{"id":4309,"date":"2018-12-22T14:00:39","date_gmt":"2018-12-22T13:00:39","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4309"},"modified":"2018-12-22T15:47:26","modified_gmt":"2018-12-22T14:47:26","slug":"ekscentryczny-swiat-olgi-tokarczuk-recepta-w-osmiu-punktach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/12\/22\/ekscentryczny-swiat-olgi-tokarczuk-recepta-w-osmiu-punktach\/","title":{"rendered":"Ekscentryczny \u015bwiat Olgi Tokarczuk. Recepta w o\u015bmiu punktach"},"content":{"rendered":"
\"\"

Fot. Katarzyna Laskowiecka<\/p><\/div>\n

Politeizm, filozofia ekscentryczno\u015bci i samoograniczenia, edukacja zmiennych perspektyw – to tylko kilka punkt\u00f3w planu Olgi Tokarczuk na napraw\u0119 \u015bwiata.
\n
\nPisarka przedstawi\u0142a go podczas Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury<\/strong><\/a>, a pierwszymi komentatorkami by\u0142y Agnieszka Holland i Joanna Rajkowska.<\/p>\n

\"\"

Fot. Katarzyna Laskowiecka<\/p><\/div>\n

Przywilejem pisarki jest zamieszkiwanie przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu \u015bwiat\u00f3w przez siebie stworzonych. Krystalizuj\u0105 one powoli i krzepn\u0105 w formie tekstu, kt\u00f3rym z kolei \u017cywi si\u0119 wyobra\u017ania czytelnik\u00f3w. Czym\u015b wyj\u0105tkowym jest jednak spotkanie, podczas kt\u00f3rego autorka wpuszcza do swojego \u015bwiata w trakcie budowy, gdy ju\u017c wida\u0107 fundamenty i konstrukcj\u0119, lecz wiadomo, \u017ce projekt b\u0119dzie jeszcze d\u0142ugo wype\u0142nia\u0142 si\u0119 tre\u015bci\u0105.<\/p>\n

\u015awiat Olgi Tokarczuk przedstawiony podczas „\u015aniadania z klimatem” w ramach Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury w warszawskim Teatrze Powszechnym zbudowany jest na o\u015bmiu filarach.<\/p>\n

Filar pierwszy<\/strong> to przyj\u0119cie, \u017ce ziemia jest ca\u0142o\u015bci\u0105, organizmem, kt\u00f3ry tworz\u0105 wszystkie istoty, o\u017cywione i nieo\u017cywione (je\u015bli takie rozr\u00f3\u017cnienie ma sens – pisarka odsy\u0142a\u0142a do „Ba\u015bni” Andersena, by przypomnie\u0107 sobie, jak mo\u017cna w nurt \u017cycia w\u0142\u0105czy\u0107 poszczerbione fili\u017canki). Zamiast wi\u0119c r\u00f3\u017cnic separuj\u0105cych byty wed\u0142ug jakich\u015b kryteri\u00f3w – ca\u0142o\u015b\u0107 z wielo\u015bci manifestacji \u017cycia.<\/p>\n

Filar drugi<\/strong> to zast\u0105pienie duchowo\u015bci i religijno\u015bci monoteistycznej politeizmem – jako bardziej otwartym i demokratycznym, w\u0142\u0105czaj\u0105cym, a nie wykluczaj\u0105cym, zbli\u017caj\u0105cym ludzi i bog\u00f3w.<\/p>\n

Filar trzeci<\/strong> wynika z poprzedniego – skoro inna religijno\u015b\u0107, to tak\u017ce inne podej\u015bcie do religii, sfery dla ludzi niezwykle wa\u017cnej i przez to niebezpiecznie instrumentalizowanej, zw\u0142aszcza w celach politycznych. W \u015bwiecie Olgi Tokarczuk prze\u017cywanie religii jest podobnie jak do\u015bwiadczenie seksu spraw\u0105 intymn\u0105, konsumowan\u0105 w zaciszu prywatno\u015bci, bez obnoszenia si\u0119 z nim publicznie.<\/p>\n

Filar czwarty<\/strong> – odrzucenie poj\u0119cia to\u017csamo\u015bci rozumianej w spos\u00f3b esencjalny, umo\u017cliwiaj\u0105cy wyznaczanie twardych granic mi\u0119dzy lud\u017ami, grupami i r\u00f3\u017cnymi zbiorowo\u015bciami. To\u017csamo\u015b\u0107 rozumiana esencjalnie nie istnieje, nie ma dla niej podstaw biologicznych, ale r\u00f3wnie\u017c jednostka jako istota zmienia si\u0119 w ci\u0105gu \u017cycia i bardziej mo\u017cna j\u0105 opisa\u0107 przez koncepcj\u0119 „to\u017csamo\u015bci Proteuszowej”.<\/p>\n

