{"id":4577,"date":"2019-05-02T09:06:52","date_gmt":"2019-05-02T07:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4577"},"modified":"2019-05-06T13:51:18","modified_gmt":"2019-05-06T11:51:18","slug":"socjalizm-w-xxi-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/05\/02\/socjalizm-w-xxi-wieku\/","title":{"rendered":"Socjalizm w XXI w."},"content":{"rendered":"
\"\"

Occupy Wall Street 2011, Fot. David Shankbone CC BY 2.0<\/p><\/div>\n

W Wenezueli projekt\u00a0„socjalizmu XXI wieku” ko\u0144czy si\u0119 katastrof\u0105. Czy jest jednak inna alternatywa dla socjalizmu ni\u017c barbarzy\u0144stwo? Kwestia podj\u0119ta przez R\u00f3\u017c\u0119 Luksemburg przed stu laty wraca z si\u0142\u0105 nie tylko w ksi\u0105\u017ckach lewicowych my\u015blicieli, ale tak\u017ce w nowych projektach politycznych.<\/p>\n

Hiszpa\u0144ski socjalizm Sancheza<\/h2>\n

Wyborcze zwyci\u0119stwo Pedro Sancheza i Partii Socjalistycznej w Hiszpanii trudno oczywi\u015bcie odczytywa\u0107 jako przyk\u0142ad powrotu socjalizmu do polityki g\u0142\u00f3wnego nurtu. PSOE wbrew nazwie jest parti\u0105 centrolewicow\u0105, a pod kierownictwem Sancheza mo\u017cna j\u0105 okre\u015bli\u0107 jako formacj\u0119 progresywn\u0105. O jej rzeczywistej polityce zdecyduje koalicja rz\u0105dowa. Bardziej radykalny i socjalistyczny Podemos w wyborach straci\u0142, g\u0142\u00f3wnie na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\n

Warto jednak czyta\u0107 wyniki hiszpa\u0144skich wybor\u00f3w w oderwaniu od chwili bie\u017c\u0105cej, czyli emocji samych wybor\u00f3w. Dlatego dobrze si\u0119gn\u0105\u0107 po najnowsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Manuela Castellsa „Rupture”<\/strong><\/a>. Spor\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119ca analizie przypadku Sancheza i odrodzenia hiszpa\u0144skiej lewicy zmierzaj\u0105cej po r\u00f3wni pochy\u0142ej do grobu. Castells mia\u0142 okazj\u0119 sp\u0119dzi\u0107 kilka dni z Sanchezem w Kalifornii, gdzie obecny lider PSOE przebywa\u0142 na kr\u00f3tkim wygnaniu po wewn\u0119trznym przewrocie animowanym przez partyjny establishment.<\/p>\n

Od oburzenia do projektu<\/h2>\n

Castells w swej analizie zwraca uwag\u0119, \u017ce po pierwsze, nie by\u0142oby ani fenomenu Podemos, ani odrodzenia PSOE pod wodz\u0105 Sancheza, gdyby nie ruch M-15, czyli hiszpa\u0144ska wersja Occupy z 2011 r. \u00d3wczesne masowe protesty oburzonych i ich energia nie rozproszy\u0142y si\u0119 w powietrzu, tylko znalaz\u0142y wyraz w odnowionych projektach lewicowych. Przysz\u0142o\u015b\u0107 Podemos jest nieznana, ale zar\u00f3wno fenomen tego \u015brodowiska, jak i reaktywacja socjalist\u00f3w oparta jest na odbudowie legitymacji dla partyjnej polityki przez jej relegitymizacj\u0119. Sanchez dokona\u0142 „kontrzamachu” w PSOE, bo obszed\u0142 partyjnych baron\u00f3w i odwo\u0142a\u0142 si\u0119 wprost do aktywistycznych do\u0142\u00f3w, umiej\u0119tnie przy okazji wykorzystuj\u0105c analityk\u0119 ruchu w sieciach spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p>\n

To oczywi\u015bcie by\u0142oby zbyt ma\u0142o, by uzyska\u0107 masowe poparcie wyborc\u00f3w. Do tego by\u0142a potrzebna odnowa programu i powr\u00f3t do korzeni, czyli odej\u015bcie od de facto<\/em> legitymizacji neoliberalizmu i zwr\u00f3cenie uwagi na kluczowy problem, jaki neoliberalizm wywo\u0142a\u0142 – nier\u00f3wno\u015bci. Do tego sp\u00f3jno\u015b\u0107 w wymiarze symbolicznym, czyli doko\u0144czenie rozlicze\u0144 z epok\u0105 Franco. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce odnowienie przyw\u00f3dztwa, programu i sposobu legitymizacji partyjnej polityki w po\u0142\u0105czeniu z g\u0142\u0119bokim kryzysem prawicy mo\u017ce by\u0107 platform\u0105 do zdobycia w\u0142adzy.<\/p>\n

Marzenie czy utopia?<\/h2>\n

Castells kilka miesi\u0119cy temu rozmarzy\u0142 si\u0119, pisz\u0105c w „Rupture”:<\/p>\n

