{"id":427,"date":"2014-02-10T09:09:19","date_gmt":"2014-02-10T08:09:19","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=427"},"modified":"2014-02-10T23:08:10","modified_gmt":"2014-02-10T22:08:10","slug":"moralna-slepota-o-ksiazce-donskisa-i-baumana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2014\/02\/10\/moralna-slepota-o-ksiazce-donskisa-i-baumana\/","title":{"rendered":"Moralna \u015blepota, o ksi\u0105\u017cce Donskisa i Baumana"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Dzi\u015b ksi\u0105\u017cki dziel\u0105 si\u0119 w swej masie na te, kt\u00f3rym w og\u00f3le zabrak\u0142o redaktora i takie, gdzie redaktor z wydawc\u0105 traktuj\u0105 autora w roli \u017ar\u00f3d\u0142a surowca, kt\u00f3ry po odpowiedniej obr\u00f3bce trafi mi\u0119dzy ok\u0142adki, podobnie jak hamburger do \u015brodka bu\u0142ki. Obie kategorie ksi\u0105\u017cek s\u0105 r\u00f3wnie m\u0119cz\u0105ce, bo \u0142\u0105czy je wsp\u00f3lna cecha – maj\u0105 du\u017co liter, mniej tre\u015bci. Czasem jednak szcz\u0119\u015bliwie trafi si\u0119 pere\u0142ka, jak ksi\u0105\u017ckowy dialog Leonidasa Donskisa i Zygmunta Baumana „Moral Blindness: The Loss of Sensitivity in Liquid Modernity”<\/a>.\u00a0<\/p>\n

Donskis to \u015bwietny litewski filozof, „w\u0119drowny uczony” (przez lata tu\u0142a\u0142 si\u0119 po r\u00f3\u017cnych uniwersytetach), ma\u0142o znany w Polsce – wiele lat temu Krasnogruda publikowa\u0142a bardzo ciekawy esej o liberalnym nacjonalizmie. Mia\u0142em okazj\u0119 kiedy\u015b sp\u0119dzi\u0107 kilka dni z Donskisem w Sarajewie, wielce korzystaj\u0105c z jego g\u0142\u0119bokiej, nieszablonowej humanistycznej wiedzy. Wygada\u0142 si\u0119 te\u017c w\u00f3wczas ze swej przyja\u017ani z Zygmuntem Buamanem, kt\u00f3rej wa\u017cnym aspektem okaza\u0142o si\u0119 lepienie pierog\u00f3w i testowanie whisky. W ko\u0144cu jednak i inni mog\u0105 skorzysta\u0107 z owoc\u00f3w przyja\u017ani dwojga \u015brodkowoeuropejskich filozof\u00f3w (tak siebie umiejscawiaj\u0105 na intelektualnej mapie \u015bwiata) – lektura ich dialogu nie jest \u0142atwa, bo u\u015bwiadamia niedostatki w\u0142asnych poszukiwa\u0144, jest jednak po\u017cywna jak micha litewskich soczewiak\u00f3w.<\/p>\n

Donskis i Bauman rozmawiaj\u0105 oczywi\u015bcie o kondycji wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata zmagaj\u0105cego si\u0119 z p\u0142ynn\u0105 nowoczesno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej kluczowym strukturalnym aspektem jest oddzielenie si\u0119 polityki od w\u0142adzy\/mocy. Polityka sta\u0142a si\u0119 bezsilnym spektaklem ogl\u0105danym w mediach i kszta\u0142towanym pod dyktando coraz szybszych i g\u0142odnych news\u00f3w medi\u00f3w. Prawdziwy spektakl w\u0142adzy rozgrywa si\u0119 jednak poza w\u015bcibskim okiem kamer, a podejmowane w jego ramach dzia\u0142a\u0144 decyzje niewiele sobie robi\u0105 z demokratycznych roszcze\u0144 ludu. Ruchy oburzonych, jakie w 2011 r. rozla\u0142y si\u0119 po ca\u0142ym \u015bwiecie nie przynios\u0142y \u017cadnej zmiany, cho\u0107 by\u0142y spektakularnym wyrazem sprzeciwu i gniewu. Dlaczego?<\/p>\n

