{"id":4317,"date":"2018-12-23T12:45:45","date_gmt":"2018-12-23T11:45:45","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4317"},"modified":"2018-12-23T17:15:27","modified_gmt":"2018-12-23T16:15:27","slug":"tureckie-kazanie-czyli-korepetycje-z-historii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2018\/12\/23\/tureckie-kazanie-czyli-korepetycje-z-historii\/","title":{"rendered":"Tureckie kazanie, czyli korepetycje z historii"},"content":{"rendered":"

\"\"Wiktoria wiede\u0144ska to wa\u017cny element polskiej mitologii historycznej buduj\u0105cej wizj\u0119 Rzeczypospolitej jako przedmurza chrze\u015bcija\u0144stwa. O ile wygrana bitwa pod Wiedniem jest historycznym faktem, ca\u0142a reszta mitologii ma ju\u017c znacznie mniej wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105.
\n
\nPrzypomnieli o tym niedawno Turcy w nocie dyplomatycznej w sprawie broszury „Poland, Place of Freedom”<\/strong><\/a>.<\/p>\n

Nie o dyplomatycznym incydencie chc\u0119 jednak pisa\u0107, cho\u0107 sam w sobie jest ciekawy – Polacy, Turcy i W\u0119grzy, bliscy s\u0105siedzi, na punkcie historii bardzo s\u0105 uwra\u017cliwieni. Na dodatek badania por\u00f3wnawcze pokazuj\u0105, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwa Polski i Turcji pa\u0142aj\u0105 najwi\u0119kszym deklarowanym zami\u0142owaniem do wojny w obronie za ojczyzn\u0119 w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa badanych w Global Value Survey (edycja 2012-14). Wi\u0119c lepiej uwa\u017ca\u0107 i jednocze\u015bnie cieszy\u0107 si\u0119, \u017ce Turcy w odpowiedzi na afront przypomnieli, \u017ce relacje RP z Turcj\u0105 przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kilkusetletniej historii mia\u0142y pokojowy i przyjacielski charakter.<\/p>\n

Wielki step<\/h2>\n

Pami\u0119\u0107 historyczna kszta\u0142towana przez Sienkiewicza, i to jeszcze przetrawionego przez Jerzego Hoffmana, \u017cywi si\u0119 raczej obrazem pana Wo\u0142odyjowskiego i Ketlinga wysadzaj\u0105cych si\u0119 w Kamie\u0144cu, by nie musie\u0107 poddawa\u0107 si\u0119 tureckiemu naje\u017ad\u017acy. Tymczasem prawdziwa historia jest o wiele bardziej z\u0142o\u017cona, a przez to ciekawsza – o czym przypomnia\u0142 niedawno Adam Balcer w ksi\u0105\u017cce „Turcja, Wielki Step i Europa \u015arodkowa”, wydanej elegancko przez Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie.<\/p>\n

Adam Balcer, znawca tematyki Europy \u015arodkowej, Wschodniej, Ba\u0142kan\u00f3w i Turcji w\u0142a\u015bnie (elementem tego znawstwa jest znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w regionu, z tureckim w\u0142\u0105cznie, co daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpo\u015bredniego wgl\u0105du w lokalne historie i narracje), po z\u0142o\u017cono\u015bci tematyki porusza si\u0119 jak ryba w wodzie. Wielokulturowy, poparty wieloj\u0119zyczno\u015bci\u0105 s\u0142uch pozwala Balcerowi wychwyci\u0107 podstawowe napi\u0119cie mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci historyczn\u0105 a instrumentalnymi interpretacjami historii podporz\u0105dkowanymi aktualnym celom politycznym.<\/p>\n

