{"id":4358,"date":"2019-01-07T08:36:14","date_gmt":"2019-01-07T07:36:14","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4358"},"modified":"2019-01-07T08:44:34","modified_gmt":"2019-01-07T07:44:34","slug":"chinska-strona-ksiezyca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/01\/07\/chinska-strona-ksiezyca\/","title":{"rendered":"Chi\u0144ska strona Ksi\u0119\u017cyca"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>L\u0105dowanie chi\u0144skiej misji kosmicznej Chang’e 4 na niewidocznej z Ziemi stronie Ksi\u0119\u017cyca doskonale wyra\u017ca rosn\u0105ce ambicje i aspiracje Chin. Czy maj\u0105 one szans\u0119 zdetronizowa\u0107 USA w roli \u015bwiatowego hegemona?
\n
\nW grudniu Chiny \u015bwi\u0119towa\u0142y 40 lat reform zapocz\u0105tkowanych w 1978 r. przez Deng Xiaopinga. To wtedy Pa\u0144stwo \u015arodka zacz\u0119\u0142o otwiera\u0107 si\u0119 na \u015bwiatowy system kapitalistyczny po trwaj\u0105cym przez lata 70. otwarciu politycznym. To z kolei otwarcie nie by\u0142oby mo\u017cliwe, gdyby nie wcze\u015bniejszy sukces Mao Zedonga, czyli odbudowa chi\u0144skiej suwerenno\u015bci i integralno\u015bci.<\/p>\n

Nowy hegemon?<\/h2>\n

Dzi\u015b Chiny s\u0105 \u015bwiatow\u0105 pot\u0119g\u0105, mierz\u0105c mas\u0105 to jedyne mocarstwo mog\u0105ce por\u00f3wnywa\u0107 si\u0119 ze Stanami Zjednoczonymi. Czy jednak s\u0105 w stanie USA zagrozi\u0107, tzn. zast\u0105pi\u0107 je w roli \u015bwiatowego hegemona? Do pytania takiego sk\u0142ania dotychczasowa historia systemu kapitalistycznego, kt\u00f3ra pokazuje, \u017ce system ten rozwija\u0142 si\u0119 zawsze pod parasolem dominuj\u0105cej si\u0142y gospodarczo-politycznej.<\/p>\n

Amsterdam i Holandia, Wielka Brytania, w XX w. Stany Zjednoczone – tak kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 przekazywanie hegemonii naznaczone okresami interregnum wype\u0142nionych wojnami i bezwzgl\u0119dn\u0105 walk\u0105 o wp\u0142ywy. Czy jeste\u015bmy w\u0142a\u015bnie w okresie kolejnego interregnum, z kt\u00f3rego to Chiny wy\u0142oni\u0105 si\u0119 jako gwarant dalszego rozwoju \u015bwiatowego kapitalizmu? Czy mo\u017ce to pytanie nie ma ju\u017c sensu i nale\u017cy porzuci\u0107 my\u015blenie w kategoriach hegemonii?<\/p>\n

Lekcje historii<\/h2>\n

Trudno o jednoznaczn\u0105 odpowied\u017a, bo historyczne hegemonie Amsterdamu, Wielkiej Brytanii i USA nie by\u0142y efektem \u015bwiadomych politycznych decyzji, tylko sum\u0105 proces\u00f3w biegn\u0105cych w przestrzeni gospodarki, nauki i technologii, polityki. Na ile o kszta\u0142towaniu si\u0119 kolejnych hegemonii decydowa\u0142a my\u015bl strategiczna, a na ile oportunizm, nie spos\u00f3b rozstrzygn\u0105\u0107. Dlatego te\u017c nie spos\u00f3b z pe\u0142nym przekonaniem stwierdzi\u0107, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 dalszy rozw\u00f3j Chin i zwi\u0105zany z nim nieuchronny wzrost napi\u0119\u0107 ze Stanami Zjednoczonymi.<\/p>\n

Warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce hegemoniczna pozycja historycznych supermocarstw wynika\u0142a ze \u015bwiatowej dominacji nad wszystkimi wymiarami mocy: gospodarczej, finansowej, militarnej, kulturowej i technologicznej. Szczeg\u00f3lnie ciekawy jest aspekt technologiczny i kontroli granicy technologicznej – czyli technologii decyduj\u0105cych o produktywno\u015bci i rentowno\u015bci kapita\u0142u.<\/p>\n

