{"id":456,"date":"2014-02-15T10:45:21","date_gmt":"2014-02-15T09:45:21","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=456"},"modified":"2014-02-15T10:45:21","modified_gmt":"2014-02-15T09:45:21","slug":"bylismy-glupi-czy-zdrada-klerkow-dyskusja-po-wywiadzie-z-marcinem-krolem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2014\/02\/15\/bylismy-glupi-czy-zdrada-klerkow-dyskusja-po-wywiadzie-z-marcinem-krolem\/","title":{"rendered":"Byli\u015bmy g\u0142upi czy zdrada klerk\u00f3w? Dyskusja po wywiadzie z Marcinem Kr\u00f3lem"},"content":{"rendered":"

Opublikowany w ub. tygodniu w „Wyborczej” wywiad z prof. Marcinem Kr\u00f3lem „Byli\u015bmy g\u0142upi” wywo\u0142a\u0142<\/a>, czego mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, gor\u0105c\u0105 dyskusj\u0119. Marcin Kr\u00f3l zbiera ci\u0119gi z lewa, z prawa i ze \u015brodka. Filip Memches w „Rzeczpospolitej zarzuca Kr\u00f3lowi „konserwatywny nihilizm”<\/a>:<\/p>\n

Marcin Kr\u00f3l prezentuje postaw\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 mianem konserwatywnego nihilizmu. W XX wieku przyjmowali j\u0105 rozmaici intelektuali\u015bci rozczarowani liberaln\u0105 demokracj\u0105 i boj\u0105cy si\u0119 widma rz\u0105d\u00f3w mot\u0142ochu, rozw\u015bcieczonego dystynkcj\u0105 elit i przedmiotowym traktowaniem przez nie plebsu. Pogarda dla posp\u00f3lstwa towarzyszy\u0142a te\u017c przed rewolucj\u0105 1789 roku francuskiej arystokracji, kt\u00f3ra chcia\u0142a zachowa\u0107 swoje przywileje. Jak wiemy, marnie na tym wysz\u0142a.<\/p>\n

Konserwatywny nihilizm obci\u0105\u017cony jest bowiem pych\u0105. Wynika ona z prze\u015bwiadczenia o tym, \u017ce ostatnie zdanie musi zawsze nale\u017ce\u0107 do o\u015bwieconego inteligenta. Ale mam dla Marcina Kr\u00f3la dobr\u0105 nowin\u0119: ostatnie zdanie nie nale\u017cy do niego. Mo\u017cna si\u0119 o tym dowiedzie\u0107 w ko\u0144cowej scenie \u201eNie-boskiej komedii” Zygmunta Krasi\u0144skiego, kiedy konaj\u0105cy rewolucjonista Pankracy wo\u0142a: \u201eGalilaee, vicisti!”. I nie przekre\u015bl\u0105 tego skandale obyczajowe w\u015br\u00f3d ksi\u0119\u017cy.<\/p><\/blockquote>\n

Mo\u017cna wi\u0119c tak, ale mo\u017cna te\u017c skrytykowa\u0107 krytyk\u0119 Kr\u00f3la w spos\u00f3b, jaki dzi\u015b zaproponowa\u0142 w „Wyborczej” prof. Andrzej Jajszczyk<\/a>, szef Narodowego Centrum Nauki. On z kolei zarzuca Kr\u00f3lowi utopizm oraz z\u0142e rozpoznanie sytuacji, bo cho\u0107 nie jest w Polsce doskonale, to jednak nie jest tak \u017ale, jak pisze o tym Marcin Kr\u00f3l. I w zasadzie, to na co najbardziej Marcin Kr\u00f3l narzeka, czyli schamienie spo\u0142ecze\u0144stwa i jako\u015bci debaty publicznej nie jest wynikiem g\u0142upoty intelektualist\u00f3w w czasie transformacji, tylko skutkiem swoistej „zdrady klerk\u00f3w”: przecie\u017c nikt im nie broni\u0142 pilnowa\u0107 jako\u015bci oferty studi\u00f3w humanistycznych, humani\u015bci jednak obudzili si\u0119 dopiero w\u00f3wczas, gdy sami poczuli zagro\u017cenie brakiem ch\u0119tnych na swe nauczanie.\u00a0<\/p>\n

