{"id":4872,"date":"2019-11-22T08:15:03","date_gmt":"2019-11-22T07:15:03","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4872"},"modified":"2019-11-24T15:13:46","modified_gmt":"2019-11-24T14:13:46","slug":"dobra-ksiazka-na-zle-czasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/11\/22\/dobra-ksiazka-na-zle-czasy\/","title":{"rendered":"Dobra ksi\u0105\u017cka na z\u0142e czasy"},"content":{"rendered":"\n

Imigranci nie \u201epsuj\u0105\u201d rynku pracy tam, gdzie przyjad\u0105; obni\u017canie podatk\u00f3w najbogatszym nie pomaga gospodarce, bo w og\u00f3le wzrost gospodarczy nie zale\u017cy zbytnio od ekonomist\u00f3w i polityk\u00f3w. To tylko kilka nieoczywistych tez z ksi\u0105\u017cki tegorocznych ekonomicznych noblist\u00f3w Esther Duflo i Abhijita Banerjee.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u201eGood Economics For Hard Times\u201d powsta\u0142a, gdy jej autorzy, ma\u0142\u017ce\u0144stwo ekonomist\u00f3w pracuj\u0105cych w MIT, nie wiedzia\u0142o o czekaj\u0105cej ich nagrodzie. Dzie\u0142o to ukaza\u0142o si\u0119 w ksi\u0119garniach ju\u017c po og\u0142oszeniu noblowskiego werdyktu<\/a><\/strong>, co zapewne pomo\u017ce sta\u0107 si\u0119 ksi\u0105\u017cce bestsellerem. W pe\u0142ni zreszt\u0105 na uznanie czytelnik\u00f3w zas\u0142uguje, bo jest jedn\u0105 z najlepszych prac ekonomicznych opublikowanych w ostatnich latach.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomia, nauka spo\u0142eczna<\/h2>\n\n\n\n

Duflo i Banerjee przywracaj\u0105 ekonomi\u0119 naukom spo\u0142ecznym, pokazuj\u0105c, jak niewiele w sumie ekonomi\u015bci wiedz\u0105 o rzeczywisto\u015bci. Bo rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczna jest \u201esticky\u201d, lepi si\u0119 wg r\u00f3\u017cnych lokalnych schemat\u00f3w, co powoduje, \u017ce do\u015bwiadcze\u0144 z Chin nie spos\u00f3b przyk\u0142ada\u0107 do Indii, a wszelkie uniwersalistyczne recepty w rodzaju \u201eobni\u017canie podatk\u00f3w dynamizuje gospodark\u0119\u201d, \u201ew\u0142asno\u015b\u0107 prywatna sprzyja efektywno\u015bci zarz\u0105dzania, wi\u0119c nale\u017cy prywatyzowa\u0107 zasoby publiczne\u201d nie maj\u0105 innego ni\u017c ideologiczne uzasadnienia. To znaczy, prywatyzacja mo\u017ce sprzyja\u0107 efektywno\u015bci, ale nie musi, bo mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 oligarchicznej grabie\u017cy publicznych zasob\u00f3w i spo\u0142eczna korzy\u015b\u0107 z procesu mo\u017ce by\u0107 znikoma. Wszystko zale\u017cy od konkretnego kontekstu.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy \u201eDobrej ekonomii\u201d nie twierdz\u0105, \u017ce nie wiedz\u0105 nic. Przeciwnie, wiemy np. z dost\u0119pnej literatury i bada\u0144, \u017ce cz\u0119ste obawy przed nap\u0142ywem imigrant\u00f3w, kt\u00f3rymi lubi\u0105 straszy\u0107 niekt\u00f3rzy politycy, s\u0105 nieuzasadnione. Po pierwsze, ma\u0142o kto w rzeczywisto\u015bci jest got\u00f3w opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j dom, nawet je\u015bli klepie bied\u0119. Masowa migracja zaczyna si\u0119 w\u00f3wczas, gdy \u00f3w dom \u201ezamienia si\u0119 w paszcz\u0119 rekina\u201d \u2013 wtedy, gdy wojna lub katastrofa ekologiczna czyni \u017cycie niemo\u017cliwym. <\/p>\n\n\n\n

there is simply no evidence the hordes are waiting for a chance to descend on the shores of the United States (or the United Kingdom or France) and need to be kept out by force (or a wall). The fact is that unless there is a disaster pushing them out, most poor people prefer to stay home. They simply aren\u2019t knocking on our door; they prefer their own countries.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

To jednak nie wszystko, bo z kolei ci, kt\u00f3rzy ju\u017c zdecyduj\u0105 si\u0119\u00a0na migracj\u0119 i dotr\u0105 do celu swoich marze\u0144, nie zabieraj\u0105 pracy miejscowym i nie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do obni\u017cenia pensji. Przeciwnie, na og\u00f3\u0142 sprzyjaj\u0105 rozwojowi gospodarczemu, kreuj\u0105c popyt na us\u0142ugi i towary. Po prostu tzw. rynek pracy jest bardzo dziwnym rynkiem, bo s\u0142abo na nim dzia\u0142a rzekomo spi\u017cowe prawo popytu i poda\u017cy:<\/p>\n\n\n\n

So one very big problem with the supply-demand analysis applied to immigration is that an influx of migrants increases the demand for labor at the same time it increases the supply of laborers. This is one reason why wages do not go down when there are more migrants. A deeper problem lies in the very nature of labor markets: supply-demand is just not a very good description of how they really work.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Problemy ze wzrostem<\/h2>\n\n\n\n