Pogranicze, nie przedmurze<\/h2>\n

Wyrazem tego napi\u0119cia jest koncepcja przedmurza chrze\u015bcija\u0144stwa, wprz\u0119gni\u0119ta w dzie\u0142o tworzenia ideologii narodowych w Polsce, na W\u0119grzech, w Chorwacji. Historycznie w\u0142a\u015bciwsze jest jednak patrzenie na Europ\u0119 \u015arodkow\u0105 jako pogranicze, otwart\u0105 przestrze\u0144 mieszaj\u0105cych si\u0119 kultur, wp\u0142yw\u00f3w geopolitycznych i przemieszczaj\u0105cych lud\u00f3w. Wystarczy popatrze\u0107 na historyczne stroje szlachty polskiej czy w\u0119gierskiej, jak ubierali si\u0119 Kozacy. Tradycyjna staropolska kuchnia „kresowa” sw\u0105 egzotyczno\u015bci\u0105 zaskoczy\u0142aby nawet bywalc\u00f3w orientalnych restauracji.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Balcera jest o\u017cywcz\u0105 interwencj\u0105 w dyskusji o to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ra rozpala zw\u0142aszcza ugrupowania prawicowe w Europie \u015arodkowej. Co jednak ciekawe, rozpala w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b w zale\u017cno\u015bci od kraju. \u017beby zrozumie\u0107, dlaczego chorwackim nacjonalist\u0105 mo\u017ce by\u0107 muzu\u0142manin, kt\u00f3ry na dodatek mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 dumn\u0105 funkcj\u0119 ministra kultury, trzeba si\u0119gn\u0105\u0107 po Balcera.<\/p>\n

Tygiel<\/h2>\n

Ksi\u0105\u017cka jest bardzo g\u0119sta, naszpikowana informacjami, o jakich nigdy na lekcjach historii nie mieli\u015bmy okazji us\u0142ysze\u0107. Zach\u0119cam autora do kontynuacji wysi\u0142ku – ksi\u0105\u017ck\u0119 warto by\u0142oby opracowa\u0107 w wersji poszerzonej, wzbogaconej o pog\u0142\u0119bione historie ludzi, by lepiej zrozumie\u0107, jak my\u015bleli Polacy, Ukrai\u0144cy, Turcy, Karaimowie, \u017bydzi, Tatarzy, Ormianie i dziesi\u0105tki innych nacji i etnos\u00f3w zamieszkuj\u0105cych takie wielokulturowe tygle jak Lw\u00f3w.<\/p>\n

Lw\u00f3w, przypomina Balcer, por\u00f3wnywany by\u0142 do Wenecji, z tym \u017ce:<\/p>\n

Odpowiednikiem morza za lwowsk\u0105 bram\u0105 mia\u0142 by\u0107 Wielki Step. Fundamentalne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy Lwowem a Wenecj\u0105 polega\u0142y na tym, \u017ce w tym pierwszy \u00a0muzu\u0142manie mogli si\u0119 porusza\u0107 bez \u017cadnych ogranicze\u0144, a wp\u0142yw kultury islamskiej na sztuk\u0119, stroje, kuchni\u0119, bro\u0144 i j\u0119zyk by\u0142 znacznie wi\u0119kszy. To oddzia\u0142ywanie by\u0142o tak silne, \u017ce Lw\u00f3w nie by\u0142 jedynie biernym odbiorc\u0105 materialnej kultury muzu\u0142ma\u0144skiej, ale sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce jej wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105. Historycy sztuki nazwali to zjawisko manufaktur\u0105 lwowsk\u0105.<\/p><\/blockquote>\n

Do lektury zatem, z fili\u017cank\u0105 kawy w r\u0119ce, napojem, kt\u00f3ry w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata zawdzi\u0119czamy pograniczu z Imperium Osma\u0144skim.<\/p>\n

https:\/\/youtu.be\/EBkd4iiFzjI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiktoria wiede\u0144ska to wa\u017cny element polskiej mitologii historycznej buduj\u0105cej wizj\u0119 Rzeczypospolitej jako przedmurza chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,21,56,20,120,9,78],"tags":[231,175],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4317"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4317"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4323,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4317\/revisions\/4323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}