Filar pi\u0105ty<\/strong> – edukacja zmiennych perspektyw. W \u015bwiecie Olgi Tokarczuk uczenie nie polega na przedstawianiu wiedzy kanonicznej i jednoznacznej, tylko na prezentowaniu wydarze\u0144 i rzeczywisto\u015bci widzianej z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia: przez kobiety, dzieci, osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bciami, drzewa, zwierz\u0119ta. Wa\u017cnym elementem edukacji zmiennych perspektyw jest uczenie empatii, wsp\u00f3\u0142odczuwania z innymi istotami.<\/p>\n

Filar sz\u00f3sty<\/strong> – filozofia ekscentryczno\u015bci. W \u015bwiecie Olgi Tokarczuk nie ma miejsca na konformizm polegaj\u0105cy na pod\u0105\u017caniu za modami i dominuj\u0105cymi pogl\u0105dami wypracowywanymi w centrum, g\u0142\u00f3wnym nurcie debaty i my\u015bli, premiuje si\u0119 dzia\u0142ania i pomys\u0142y nap\u0142ywaj\u0105ce z ekscentrum, wystaj\u0105ce ponad mainstreamow\u0105 norm\u0119. Ceni si\u0119 niepowtarzalno\u015b\u0107, nietypowo\u015b\u0107.<\/p>\n

Filar si\u00f3dmy<\/strong> – nowa filozofia samoograniczenia. W \u015bwiecie Olgi Tokarczuk wsp\u00f3lnym mianownikiem \u0142\u0105cz\u0105cym jednostki i umo\u017cliwiaj\u0105cym ich samoorganizacj\u0119 b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142dzielona wra\u017cliwo\u015b\u0107 etyczna polegaj\u0105ca na samoograniczeniu, szacunku dla \u015brodowiska i zgody, \u017ce Ziemia nale\u017cy do wszystkich istot.<\/p>\n

Filar \u00f3smy<\/strong> – metafora istoty cz\u0142owieka, powr\u00f3t do duszy jako metafory bez granic, wynikaj\u0105cy z intuicji, \u017ce jest co\u015b, co wyrasta poza przypadkowo\u015b\u0107 istnienia, co \u0142\u0105czy cz\u0142owieka ze \u015bwiatem. Nie chodzi jednak o religijne czy mocno metafizyczne definiowanie duszy, bardziej o intuicj\u0119.<\/p>\n

\u015awiat Olgi Tokarczuk odrzuca ideologi\u0119 scjentyzmu, kwestionuje uniwersalizm o\u015bwiecenia, nie ma by\u0107 jednak \u015bwiatem odrzucaj\u0105cym rozum i nauk\u0119, przeciwnie – to \u015bwiat czerpi\u0105cy z post\u0119pu technicznego, kt\u00f3ry umo\u017cliwi budow\u0119 nowego, rozproszonego systemu energetycznego opartego na czystych \u017ar\u00f3d\u0142ach, w kt\u00f3rym mi\u0119so b\u0119dzie wytwarzane metodami syntetycznymi (dla tych, kt\u00f3rzy bez mi\u0119sa oby\u0107 si\u0119 nie mog\u0105).<\/p>\n

\u015awiat Olgi Tokarczuk jest bardzo sp\u00f3jny, jego g\u0142\u00f3wn\u0105 zasad\u0105 jest odrzucenie jakichkolwiek form dominacji – to \u015bwiat wolnych, podmiotowych istot \u017cyj\u0105cych w relacji wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, szanuj\u0105cych i ceni\u0105cych swoj\u0105 niepowtarzalno\u015b\u0107. T\u0119 jednostkow\u0105 podmiotowo\u015b\u0107 ma umacnia\u0107 infrastruktura, dzielone normy etyczne i formy duchowo\u015bci, spos\u00f3b edukowania.<\/p>\n

Ekscentryczna utopia, w kt\u00f3rej jednak wyra\u017ca si\u0119 nadzieja, \u017ce mo\u017cemy przynajmniej pomy\u015ble\u0107 i wyobrazi\u0107 sobie alternatyw\u0119 dla rozsypuj\u0105cego si\u0119 \u0142adu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Politeizm, filozofia ekscentryczno\u015bci i samoograniczenia, edukacja zmiennych perspektyw – to tylko kilka punkt\u00f3w planu Olgi Tokarczuk na napraw\u0119 \u015bwiata.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4311,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,98,65,45,187,7,295,279,114,286,182,29,6,9,124,296,73,294,66,44,86,277,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4309"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4315,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309\/revisions\/4315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}