{"id":4482,"date":"2019-03-14T10:43:37","date_gmt":"2019-03-14T09:43:37","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4482"},"modified":"2019-03-14T14:44:43","modified_gmt":"2019-03-14T13:44:43","slug":"oswajanie-antropocenu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/03\/14\/oswajanie-antropocenu\/","title":{"rendered":"Oswajanie antropocenu"},"content":{"rendered":"
\"\"

fot. Szymon Drabczyk<\/p><\/div>\n

Poj\u0119cie antropocenu – epoki cz\u0142owieka – wesz\u0142o ju\u017c do s\u0142ownika, ci\u0105gle jednak nie przebija si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci. Ci\u0105gle brakuje nam wyobra\u017ani, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby wyrwanie si\u0119 z gnu\u015bnej przystani holocenu. A czas si\u0119 ko\u0144czy.
\n
\nPisz\u0119 t\u0119 notatk\u0119 w przeddzie\u0144 Strajku dla Ziemi, w Polsce zg\u0142osi\u0142o si\u0119 blisko 100 miejsc, najwa\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105\u00a0s\u0105 ludzie m\u0142odzi – oby uznali, \u017ce powstrzymanie destrukcji \u015brodowiskowej jest ich walk\u0105 wart\u0105 zaanga\u017cowania i masowej mobilizacji. Bo my, doro\u015bli, tkwimy w marazmie i niczym \u0107my coraz bardziej zbli\u017camy si\u0119 p\u0142omienia \u015bwiecy, cho\u0107 w przeciwie\u0144stwie do biednego owada doskonale wiemy, czym sko\u0144czy si\u0119 kontakt z ogniem. W sumie wi\u0119c jeste\u015bmy g\u0142upsi od zwierz\u0119cia, bo do smutnego ko\u0144ca zmierzamy z pe\u0142n\u0105 wiedz\u0105.<\/p>\n

Nowa wyobra\u017ania<\/h2>\n

Jak przekszta\u0142ci\u0107 wiedz\u0119 w now\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107? Rozmawiali\u015bmy o tym podczas dyskusji \u201eS\u0142ownik antropocenu\u201d inauguruj\u0105cej cykl \u201eWyobra\u017ania\u201d realizowany przez Goethe Institut w Warszawie i Teatr Powszechny, a kt\u00f3rego jestem kuratorem. Ewa Bi\u0144czyk, filozofka z Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika i autorka ksi\u0105\u017cki \u201eEpoka cz\u0142owieka\u201d, artystka Joanna Rajkowska i Adam Ostolski, socjolog i do niedawna polityk Partii Zieloni, mierzyli si\u0119 z problemem, jak wyj\u015b\u0107\u00a0z marazmu, jak coraz bardziej apokaliptyczny s\u0142ownik diagnozy zast\u0105pi\u0107 s\u0142ownikiem projektu, kt\u00f3ry ni\u00f3s\u0142by nadziej\u0119.<\/p>\n

\"\"

Fot. Szymon Drabczyk<\/p><\/div>\n

Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce argumenty racjonalne nie wystarczaj\u0105, \u017ceby wybi\u0107 ludzi z rutyny codzienno\u015bci podporz\u0105dkowanej konsumpcji i zasadzie wzrostu gospodarczego. Nawet ci, co nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie cho\u0107by do konsekwencji zmian klimatycznych, bez problemu wsiadaj\u0105 do samolot\u00f3w tanich linii lotniczych, by szerzy\u0107 swoj\u0105 ekologiczn\u0105 misj\u0119 lub po prostu korzysta\u0107 z dobrodziejstw p\u00f3\u017anej nowoczesno\u015bci. Niewielu ma taki zapa\u0142 jak 15-letnia Szwedka Greta Thunberg, kt\u00f3ra je\u017adzi \u0142aja\u0107 mo\u017cnych tego \u015bwiata poci\u0105giem.<\/p>\n

