{"id":4387,"date":"2019-01-18T19:06:14","date_gmt":"2019-01-18T18:06:14","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4387"},"modified":"2019-01-19T10:42:45","modified_gmt":"2019-01-19T09:42:45","slug":"hybrydowa-topografia-ukrainy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/01\/18\/hybrydowa-topografia-ukrainy\/","title":{"rendered":"Hybrydowa topografia Ukrainy"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Trybuna\u0142 Konstytucyjny wyrokiem w sprawie nowelizacji ustawy o IPN i „przepis\u00f3w ukrai\u0144skich” przypomnia\u0142, \u017ce Ukraina niezmiennie jest s\u0105siadem Polski. Zamiast komentowa\u0107 dzia\u0142anie Trybuna\u0142u, uzna\u0142em, \u017ce lepiej pochyli\u0107 si\u0119 nad lepszymi tekstami ni\u017c idiotyczna ustawa. Zapraszam do literackich \u015bwiat\u00f3w Serhija \u017badana i Jurija Andruchowycza.\"\"<\/a>Tytu\u0142 wpisu po\u017cyczy\u0142em od Jaros\u0142awa Poliszczuka, autora ksi\u0105\u017cki „\u0413\u0456\u0431\u0440\u0438\u0434\u043d\u0430 \u0442\u043e\u043f\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0456\u044f. \u041c\u0456\u0441\u0446\u044f \u0439 \u043d\u0435-\u043c\u0456\u0441\u0446\u044f \u0432 \u0441\u0443\u0447\u0430\u0441\u043d\u0456\u0439 \u0443\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u0441\u044c\u043a\u0456\u0439 \u043b\u0456\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0456”<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy dwie odleg\u0142e od siebie, jak Donbas i Galicja, ksi\u0105\u017cki „\u0406\u043d\u0442\u0435\u0440\u043d\u0430\u0442” Serhija \u017badana<\/strong><\/a> i „\u041a\u043e\u0445\u0430\u043d\u0446\u0456 \u044e\u0441\u0442\u0438\u0446\u0456\u0457” Jurija Andruchowycza<\/strong><\/a>. Najnowsze utwory ukrai\u0144skich pisarzy dzieli nie tylko lokalizacja geograficzna. Dzieli je w zasadzie wszystko i po\u0142\u0105czy\u0107 je mo\u017cna, tylko przyjmuj\u0105c koncepcj\u0119 topografii hybrydowej.<\/p>\n

Internat – wojna bez patosu<\/h2>\n

Powie\u015b\u0107 \u017badana to ponura opowie\u015b\u0107 o donbaskiej wojnie przedstawiona z perspektywy cywili znajduj\u0105cych si\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwie na linii frontu, kt\u00f3ra co chwila zmienia po\u0142o\u017cenie, w zwi\u0105zku z tym ca\u0142y czas trzeba uwa\u017ca\u0107 w kontaktach z wojskowymi, po kt\u00f3rej stronie walcz\u0105. Nigdy nie jest to jasne, pomy\u0142ka mo\u017ce kosztowa\u0107 \u017cycie. Opowie\u015b\u0107 pozbawiona jest jakiegokolwiek patosu, wojna nie ma jakiejkolwiek wznios\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej – jak pami\u0119tam – oczekiwali niekt\u00f3rzy prawicowi krytycy koncepcji programowej Muzeum II Wojny \u015awiatowej. Trzeba \u017cy\u0107 i prze\u017cy\u0107, ograniczaj\u0105c heroizm do minimum potrzebnego, by wydosta\u0107 zza lini frontu ma\u0142oletniego krewnego. Tyle i a\u017c tyle.\"\"<\/a><\/p>\n

Szycie tekstem<\/h2>\n

Andruchowycz w swej powie\u015bci-patchworku zbudowanym z niezale\u017cnych, ale wsp\u00f3\u0142graj\u0105cych opowiada\u0144 pos\u0142uguje si\u0119 swym wypr\u00f3bowanym do znu\u017cenia postmodernistyczno-barkowym stylem. Tej jego strategii literackiej obawia\u0142em si\u0119 najbardziej, si\u0119gaj\u0105c po tom, bo w pami\u0119ci mia\u0142em spotkanie z pisarzem w W\u0119gajtach dwa lata temu, kiedy prezentowa\u0142 jeden z rozdzia\u0142\u00f3w przygotowywanej ksi\u0105\u017cki. W kontek\u015bcie aktualnej ukrai\u0144skiej rzeczywisto\u015bci wydawa\u0142 si\u0119 niezno\u015bnie pretensjonalny i pusty.<\/p>\n

