{"id":4921,"date":"2019-11-28T08:22:46","date_gmt":"2019-11-28T07:22:46","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4921"},"modified":"2019-11-28T14:42:26","modified_gmt":"2019-11-28T13:42:26","slug":"katastrofa-klimatyczna-tracimy-kontrole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/11\/28\/katastrofa-klimatyczna-tracimy-kontrole\/","title":{"rendered":"Katastrofa klimatyczna \u2013 tracimy kontrol\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce utracili\u015bmy kontrol\u0119 nad procesem zmian klimatycznych \u2013 ostrzegaj\u0105 naukowcy w artykule og\u0142oszonym w najnowszym numerze \u201eNature\u201d. I dodaj\u0105, do\u0142\u0105czaj\u0105c do g\u0142osu dzieci i m\u0142odzie\u017cy ze strajku klimatycznego \u2013 nale\u017cy og\u0142osi\u0107 stan wyj\u0105tkowy dla klimatu i podj\u0105\u0107 natychmiast nadzwyczajne dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"\/
Dziewi\u0119\u0107 potencjalnych punkt\u00f3w prze\u0142omu, kt\u00f3rych przekroczenie prowadzi do utraty kontroli nad zmianami klimatycznymi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Punkty prze\u0142omu<\/h2>\n\n\n\n

To, co wydawa\u0142o si\u0119 nieprawdopodobne, zaczyna by\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105 \u2013 chodzi o punkty prze\u0142omowe (tipping points<\/em>) w przemianach ekosystemu. Na przyk\u0142ad topnienie pokrywy lodowej w Arktyce powoduje, \u017ce ods\u0142ania si\u0119 ciemna powierzchnia oceanu, kt\u00f3ra zamiast odbija\u0107 promienie s\u0142o\u0144ca, zaczyna je poch\u0142ania\u0107, co przyspiesza wzrost temperatury atmosfery.<\/p>\n\n\n\n

W konsekwencji zaczyna topnie\u0107 wieczna zmarzlina, kt\u00f3ra ju\u017c wieczn\u0105 nie jest. W efekcie do atmosfery uwalniaj\u0105 si\u0119 zgromadzone w dawnej zmarzlinie gazy cieplarniane, dwutlenek w\u0119gla i metan, co znowu przyspiesza proces ocieplania atmosfery.<\/p>\n\n\n\n

Granica bezpiecze\u0144stwa<\/h2>\n\n\n\n

Ocieplenie, kt\u00f3re ju\u017c\u00a0osi\u0105gn\u0119\u0142o \u015bredni poziom w skali Ziemi 1\u00b0 C w stosunku do okresu przedprzemys\u0142owego, na skutek wzmocnie\u0144 systemowych w strefie arktycznej przek\u0142ada si\u0119 na wzrosty rz\u0119du 2\u20133 \u00b0C. To powoduje cz\u0119stsze zjawiska po\u017car\u00f3w las\u00f3w borealnych, jednego z najwa\u017cniejszych zbiornik\u00f3w dwutlenk\u00f3w w\u0119gla. Na skutek po\u017car\u00f3w przestaj\u0105 one by\u0107 zbiornikiem, staj\u0105\u00a0si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em emisji.<\/p>\n\n\n\n

Sprz\u0119\u017cenia maj\u0105 zasi\u0119g globalny, nap\u0142yw s\u0142odkiej wody z topniej\u0105cych pokryw lodowych Arktyki zmienia intensywno\u015b\u0107 cyrkulacji pr\u0105d\u00f3w atlantyckich, co zmienia dynamik\u0119 monsun\u00f3w u zachodnich wybrze\u017cy Afryki i przyczynia si\u0119 do suszy na terenie Sahelu.<\/p>\n\n\n\n

Niebezpieczne przyspieszenie<\/h2>\n\n\n\n

To tylko kilka przyk\u0142ad\u00f3w sprz\u0119\u017ce\u0144 systemowych, w kt\u00f3rych albo ju\u017c zosta\u0142 przekroczony punkt prze\u0142omu, czyli proces pomkn\u0105\u0142 w nieodwracalnym kierunku, albo do punktu takiego szybko si\u0119 zbli\u017camy, ostrzegaj\u0105 autorzy artyku\u0142u \u201e<\/a>Climate tipping points <\/a><\/strong>\u2013<\/a> too risky to bet against<\/a><\/strong>\u201d<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Zwracaj\u0105 oni uwag\u0119, \u017ce natura sprawi\u0142a nam niespodziank\u0119 \u2013 jeszcze kilka lat temu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ryzyko osi\u0105gni\u0119cia punkt\u00f3w prze\u0142omowych pojawi si\u0119 po wzro\u015bcie temperatury do 3\u00b0 C. W zesz\u0142ym roku s\u0142ynny ju\u017c raport IPCC<\/a> (Mi\u0119dzyrz\u0105dowy Zesp\u00f3\u0142 ds. Zmian Klimatycznych ONZ) \u201eGlobal Warming of 1,5 \u00b0C<\/strong>\u201d pokaza\u0142 argumenty z najnowszych bada\u0144, \u017ce prze\u0142omy mog\u0105 nast\u0105pi\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej, w obecnym zakresie temperatur.<\/p>\n\n\n\n

Czas si\u0119 ko\u0144czy<\/h2>\n\n\n\n

Stawka jest wysoka, bo zmiana dynamiki wielu proces\u00f3w biegn\u0105cych w \u015brodowisku zacznie niweczy\u0107 ewentualne wysi\u0142ki cz\u0142owieka na rzecz powstrzymania wzrostu temperatury. Jak pisz\u0105 autorzy artyku\u0142u w \u201eNature\u201d, dost\u0119pny bud\u017cet emisji dwutlenku w\u0119gla, czyli ilo\u015b\u0107,\u00a0jaka mo\u017ce jeszcze trafi\u0107 do atmosfery, by zatrzyma\u0107 wzrost temperatury na poziomie 1,5\u00b0 C to 500 Gt. <\/p>\n\n\n\n