Desekularyzacja?<\/h2>\n

Wiedza nie wystarczy, gdy brakuje wyobra\u017ani, by dostrzec alternatywne mo\u017cliwo\u015bci organizacji \u017cycia wsp\u00f3lnego, rozumienia dobrego \u017cycia. Ci\u0105gle nie potrafimy wyobrazi\u0107 sobie ludzko\u015bci jako podmiotu zbiorowego i zamiast poszerza\u0107 rozumienie My, coraz bardziej osuwamy si\u0119 w plemienno\u015b\u0107. Czy rozwi\u0105zanie przyniesie nieuchronna zdaniem Adama Ostolskiego desekularuzacja i powr\u00f3t \u015bwiadomo\u015bci religijnej? Czy mo\u017ce by\u0107 ona alternatyw\u0105 dla plemienno\u015bci, czy raczej tylko j\u0105 wzmocni?<\/p>\n

Czy te\u017c nagle zaczniemy dostrzega\u0107 atrakcyjno\u015b\u0107 takich propozycji jak \u201echi\u0144ski model rozwoju\u201d, uznaj\u0105c, \u017ce demokracja nie nadaje si\u0119 do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w wymagaj\u0105cych sprawczo\u015bci i szybkiego podejmowania decyzji?<\/p>\n

Nowa filozofia polityczna<\/h2>\n

Takie pytania u\u015bwiadamiaj\u0105, jak bardzo brakuje propozycji filozofii politycznej na czasy antropocenu. Dzi\u015b mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ca\u0142y potencja\u0142 intelektu g\u0142\u00f3wnego nurtu my\u015bli liberalnej mierzy si\u0119 z wyzwaniem populizmu, neoautorytaryzmu i neofaszyzmu, traktuj\u0105c te zjawiska jako chorob\u0119, a nie jako symptomy choroby znacznie powa\u017cniejszej. Niewiele jest natomiast wartych dyskusji propozycji wykraczaj\u0105cych poza taktyczne de facto<\/em> pytanie, jak odsun\u0105\u0107 od w\u0142adzy Trumpa, Kaczy\u0144skiego i Orb\u00e1na.<\/p>\n

Propozycji podejmuj\u0105cych kluczowe zagadnienie: jak urz\u0105dzi\u0107 \u015bwiat, \u017ceby propozycje Trumpa, Kaczy\u0144skiego i Orb\u00e1na nie by\u0142y traktowane przez wyborc\u00f3w jako alternatywa dla liberalnego status quo, kt\u00f3rego konsekwencj\u0105 jest obecny kryzys, bo dost\u0119pna b\u0119dzie rzeczywista alternatywa. Rzeczywista, czyli oferuj\u0105ca rozwi\u0105zania adekwatne do problem\u00f3w, a nie problemy te pog\u0142\u0119biaj\u0105ca.<\/p>\n

Sapere aude<\/h2>\n

Podczas rozmowy o \u201eS\u0142owniku antropocenu\u201d uderzy\u0142 mnie antyo\u015bwieceniowy, antynowoczesny nastr\u00f3j, przekonanie o owej nieuchronno\u015bci desekularyzacji i w og\u00f3le poci\u0105g do religijno\u015bci jako \u017ar\u00f3d\u0142a nadziei. Bli\u017csza mi jest intuicja Olgi Tokarczuk z Forum Przysz\u0142o\u015bci Kultury, kiedy pisarka m\u00f3wi\u0142a o konieczno\u015bci prywatyzacji religii, przesuni\u0119cia jej do sfery intymnej i relegacji ze sfery publicznej.<\/p>\n

Religia i potrzeba religijno\u015bci jest faktem, jego uznanie nie oznacza jednak, \u017ce religia ma by\u0107\u00a0podstaw\u0105 organizacji \u017cycia wsp\u00f3lnego. Desekularyzacja nie jest nieuchronna, podobnie jak nie jest nieuchronny post\u0119p. Mimo wszystko, jak mawia\u0142 Kant, sapere aude<\/em>!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poj\u0119cie antropocenu – epoki cz\u0142owieka – wesz\u0142o ju\u017c do s\u0142ownika, ci\u0105gle jednak nie przebija si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4370,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,45,187,7,295,46,21,219,197,114,286,56,24,257,49,120,8,297,6,9,124,308,73,294,44,82,86,50,277,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4482"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4482"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4488,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4482\/revisions\/4488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}