Wywiad z Marcinem Kr\u00f3lem spe\u0142ni\u0142 wi\u0119c swoje zadanie, bo wywo\u0142a\u0142 dyskusj\u0119, kt\u00f3ra pokazuje, \u017ce nie spos\u00f3b dokona\u0107 sp\u00f3jnej diagnozy polskiej rzeczywisto\u015bci. Sytuacja podobna, jak dyskusja wok\u00f3\u0142 \u0141odzi, jaka wybuch\u0142a po tek\u015bcie Micha\u0142a Matysa: jest \u0141\u00f3d\u017a miastem upadku, czy nadziei? Je\u015bli popatrze\u0107 na wykluczonych, katastrofa. Je\u015bli popatrze\u0107 na inwestycje, inicjatywy spo\u0142eczne, dzieje si\u0119. Podobnie Bydgoszcz: miasto bydgoskiej rezygnacji, czy olbrzymiego potencja\u0142u kt\u00f3rego symbolem jest Pesa?<\/p>\n

Ka\u017cdy fragmentaryczny obraz jest prawdziwy – oczywi\u015bcie, mo\u017cna uspokaja\u0107 si\u0119 statystykami i m\u00f3wi\u0107, jak prof. Jajszczyk, \u017ce nier\u00f3wno\u015bci w Polsce malej\u0105. Ale warto podr\u0105\u017cy\u0107 dlaczego, skoro do 2004 r. byli\u015bmy w Europie krajem o najwy\u017cszej dynamice wzrostu tych nier\u00f3wno\u015bci? Czy nie jest aby tak, \u017ce po akcesji do Unii kasa dla rolnik\u00f3w i na infrastruktur\u0119 (zatrudnienie dla robotnik\u00f3w o niskich kwalifikacjach) podci\u0105gn\u0119\u0142a najgorzej usytuowanych. Czy to jest jednak zmiana strukturalna, czy chwilowy paliatyw?<\/p>\n

Bo patrz\u0105c na perspektywy, je\u015bli rz\u0105d zak\u0142ada, \u017ce w 2023 r. nak\u0142ady na badania i rozw\u00f3j osi\u0105gn\u0105 2% PKB, to m\u00f3wi kilka wa\u017cnych rzeczy. Po pierwsze, realnie ocenia potencja\u0142 naszego systemu naukowo-technicznego, wi\u0119cej kasy nie wch\u0142onie, ma ju\u017c problem teraz z wypasion\u0105 infrastruktur\u0105, po kt\u00f3rej cz\u0119sto hula wiatr. Ten realizm jest jednak przyznaniem si\u0119, \u017ce wieloletnie reformowanie systemu naukowo-innowacyjnego w Polsce nie przynios\u0142o skutk\u00f3w, klerkowie okazali si\u0119 silniejsi. W rezultacie w 2023 r. ju\u017c naprawd\u0119 b\u0119dziemy mogli powiedzie\u0107, nie tylko \u017ce byli\u015bmy, lecz \u017ce jeste\u015bmy g\u0142upi (Korea\u0144czycy policzyli, \u017ce przy swej, podobnej zreszt\u0105 do polskiej, sytuacji demograficznej, je\u015bli chc\u0105 dalej si\u0119 rozwija\u0107, by wyr\u00f3wna\u0107 poziom \u017cycia z czo\u0142\u00f3wk\u0105, musz\u0105 przeznacza\u0107 ju\u017c teraz na B+R 5% PKB).<\/p>\n