Tymczasem tylko emisje z rozmarzaj\u0105cej zmarzliny mog\u0105 do\u0142o\u017cy\u0107 100 Gt, lasy borealne, gdy przestan\u0105 by\u0107 zbiornikiem i zaczn\u0105 emitowa\u0107 gazy cieplarniane, do\u0142o\u017c\u0105 110 Gt; Amazonia 90 Gt. Gdy si\u0119 zsumuje, zabraknie ju\u017c miejsca na dalsz\u0105 emisj\u0119 przez cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

W stron\u0119 wielkiej cieplarni<\/h2>\n\n\n\n

Problem w tym, jak pisa\u0142em w komentarzu dla POLITYKI<\/a><\/strong>, emisje ci\u0105gle rosn\u0105 i nie wida\u0107 ich ko\u0144ca. Jeste\u015bmy wi\u0119c na najlepszej drodze do kaskady prze\u0142om\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 sko\u0144czy\u0107\u00a0si\u0119 wyprowadzeniem ziemskiego ekosystemu z obecnego optimum i doprowadzeniem do ustabilizowania warunk\u00f3w klimatycznych na poziomie nawet 8\u00b0 C wi\u0119kszym (gdy prze\u0142omowi ulegnie cykl tworzenia chmur).<\/p>\n\n\n\n

Robimy wszystko, by zamieni\u0107 Ziemi\u0119 w cieplarni\u0119, nie przyjmuj\u0105c do wiadomo\u015bci, \u017ce nie da si\u0119 w niej \u017cy\u0107. Naukowcy ostrzegaj\u0105:<\/p>\n\n\n\n

In our view, the evidence from tipping points alone suggests that we are in a state of planetary emergency: both the risk and urgency of the situation are acute.<\/p>

We argue that the intervention time left to prevent tipping could already have shrunk towards zero, whereas the reaction time to achieve net zero emissions is 30 years at best. Hence we might already have lost control of whether tipping happens. A saving grace is that the rate at which damage accumulates from tipping \u2014 and hence the risk posed \u2014 could still be under our control to some extent.<\/p>

The stability and resilience of our planet is in peril. International action \u2014 not just words \u2014 must reflect this.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Jeden z autor\u00f3w artyku\u0142u z \u201eNature\u201d w komentarzu dla \u201e<\/a>Guardiana<\/a><\/strong>\u201d<\/a> stwierdzi\u0142: <\/p>\n\n\n\n

ujmuj\u0105c rzecz najpro\u015bciej, dzieci ze strajku klimatycznego maj\u0105 racj\u0119 \u2013 obserwujemy potencjalnie nieodwracalne zmiany w systemie klimatu. Ja jako naukowiec m\u00f3wi\u0119, jak jest, nie staram si\u0119 wcale uderza\u0107 w alarmistyczne tony.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, zastrzegaj\u0105 naukowcy, pewno\u015bci, \u017ce ju\u017c przekroczyli\u015bmy granic\u0119 bezpiecze\u0144stwa, nie ma, mowa jest o prawdopodobie\u0144stwach i mechanizmach, kt\u00f3re te prawdopodobie\u0144stwa zwi\u0119kszaj\u0105 i przyspieszaj\u0105 niebezpieczne procesy. Nawet wi\u0119c je\u015bli nie dotarli\u015bmy do bariery \u015bmiertelnego ryzyka, nie podejmuj\u0105c dzia\u0142a\u0144 na rzecz klimatu, szybko do niej si\u0119 zbli\u017camy.<\/p>\n\n\n\n

Jedyna skuteczna odpowied\u017a na ryzyko przekroczenia punkt\u00f3w prze\u0142omowych w ekosystemie to wywo\u0142anie odpowiednich sprz\u0119\u017ce\u0144 spo\u0142ecznych, by przekroczy\u0107 punkty prze\u0142omowe w systemie spo\u0142ecznym, tak by w ko\u0144cu ruszy\u0142y niezb\u0119dne zmiany i dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Czas na generalny strajk dla klimatu<\/h2>\n\n\n\n

Warto mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107, gdy w pi\u0105tek b\u0119dziemy komentowa\u0107 kolejny globalny strajk dla klimatu, jaki organizuje m\u0142odzie\u017c na ca\u0142ym \u015bwiecie. Najlepiej jednak nie komentowa\u0107, tylko do\u0142\u0105czy\u0107 w Warszawie lub w jednym z wielu miast w Polsce i poprze\u0107 M\u0142odzie\u017cowy Strajk Klimatyczny<\/a><\/strong>. Z analiz naukowych wynika wyra\u017anie, \u017ce te dzieci i m\u0142odzie\u017c s\u0105 znacznie m\u0105drzejsze i bardziej odpowiedzialne od swoich rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce utracili\u015bmy kontrol\u0119 nad procesem zmian klimatycznych ostrzegaj\u0105 naukowcy w artykule og\u0142oszonym w najnowszym numerze „Nature”. I dodaj\u0105: dzieci i m\u0142odzie\u017c ze strajku klimatycznego maj\u0105 racj\u0119, nale\u017cy og\u0142osi\u0107 stan wyj\u0105tkowy dla klimatu i podj\u0105\u0107 natychmiast nadzwyczajne dzia\u0142ania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4490,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,45,114,189,29,49,120,6,294],"tags":[356,355,357],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4921"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4921"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4921\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4926,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4921\/revisions\/4926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}