Andruchowycz jest jednak zbyt dobrym pisarzem, by nie zaskoczy\u0107. Gdy wzi\u0105\u0142em „Kochank\u00f3w” do r\u0119ki, od\u0142o\u017cy\u0142em dopiero po przewr\u00f3ceniu ostatniej kartki. Rzecz, a raczej kolejne opowie\u015bci dziej\u0105 si\u0119 w hybrydowej przestrzeni Galicji, rozci\u0105gaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy Lwowem, Stanis\u0142awowem\/Iwano Frankiw\u015bkiem i Ko\u0142omyj\u0105, mi\u0119dzy XVI w. a sowieck\u0105 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105, mi\u0119dzy historycznymi faktami a wyobra\u017ani\u0105 pisarza. Wszystkie te wymiary spaja wirtuozeria pisarska Andruchowycza, kt\u00f3ry bezb\u0142\u0119dnie prze\u0142\u0105cza si\u0119 mi\u0119dzy rejestrami, opowiadaj\u0105c kolejne historie.<\/p>\n

Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 prawdy<\/h2>\n

Historie bardzo konkretne i jednocze\u015bnie rozmyte, pokazuj\u0105ce, \u017ce nawet najbardziej historycznych postaci, niezale\u017cnie od tego, czy \u017cyj\u0105cych 500 czy 30 lat temu, nie spos\u00f3b opisa\u0107 precyzyjnie, pozna\u0107 motyw\u00f3w ich dzia\u0142ania, zbrodni, jakie pope\u0142niali lub jakimi ich obci\u0105\u017cano. Rzecz nie w postmodernistycznym przekonaniu, \u017ce prawda obiektywna nie istnieje, ani te\u017c \u017ce nie spos\u00f3b do niej dotrze\u0107, tylko w tym, \u017ce prawda ludzka jest jak \u017cycie – zawsze szersza ni\u017c nawet najszczeg\u00f3\u0142owsza i najszersza opowie\u015b\u0107. Ka\u017cda narracja, literacka czy historyczna, jest si\u0142\u0105 rzeczy redukcj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci \u017cycia, co Andruchowycz perfekcyjnie pokazuje.<\/p>\n

Jedna z opowie\u015bci dotyczy Stanis\u0142awowa lat wojny i historii ob\u0142awy w miejskim teatrze ukrai\u0144skim oraz zbiorowej egzekucji 27 Ukrai\u0144c\u00f3w skazanych przez Niemc\u00f3w za dzia\u0142alno\u015b\u0107 przeciwko III Rzeszy motywowan\u0105 ukrai\u0144skim nacjonalizmem. Andruchowycz to historyczne wydarzenie swego rodzinnego Stanis\u0142awowa obraca na wszystkie strony, docieraj\u0105c do coraz g\u0142\u0119bszych warstw i detali ods\u0142aniaj\u0105cych relacje mi\u0119dzy Polakami, Ukrai\u0144cami, Niemcami – akty kolaboracji i zdrady, beznadziejny romantyzm i brak do\u015bwiadczenia bojownik\u00f3w. Idealizm mieszaj\u0105cy si\u0119 z pod\u0142o\u015bci\u0105 w g\u0119stym konglomeracie motyw\u00f3w osobistych i politycznych.<\/p>\n

Czytajmy ksi\u0105\u017cki, nie ustawy<\/h2>\n

Warto, by „Kochankowie” pojawili si\u0119 w polskim przyk\u0142adzie, a przynajmniej by jak najszybciej mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107 po polsku \u00f3w stanis\u0142awowski rozdzia\u0142 czas\u00f3w okupacji. Po wyroku Trybuna\u0142u ju\u017c nie gro\u017c\u0105 trzy lata za negowanie zbrodni ukrai\u0144skiego nacjonalizmu, a lektura – cho\u0107 nie jest to opracowanie historyczne, tylko literackie – pozwala zrozumie\u0107, \u017ce jednoznaczne wyroki w sprawie konfliktu polsko-ukrai\u0144skiego zawsze b\u0119d\u0105 funkcj\u0105 politycznych emocji i pracy pami\u0119ci, a prawda b\u0119dzie nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 opowie\u015bci\u0105. Opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3ra towarzyszy\u0107 b\u0119dzie Polakom i Ukrai\u0144com jeszcze przez d\u0142ugi czas, daj\u0105c zaj\u0119cie pisarzom, historykom i politykom. \u017badna ustawa tego nie zmieni.<\/p>\n

Tak jak \u017cadna ustawa ani si\u0142a niespe\u0142nionych m\u0119skich fantazji nie spowoduj\u0105, \u017ce wojna jest fajna lub kiedykolwiek fajna by\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trybuna\u0142 Konstytucyjny wyrokiem w sprawie nowelizacji ustawy o IPN i „przepis\u00f3w ukrai\u0144skich” przypomnia\u0142, \u017ce Ukraina niezmiennie jest s\u0105siadem Polski.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4391,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,21,56,182,257,20,120,95,44,78,167],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4387"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4387"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4397,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4387\/revisions\/4397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}