Profesor Jajszczyk pisze:<\/p>\n

To, co najbardziej zabola\u0142o mnie w wywiadzie, to kapitulacja intelektualisty wobec diagnozowanych (niekiedy, moim zdaniem, b\u0142\u0119dnie) problem\u00f3w. Czy\u017c propozycja przebudowy \u015bwiata z jednoczesnym przyznaniem si\u0119, \u017ce nie ma si\u0119 na to pomys\u0142u, nie jest tak\u0105 kapitulacj\u0105? Marcin Kr\u00f3l nie musi si\u0119 zreszt\u0105 specjalnie t\u0142umaczy\u0107 – zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 Polsce, gdy by\u0142o to najbardziej potrzebne. Niestety, jego obecne zachowanie ilustruje postaw\u0119 znacznej cz\u0119\u015bci \u015brodowiska intelektualnego skupionego g\u0142\u00f3wnie na wy\u017cszych uczelniach. Profesorowie-celebryci wypowiadaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto i ch\u0119tnie na wiele temat\u00f3w, ale brak im rygoru intelektualnego, by trafnie wskazywa\u0107 zagro\u017cenia i jednocze\u015bnie praktycznie si\u0119 im przeciwstawia\u0107. Swobodnie poruszaj\u0105 si\u0119 po modnych tematach, maj\u0105c o nich nik\u0142e poj\u0119cie. Zamiast pracowicie studiowa\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a i stawia\u0107 \u015bmia\u0142e hipotezy, konfrontuj\u0105c je z najt\u0119\u017cszymi umys\u0142ami \u015bwiata, swoje kariery buduj\u0105 na publikowaniu felieton\u00f3w b\u0105d\u017a pisaniu po polsku ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re ma\u0142o kto czyta. S\u0105 skrajnymi indywidualistami, rzadko potrafi\u0105 dzia\u0142a\u0107 razem czy sensownie odnosi\u0107 si\u0119 do g\u0142\u0119bszych prac swoich kole\u017canek i koleg\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n

C\u00f3\u017c, do\u015b\u0107 trafnie – rzeczywi\u015bcie, brakuje jak powietrza dobrej krytyki naszego polskiego kapitalizmu i transformacji (rozumiem krytyk\u0119 w sensie naukowym). To si\u0119 zmienia, pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej ciekawych publikacji pozwalaj\u0105cych zrozumie\u0107 co si\u0119 rzeczywi\u015bcie sta\u0142o, jak kapitalna ksi\u0105\u017cka „Kapitalizm po polsku” prof. Krzysztofa Jasieckiego. Bez dobrego zrozumienia mechanizm\u00f3w, struktur dzia\u0142ania i determinant rozwoju nie mamy szansy na remontowanie polskiego domu. Bo b\u0119dzie tak, jak przy reformowaniu szkolnictwa – nowy system z gimnazjami mia\u0142 sprzyja\u0107 r\u00f3wno\u015bci, przesuwaj\u0105c pr\u00f3g selekcji na czas po gimnazjum. Sta\u0142o si\u0119 inaczej, pr\u00f3g selekcji i segregacji obni\u017cy\u0142 si\u0119 na koniec szko\u0142y podstawowej. I cho\u0107 p\u00f3ki co same gimnazja podnosz\u0105 jeszcze wszystko \u0142\u00f3dki, to jednak nie podnosz\u0105 ich r\u00f3wno, co ju\u017c determinuje przysz\u0142y wzrost nier\u00f3wno\u015bci dochodowych.<\/p>\n

Bez dobrej krytycznej refleksji s\u0142uszna w za\u0142o\u017ceniach polityka reformatorska cz\u0119sto w dziwny spos\u00f3b staje si\u0119 narz\u0119dziem umo\u017cliwiaj\u0105cym przejmowanie zasob\u00f3w publicznych przez bardziej kompetentnych i silniejszych: przejmowanie systemu edukacji przez klas\u0119 \u015bredni\u0105, system wspierania budownictwa mieszkaniowego pomagaj\u0105cy najbardziej deweloperom, komercjalizacji s\u0142u\u017cby zdrowia kt\u00f3ra najmniej s\u0142u\u017cy pacjentom. Nawet jednak dobra krytyka nie gwarantuje skutecznego dzia\u0142ania – to wymaga obok wiedzy ch\u0119ci i zdolno\u015bci do mobilizacji spo\u0142ecznej. O tym wi\u0119cej pisa\u0142em w „Buncie Sieci”.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opublikowany w ub. tygodniu w „Wyborczej” wywiad z prof. Marcinem Kr\u00f3lem „Byli\u015bmy g\u0142upi” wywo\u0142a\u0142, czego mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, gor\u0105c\u0105 dyskusj\u0119. Marcin Kr\u00f3l zbiera ci\u0119gi z lewa, z prawa i ze \u015brodka. Filip Memches w „Rzeczpospolitej zarzuca Kr\u00f3lowi „konserwatywny nihilizm”: Marcin Kr\u00f3l prezentuje postaw\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 mianem konserwatywnego nihilizmu. W XX wieku przyjmowali […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,65,46,21,10,56,15,29,24,49,120,6,73,66,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=456"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":457,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions\/457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}