![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Holodomor_Ukr_1932-33_Visuals_InfographicsUA-550x1024.png\")
Histori\u0119 Wielkiego G\u0142odu dobrze opowiada wydana w Polsce w 2018 r. ksi\u0105\u017cka Anny Applebaum \u201eCzerwony g\u0142\u00f3d\u201d (przek\u0142ad Barbara Gadomska i Wanda Gadomska). Wyja\u015bnia na czym polega\u0142a wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 polityki Stalina i komunistycznych w\u0142adz Zwi\u0105zku radzieckiego wobec Ukrai\u0144c\u00f3w, nie tylko na terenach Ukrainy, ale tak\u017ce na Kubaniu. <\/p>\n\n\n\n
Czym jest ludob\u00f3jstwo<\/h2>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3d wywo\u0142any przymusow\u0105 rekwizycj\u0105 wszystkich zasob\u00f3w \u017cywno\u015bciowych, w\u0142\u0105cznie ze zbo\u017cem na obsiew, by\u0142 instrumentem politycznym. S\u0142u\u017cy\u0142 nie tylko likwidacji \u201eku\u0142actwa\u201d, ale destrukcji ukrai\u0144skiej wsi, kt\u00f3ra podczas rewolucji stawia\u0142a szczeg\u00f3lny op\u00f3r bolszewizacji. Z g\u0142odu zmar\u0142y miliony os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Rafa\u0142 Lemkin w wyst\u0105pieniu \u201e<\/a>Soviet Genocide in the Ukraine<\/a><\/strong>\u201d<\/a> wyg\u0142oszonym w 1953 r., w 20. rocznic\u0119 tragedii, wyja\u015bnia mechanizm dzia\u0142ania Moskwy. Ukrai\u0144cy byli zbyt liczni, \u017ceby zastosowa\u0107 wobec nich \u201etechnologi\u0119 zag\u0142ady\u201d, czyli pe\u0142nej eliminacji. Ludob\u00f3jstwo polega\u0142o wi\u0119c:<\/p>\n\n\n\n The nation is too populous to be exterminated completely with any efficiency. However, its leadership, religious, intellectual, political, its select and determining parts, are quite small and therefore easily eliminated, and so it is upon these groups particularly that the full force of the Soviet axe has fallen, with its familiar tools of mass murder, deportation and forced labour, exile and starvation. <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Bo warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce r\u00f3wnolegle z g\u0142odzeniem wiosn\u0105 1933 r. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 represje wobec ukrai\u0144skiej elity intelektualnej i kulturalnej (tzw. rozstrzelane odrodzenie), kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y kulminacj\u0119 w 1937 r. z bilansem dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy ofiar, z nazwiskami takimi jak Myko\u0142a Chvylowyj, \u0141e\u015b Kurbas, Myko\u0142a Kulisz. <\/p>\n\n\n\n Rosjanie nie uznaj\u0105 Wielkiego G\u0142odu za ludob\u00f3jstwo, twierdz\u0105c, \u017ce tragedia w tamtym czasie dotkn\u0119\u0142a tak\u017ce obszary Rosji i Kazachstanu. Owszem, by\u0142a skutkiem z\u0142ych decyzji w\u0142adz komunistycznych, te jednak nie wynika\u0142y z wyrachowania, tylko niekompetencji, doktrynerstwa i braku informacji. Podobnie, jak to mia\u0142o miejsce w latach 1921\u201323 i 1946\u201347.<\/p>\n\n\n\n Polska uzna\u0142a Wielki G\u0142\u00f3d za ludob\u00f3jstwo uchwa\u0142ami Senatu i Sejmu w 2006 r., s\u0105 w Polsce pomniki tamtej tragedii. Dla Ukrai\u0144c\u00f3w odzyskiwanie pami\u0119ci o najwi\u0119kszej dla nich tragedii sta\u0142o si\u0119 kluczowym punktem polityki historycznej Wiktora Juszczenki. Zosta\u0142a ona zawieszona przez promoskiewski re\u017cim Wiktora Janukowycza. <\/p>\n\n\n\n Po Rewolucji Godno\u015bci (21 listopada by\u0142a rocznica jej wybuchu) temat Wielkiego G\u0142odu wr\u00f3ci\u0142 do g\u0142\u00f3wnego nurtu debaty historycznej i stara\u0144 dyplomatycznych o mi\u0119dzynarodowe uznanie ludob\u00f3jstwa. W Kijowie powstaje Muzeum Memoria\u0142 Ofiar Wielkiego G\u0142odu projektowane przez polsk\u0105 pracowni\u0119 architektoniczn\u0105 Miros\u0142awa Nizio. <\/p>\n\n\n\n W kulturze popularnej temat spopularyzowa\u0142 w ostatnich miesi\u0105cach film Agnieszki Holland \u201eObywatel Jones\u201d. Sami Ukrai\u0144cy mierz\u0105 si\u0119 jednak z d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 spu\u015bcizn\u0105 ludob\u00f3jstwa lat 1932\u201333. Iryna Rewa opublikowa\u0142a bardzo ciekaw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eMisija tretioho pokolinnja\u201d (\u201eMisja trzeciego pokolenia\u201d). Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 badaniami socjologicznymi i pog\u0142\u0119bionymi wywiadami z uczestnikami Majdanu i wojny w Donbasie, pokazuje, \u017ce dopiero teraz, trzecie \u2013 licz\u0105c kategoriami biologicznymi \u2013 pokolenie uwolni\u0142o si\u0119 od obci\u0105\u017cenia psychologicznego pami\u0119ci\u0105 \u015bmiertelnego g\u0142odu.<\/p>\n\n\n\nRozstrzelane odrodzenie<\/h2>\n\n\n\n
Uznanie ludob\u00f3jstwa<\/h2>\n\n\n\n
Pami\u0119\u0107 Wielkiego G\u0142odu<\/h2>\n\n\n\n