Granica technologiczna<\/h2>\n

Tu USA ci\u0105gle s\u0105 bezkonkurencyjne, mimo \u017ce Chiny w sensie ilo\u015bciowym bardzo szybko staraj\u0105 si\u0119 dogoni\u0107. Tak wi\u0119c nak\u0142ady B+R w wysoko\u015bci 410 mld dol. ju\u017c si\u0119 zbli\u017cy\u0142y do ameryka\u0144skich (464 mld), podobnie liczba patent\u00f3w i publikacji naukowych. Ilo\u015b\u0107 jednak nie oznacza jako\u015bci – zwracaj\u0105 uwag\u0119 autorzy grudniowego chi\u0144skiego numeru „Technology Review”<\/a><\/strong>. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 chi\u0144skich patent\u00f3w ma charakter „\u015bmieciowy”, publikacje naukowe maj\u0105 s\u0142ab\u0105 recepcj\u0119 na \u015bwiecie (artyku\u0142 ameryka\u0144ski ma \u015brednio 17,47 cytowa\u0144, chi\u0144ski niespe\u0142na 10).Mimo imponuj\u0105cych liczb chi\u0144ska gospodarka w sensie technologicznym ci\u0105gle ma charakter odtw\u00f3rczy i jest ufundowana na bezprecedensowym procesie legalnego i nielegalnego transferu technologii z Zachodu, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z otwarciem lat 70. Proces ten \u015bwietnie dokumentuje ksi\u0105\u017cka „Chinese Industrial Espionage”, kt\u00f3rej autorzy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 w swej analizie jedynie jawnymi materia\u0142ami. Czy i kiedy Chiny s\u0105 w stanie wyj\u015b\u0107 z fazy „transferu” do fazy kreowania prze\u0142omowych innowacji i przejmowania kontroli nad granic\u0105 technologiczn\u0105?Wiadomo, \u017ce bardzo by chcieli, st\u0105d koncentracja nak\u0142ad\u00f3w cho\u0107by na badania nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105. Pytanie tylko, czy chi\u0144ski model zarz\u0105dzania polegaj\u0105cy na monopolu Partii Komunistycznej na kontrol\u0119 i strategiczne decyzje nie spowoduje podobnych systemowych niewydolno\u015bci, jakie doprowadzi\u0142y do zapa\u015bci technologicznej ZSRR, gdy nadesz\u0142o informatyczne przyspieszenie?<\/p>\n

Kryzys re\u017cimu akumulacji<\/h2>\n

W ciekawy spos\u00f3b pytanie to stawia chi\u0144ski marksistowski ekonomista Minqi Li w ksi\u0105\u017cce „China and the 21st Century Crisis”. Stawia on tez\u0119, \u017ce w perspektywie 2020 r. w Chiny uderzy kryzys wywo\u0142any kumulacj\u0105 trzech kryzysogennych proces\u00f3w: narastaj\u0105cego gniewu pracownik\u00f3w i politycznej konsolidacji klasy pracowniczej, kryzysu ekologicznego i kryzysu akumulacji spowodowanego spadkiem rentowno\u015bci kapita\u0142u, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamro\u017cony w inwestycje w latach 2008-11 w ramach antyrecesyjnego stymulowania gospodarki.<\/p>\n

Problem w tym, \u017ce Chiny z takiego kryzysu nie maj\u0105 dok\u0105d uciec, nie mog\u0105 zrobi\u0107 tego samego, co zrobi\u0142y USA w latach 70., stosuj\u0105c tzw. spatial fix<\/em>, czyli wci\u0105gaj\u0105c Chiny do procesu globalizacji wraz z ich gigantycznymi zasobami taniej si\u0142y roboczej. Kolejny spatial fix<\/em> jest ju\u017c niemo\u017cliwy. Je\u015bli Minqi Li ma racj\u0119, to niewykluczone, \u017ce sygnalizowane na ten rok globalne spowolnienie gospodarcze jest ju\u017c zapowiedzi\u0105 „perfect storm”, jaki nadejdzie w 2020 r. lub nieco p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

W takiej sytuacji lepiej by\u0107 na Ksi\u0119\u017cycu. Oczywi\u015bcie, Minqi Li mo\u017ce si\u0119 myli\u0107, co jednak by oznacza\u0142o, \u017ce nieomylna jest Chi\u0144ska Partia Komunistyczna. I tak \u017ale, i tak niedobrze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy Chiny maj\u0105 szans\u0119 zdetronizowa\u0107 USA w roli \u015bwiatowego hegemona? Czy raczej nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 wielkiego \u015bwiatowego kryzysu?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4360,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68,141,45,187,46,21,219,197,114,49,6,86,165,268,167],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4358"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4358"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4364,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4358\/revisions\/4364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}