…if Pedro S\u00e1nchez would be able to anchor PSOE\u2019s position within the left by adapting social democratic politics to modern social conditions and the culture of new generations, this would go some way to creating the basis for overcoming the crisis that is leading European socialism towards extinction as a viable political force. If he succeeds, it would reinforce the possibility of a social democratic renaissance as exemplified by Corbyn in the British Labour movement or Costa in Portuguese socialism.<\/p>\n

Castells, Manuel. Rupture (p. 126). Wiley. Kindle Edition.<\/p><\/blockquote>\n

Wprost o socjalistycznym renesansie pisze Bashkar Sunkara, redaktor magazynu „Jacobin”, w wydanej na 1 maja ksi\u0105\u017cce „The Socialist Manifesto. The Case for Radical Politics in an Era of Extreme Inequality”<\/strong><\/a>. W pierwszej cz\u0119\u015bci Sunkara analizuje histori\u0119 socjalistycznych projekt\u00f3w, szczerze opisuj\u0105c potworno\u015bci sowieckiego i chi\u0144skiego komunizmu. Zwraca jednak uwag\u0119, \u017ce projekty te niewiele mia\u0142y wsp\u00f3lnego z wizjami socjalizmu demokratycznego, jaki bliski by\u0142 cho\u0107by R\u00f3\u017cy Luksemburg, krytyczce bolszewizmu i leninowskiego sposobu na rewolucj\u0119.<\/p>\n

Sunkara twierdzi wr\u0119cz, \u017ce to, co nazywa si\u0119 historycznie socjalizmem, by\u0142o po prostu falstartem. Ale te\u017c Sunkara zwraca uwag\u0119, \u017ce socjaldemokratyczne korekty do projektu socjalistycznego polegaj\u0105ce na kompromisie z kapita\u0142em zawsze ko\u0144czy\u0142y si\u0119 wygran\u0105 kapita\u0142u. Tak samo sko\u0144czy\u0142a si\u0119 trzecia droga Blaira pr\u00f3buj\u0105cego pogodzi\u0107 Parti\u0119 Pracy z neoliberalizmem.<\/p>\n

Czas na restart<\/h2>\n

Czy jest wi\u0119c czas na lepszy pocz\u0105tek i realistyczn\u0105 odnow\u0119 demokratycznego socjalizmu, by unikn\u0105\u0107 nie tylko pu\u0142apek sowieckiego komunizmu, wenezuelskiego socjalizmu XXI w. lub nieskuteczno\u015bci projekt\u00f3w centrolewicowych? Sunkara przekonuje, odnosz\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do rzeczywisto\u015bci ameryka\u0144skiej i brytyjskiej, naznaczonej fenomenami Berniego Sandersa i Jeremy’ego Corbyna, \u017ce restart jest nie tylko mo\u017cliwy, ale wr\u0119cz konieczny.<\/p>\n

Brak socjalistycznej alternatywy wobec rosn\u0105cych nier\u00f3wno\u015bci i pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 strukturalnego kryzysu przek\u0142ada si\u0119 na systematyczny wzrost si\u0142y prawicowego populizmu zagospodarowuj\u0105cego energi\u0119 gniewu na rosn\u0105ce nier\u00f3wno\u015bci i niesprawiedliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego kapitalizmu. Bez takiej alternatywy grozi renesans faszystowskiego barbarzy\u0144stwa. Wobec tego zagro\u017cenia nale\u017cy przywr\u00f3ci\u0107 zdaniem Sunkary j\u0119zyk konfliktu klasowego, by na nim budowa\u0107 polityczny komunikat przekonuj\u0105cy dla wsp\u00f3\u0142czesnego proletriatu, prekaritau, digitariatu etc.<\/p>\n

Ekosocjalizm lub barbarzy\u0144stwo<\/h2>\n

Sunkarze wt\u00f3ruj\u0105 inni autorzy: Paul Mason w najnowszej ksi\u0105\u017cce „Clear Bright Future”<\/strong><\/a>, Axel Honeth w starszej ju\u017c „The Idea of Socialism”<\/strong><\/a>. Ro\u015bnie te\u017c p\u00f3\u0142ka z literatur\u0105 ekosocjalistyczn\u0105 pokazuj\u0105c\u0105, \u017ce najwa\u017cniejszym wymiarem obecnego strukturalnego kryzysu kapitalizmu jest kryzys \u015brodowiskowy, a nier\u00f3wno\u015bci s\u0105 bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z niesprawiedliwo\u015bci\u0105 ekonomiczn\u0105 i ekologiczn\u0105. Tylko ca\u0142o\u015bciowy projekt uwzgl\u0119dniaj\u0105cy cele spo\u0142eczne i \u015brodowiskowe mo\u017ce uchroni\u0107 przed apokalips\u0105 i faszyzmem.<\/p>\n

Dlatego w\u0142a\u015bnie radykalne ruchy lewicowe w USA, Wielkiej Brytanii, w Europie proponuj\u0105 jako kluczowy element swojego programu Nowy Zielony \u0141ad, kt\u00f3re mo\u017cna czyta\u0107 jako propozycj\u0119 demokratycznego ekosocjalizmu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Wenezueli projekt\u00a0„socjalizmu XXI wieku” ko\u0144czy si\u0119 katastrof\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4580,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,45,46,21,197,114,223,15,24,49,8,297,258,6,124,314,73,294,165,277,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4577"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4577"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4588,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4577\/revisions\/4588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}