Bo protestuj\u0105cych na Porta del sol oraz w innych miejscach \u015bwiata prekariuszy \u0142\u0105czy\u0142o, owszem oburzenie, lecz zabrak\u0142o im solidarno\u015bci. Prekariusz, czyli proletariusz epoki p\u0142ynnej nowoczesno\u015bci p\u00f3ki co nie tworzy z bra\u0107mi w niedoli wsp\u00f3lnoty, przeciwnie marzy tylko tym, \u017ceby ze swej prekaryjnej kondycji si\u0119 wybi\u0107, odzyska\u0107 lub zdoby\u0107 status przedstawiciela klasy \u015bredniej z wszelkimi jego atrybutami. Z tego te\u017c wzgl\u0119du wsp\u00f3lne spotkanie oburzonych prekariuszy na jednym placu nie przekszta\u0142ca si\u0119 we wzajemne uznanie i szacunek, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142yby powstanie takiej cho\u0107by wi\u0119zi, jaka \u0142\u0105czy\u0142a robotnik\u00f3w walcz\u0105cych o swoje prawa. Nie jest to niemo\u017cliwe, p\u00f3ki co jednak ruchy oburzenia przynios\u0142y efekt jedynie tam, gdzie walka by\u0142a po\u0142\u0105czona z walk\u0105 z jawn\u0105 opresj\u0105, np. w Tunezji i Egipcie.<\/p>\n

The big question, the life-and-death question, is whether the \u201aprecariat\u2019 can be recast into a \u201ahistorical agent\u2019, as the \u201aproletariat\u2019 was or was hoped to be, capable of acting in solidarity and pursuing a shared concept of social justice and a shared vision of the \u201agood society\u2019 – a society hospoitable to all its members.<\/p><\/blockquote>\n

Pytaniu o mo\u017cliwo\u015b\u0107 solidarno\u015bci towarzyszy przekonanie obu filozof\u00f3w o g\u0142\u0119bokim kryzysie, czy raczej „metakryzysie” polegaj\u0105cym na braku pog\u0142\u0119biaj\u0105cym si\u0119 braku zdolno\u015bci spo\u0142ecznych struktur do dzia\u0142ania, by realizowa\u0107 wsp\u00f3lne spo\u0142eczne cele. Sfera dzia\u0142ania uleg\u0142a prywatyzacji, dzi\u015b ka\u017cdy sam jest odpowiedzialny za sw\u00f3j los i zarz\u0105dzanie ryzykiem wynikaj\u0105ce z si\u0119 niepewno\u015bci, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em jest pozostaj\u0105ca poza kontrol\u0105 gospodarka poddaj\u0105ca swojemu dyktatowi i swej logice towarowej wymiany inne sfery \u017cycia. I odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do stwierdzenia Ulricha Becka:<\/p>\n

Od jednostek oczekuje si\u0119 dzi\u015b, \u017ce na sprzeczno\u015bci systemowe odpowiedz\u0105 rozwi\u0105zaniami dotycz\u0105cymi w\u0142asnych biografii.<\/p><\/blockquote>\n

Hm, podobnie leczy\u0142 swoich obywateli Zwi\u0105zek Sowiecki – tym, kt\u00f3rzy nie mogli si\u0119 odnale\u017a\u0107 w obiektywnie najlepszym systemie spo\u0142eczno-gospodarczym aplikowano kuracj\u0119 w psychuszkach. Neoliberalizm jest bardziej liberalny i oferuje p\u0142atne terapie oraz kursy dostosowawcze.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce Donskisa i Baumana wiele jest ciekawych interpretacji wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, m.in. analiza kultury celebryt\u00f3w jako wariantu kultury ofiarniczego cierpienia „celebryci s\u0105 ofiarami i ofiary s\u0105 celebrytami”. Przy okazji \u015bwietne odczytania Houellbecqa, Spenglera i innych tekst\u00f3w buduj\u0105cych europejski idiom kulturowy. Na pytanie o mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany, odzyskania sprawczo\u015bci najlepiej odpowiada przytoczony w tek\u015bcie cytat z dziennika Ludwika XVI. Mia\u0142 on napisa\u0107 14 lipca 1789 r., podsumowuj\u0105c dzie\u0144: Rien, nic.<\/p>\n

Zawsze istnieje szansa, \u017ce nie dostrzegamy zmiany, kt\u00f3ra ju\u017c trwa w najlepsze. Czy b\u0119dzie to zmiana na lepsze, to ju\u017c inna sprawa. Czekaj\u0105c na wydarzenie warto jednak umili\u0107 sobie w\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 do rozmowy Leonidasa Donskisa z Zygmuntem Baumanem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b ksi\u0105\u017cki dziel\u0105 si\u0119 w swej masie na te, kt\u00f3rym w og\u00f3le zabrak\u0142o redaktora i takie, gdzie redaktor z wydawc\u0105 traktuj\u0105 autora w roli \u017ar\u00f3d\u0142a surowca, kt\u00f3ry po odpowiedniej obr\u00f3bce trafi mi\u0119dzy ok\u0142adki, podobnie jak hamburger do \u015brodka bu\u0142ki. Obie kategorie ksi\u0105\u017cek s\u0105 r\u00f3wnie m\u0119cz\u0105ce, bo \u0142\u0105czy je wsp\u00f3lna cecha – maj\u0105 du\u017co liter, mniej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,98,46,21,55,56,15,24,20,49,8,95,6,9,73,44,86,50,70],"tags":[143,142],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/427"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=427"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":431,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/427\/revisions\/431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}