine Le Pen, albo na radykaln\u0105\u00a0lewic\u0119 Melenchona. Symptomem przegapionym w kontek\u015bcie podwy\u017cki podatku od paliwa by\u0142o zmniejszenie dozwolonej pr\u0119dko\u015bci na drogach lokalnych z 90 do 80 km\/h. Ju\u017c ta decyzja nowego rz\u0105du wywo\u0142a\u0142a niez\u0142e wkurzenie na prowincji, kt\u00f3rej mieszka\u0144cy przeliczyli trosk\u0119 o bezpiecze\u0144stwo Pary\u017ca na dodatkowy czas, jaki b\u0119dzie potrzebny, by upora\u0107 si\u0119 ze wszystkimi dziennymi sprawami za\u0142atwianymi za pomoc\u0105 samochodu.<\/p>\n Okazuje si\u0119, \u017ce abstrakcyjna troska o klimat analizowana przez pryzmat spo\u0142ecznej z\u0142o\u017cono\u015bci nabiera wyrazu walki klasowej, zza kt\u00f3rej wy\u0142ania si\u0119 g\u0142\u0119boki konflikt polityczny. Jak pisze Alain Touraine, spo\u0142ecze\u0144stwo przemys\u0142owe sko\u0144czy\u0142o si\u0119 bezpowrotnie. Francuskiej prowincji nie da si\u0119 zreindustrializowa\u0107. Nie da si\u0119 jej jednak odci\u0105\u0107 od metropolii poprzez ograniczanie mobilno\u015bci, bo wtedy przyjdzie nieproszona, siej\u0105c gniew i zniszczenie. Problem w tym, \u017ce nowego poprzemys\u0142owego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re na nowo zdefiniowa\u0142oby spo\u0142eczn\u0105\u00a0sprawiedliwo\u015b\u0107 i zinstytucjonalizowa\u0142oby i podda\u0142o kontroli jego g\u0142\u00f3wny konflikt, nikt jeszcze nigdzie nie wymy\u015bli\u0142.<\/p>\n Nier\u00f3wno\u015bci w kapitalistycznym \u015bwiecie systematycznie rosn\u0105, podobnie jak ro\u015bnie emisja gaz\u00f3w cieplarnianych. W efekcie systematycznie ro\u015bnie temperatura atmosfery – i tej otaczaj\u0105cej Ziemi\u0119, i politycznej. Perfect storm? Raczej apokalipsa, przekonywa\u0142 Ren\u00e9 Girard w ostatniej swej ksi\u0105\u017cce Apokalipsa tu i teraz<\/em>, wieszcz\u0105c, \u017ce narastaniu kryzysu klimatycznego towarzyszy\u0107 b\u0119dzie eskalacja wymykaj\u0105cej si\u0119 spod kontroli przemocy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O tym, \u017ce Francuzi maj\u0105 polityczny temperament, wiadomo przynajmniej od rewolucji w 1789 r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4257,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,98,45,96,46,197,114,257,49,8,297,258,95,6,124,294,277,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4255"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4255"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4264,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4255\/revisions\/4264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Narodziny kontrspo\u0142ecze\u0144stwa<\/h2>\n
Zamach na autonomi\u0119<\/h2>\n
Klimat i walka klasowa<\/h2>\n