Kwestie migracji i rynku to jednak sprawy jeszcze stosunkowo pod wzgl\u0119dem ekonomicznym proste. Co jednak z kwestiami fundamentalnymi, jak wzrost gospodarczy? Wszak wzrost jest fetyszem wszystkich niemal polityk\u00f3w, bo od niego zale\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 finansowania d\u0142ugu publicznego i jednocze\u015bnie jest miar\u0105 sprawno\u015bci zar\u00f3wno pa\u0144stw, jak i rz\u0105dz\u0105cych nimi przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem Duflo i Banerjee pokazuj\u0105, \u017ce w istocie o wzro\u015bcie gospodarczym, jego mechanizmach i metodach, jakimi mo\u017cna na\u0144 oddzia\u0142ywa\u0107, ekonomi\u015bci wiedz\u0105 bardzo ma\u0142o. Doskonale ilustruje t\u0119 prawd\u0119 los Komisji ds. Wzrostu i Rozwoju Banku \u015awiatowego:<\/p>\n\n\n\n

The bottom line is that, much as in rich countries, we have no accepted recipe for how to make growth happen in poor countries. Even the experts seem to have accepted this. In 2006, the World Bank asked the Nobel laureate Michael Spence to lead the Commission on Growth and Development (informally known as the Growth Commission). Spence initially refused, but convinced by the enthusiasm of his would-be fellow panelists, a highly distinguished group that included Robert Solow, he finally agreed. But their report ultimately recognized that there are no general principles, and no two growth episodes seem alike. Bill Easterly, not very charitably perhaps, but quite accurately, described their conclusion: \u201cAfter two years of work by the commission of 21 world leaders and experts, an 11-member working group, 300 academic experts, 12 workshops, 13 consultations, and a budget of $4m, the experts\u2019 answer to the question of how to attain high growth was roughly: we do not know, but trust experts to figure it out.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Si\u0142a ekonomii<\/h2>\n\n\n\n

Czy zatem rzeczywi\u015bcie ekonomia nie nadaje si\u0119 do niczego? Przeciwnie, zdaniem Duflo i Banerjee jest bardzo u\u017cyteczna, o ile zadaje si\u0119 jej w\u0142a\u015bciwe pytania, a ekonomi\u015bci pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 wiedz\u0105, nie za\u015b swoimi uprzedzeniami lub preferencjami ideologicznymi. Te w\u0142a\u015bciwe pytania musz\u0105 wynika\u0107 z uznania, \u017ce ekonomia jest nauk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i musi by\u0107 wra\u017cliwa na spo\u0142eczne konteksty. Uwzgl\u0119dnienie ich, jak dzieje si\u0119 w ramach ekonomii eksperymentalnej, mo\u017ce prowadzi\u0107 do rzeczywistych sukces\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Jednym z najbardziej spektakularnych w ostatnich latach jest zmniejszenie umieralno\u015bci na malari\u0119 o 75 proc. mi\u0119dzy 2005 a 2016 r. Dystrybucja moskitier nasyconych insektycydem przyczyni\u0142a si\u0119 do unikni\u0119cia ok. 450 mln przypadk\u00f3w zachorowa\u0144 na malari\u0119 w okresie 2000\u20132015. Z kolei najskuteczniejsza metoda i spos\u00f3b dystrybucji moskitier zosta\u0142 wypracowany przy pomocy ekonomii eksperymentalnej. <\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adem z\u0142ych pyta\u0144 stawianych ekonomistom i przez ekonomist\u00f3w jest kwestia wzrostu i jego miary \u2013 PKB. W istocie liczy si\u0119 jako\u015b\u0107 \u017cycia \u2013 Sri Lanka i Gwatemala maj\u0105 podobne PKB, ale umieralno\u015b\u0107\u00a0niemowl\u0105t i dzieci jest w Sri Lance znacznie ni\u017csza, na poziomie Stan\u00f3w Zjednoczonych. Zapatrzenie na PKB i parcie do jego wzrostu mo\u017ce prowadzi\u0107 do negatywnych konsekwencji, jak pogorszenie sytuacji najubo\u017cszych i w efekcie pogorszenie wska\u017anik\u00f3w jako\u015bci \u017cycia mimo nominalnej poprawy zamo\u017cno\u015bci kraju. <\/p>\n\n\n\n

\u201eGood Economics\u201d to niezwykle szczera ksi\u0105\u017cka o ograniczeniach i sile ekonomii, napisana przez ludzi dysponuj\u0105cych nie tylko wiedz\u0105 ale i do\u015bwiadczeniem polowym z licznych prac eksperymentalnych na froncie walki z ub\u00f3stwem. Pokazuje, \u017ce noblowskie wyr\u00f3\u017cnienie trafi\u0142o w ich r\u0119ce nie przez przypadek. Na dodatek ksi\u0105\u017ck\u0119 bardzo dobrze si\u0119 czyta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Imigranci nie zabieraj\u0105 miejsc pracy tam, gdzie przyjad\u0105; obni\u017canie podatk\u00f3w najbogatszym nie pomaga gospodarce, bo w og\u00f3le wzrost gospodarczy nie zale\u017cy zbytnio od ekonomist\u00f3w i polityk\u00f3w. To tylko kilka nieoczywistych tez z ksi\u0105\u017cki tegorocznych ekonomicznych noblist\u00f3w, Esther Duflo i Ahijita Banerjee.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4877,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,141,98,338,46,197,29,308,73,294,268],"tags":[339,341,340,291,342],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4872"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4872"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4908,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4872\/revisions\/4908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}