{"id":4927,"date":"2019-11-30T08:15:36","date_gmt":"2019-11-30T07:15:36","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=4927"},"modified":"2019-11-30T09:42:45","modified_gmt":"2019-11-30T08:42:45","slug":"mlodzi-strajkuja-czyli-odwrocony-karnawal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/11\/30\/mlodzi-strajkuja-czyli-odwrocony-karnawal\/","title":{"rendered":"M\u0142odzi strajkuj\u0105, czyli odwr\u00f3cony karnawa\u0142"},"content":{"rendered":"\n

Po raz kolejny po protestach 15 marca i 20 wrze\u015bnia setki tysi\u0119cy m\u0142odych ludzi wysz\u0142o w pi\u0105tek 29 listopada na ulice tysi\u0119cy miast na ca\u0142ym \u015bwiecie. W krajach bogatych i biednych, w Polsce w metropoliach i ma\u0142ych o\u015brodkach. Wielu doros\u0142ych ma z tym ruchem problem, bo ujawnia ich wielk\u0105 zdrad\u0119 – odrzucenie solidarno\u015bci pokoleniowej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"
Strajk dla klimatu, 29 listopada, Warszawa, fot. Anna S. Kowalska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

O przebiegu pi\u0105tkowego protestu w obronie klimatu napisano ju\u017c sporo, odsy\u0142am do relacji Anny S. Kowalskiej w POLITYCE<\/a><\/strong> i do tekstu Roberta Jurszo w OKO.press<\/a><\/strong>. Podkre\u015bl\u0119 tylko to, co najcz\u0119\u015bciej umyka krytykom m\u0142odzie\u017cowego aktywizmu. Co\u015b czego nie chc\u0105 lub nie potrafi\u0105 zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Efekt Grety Thunberg<\/h2>\n\n\n\n

Ruch zainicjowany latem 2018 r. samotnym strajkiem szkolnym Grety Thunberg, 15-letniej w\u00f3wczas Szwedki jest niew\u0105tpliwym fenomenem. Nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno tak szybkiego wzrostu popularno\u015bci samej Grety, jak i zasi\u0119gu samej idei strajk\u00f3w dla klimatu.<\/p>\n\n\n\n

Fenomen Grety wyt\u0142umaczy\u0107 \u0142atwiej, bo wpisuje si\u0119 w logik\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej komunikacji spo\u0142ecznej opartej, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odszych generacji na serwisach spo\u0142eczno\u015bciowych. Ich sieciowy charakter sprzyja kaskadom informacyjnym i powstawaniu „w\u0119z\u0142\u00f3w hiperpopularno\u015bci”. <\/p>\n\n\n\n

Nigdy nie wiadomo, kto b\u0119dzie kolejnym hiperyoutuberem lub now\u0105 Gret\u0105 Thunberg. Znaczenie ma zar\u00f3wno komunikat, jak i czas oraz miejsce z jakiego zostanie on w hybrydowej przestrzeni nadany. O nieudanych pr\u00f3bach, a by\u0107 mo\u017ce takie by\u0142y nigdy si\u0119 nie dowiemy. Winner takes all.<\/p>\n\n\n\n

Sie\u0107 bez lider\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Na tym jednak analogie si\u0119 ko\u0144cz\u0105, bo Greta nie tylko ma status gwiazdy, z kt\u00f3r\u0105 spotykaj\u0105 si\u0119 wszyscy, od papie\u017ca przez sekretarza generalnego ONZ po noblist\u00f3w. Sta\u0142a si\u0119 ikon\u0105 ale nie liderk\u0105 globalnego m\u0142odzie\u017cowego ruchu spo\u0142ecznego na rzecz przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Pod tym wzgl\u0119dem przypomina bardziej s\u0142ynnego przed laty Subcommandante Marcosa z ruchu zapatyst\u00f3w, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 ikon\u0105 „pierwszej postmodernistycznej rewolty”, kt\u00f3ra wybuch\u0142a 1 stycznia 1994 r. w Chiapas w Meksyku. Marcos nie dowodzi\u0142, tylko komunikowa\u0142 cele ruchu i by\u0142 figur\u0105 medialn\u0105, bo media potrzebuj\u0105 w\u0142a\u015bnie figur – bohater\u00f3w, a nie wielog\u0142owych sieciowych ruch\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ruch na rzecz klimatu jest jednak w\u0142a\u015bnie sieci\u0105, w kt\u00f3rej nie ma dow\u00f3dc\u00f3w, tylko p\u0142askie struktury podejmowania decyzji. Oczywi\u015bcie nie oznacza to, \u017ce nie ma w tej sieci os\u00f3b mniej i bardziej aktywnych, mniej i bardziej charyzmatycznych. Pami\u0119tam jednak dyskusj\u0119 z aktywistkami i aktywistami z Warszawy i zak\u0142opotanie, w jakie wpadli gdy doszli\u015bmy do akcji Ingi Zas\u0142awskiej. Jej samotny protest pod Sejmem, pr\u00f3ba powt\u00f3rzenia gestu Grety Thunberg rozmin\u0105\u0142 si\u0119 najwyra\u017aniej z oczekiwaniem. Ruch by\u0142 ju\u017c wtedy sieci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat po staremu<\/h2>\n\n\n\n

Gdy m\u0142odzi wychodz\u0105 t\u0142umnie na ulice bez pytania o zgod\u0119, zawsze budzi to niepok\u00f3j doros\u0142ych. Bo pachnie to karnawa\u0142em, sytuacj\u0105 kiedy kwestionowana jest hierarchia spo\u0142eczna i porz\u0105dek oparty na tej w\u0142a\u015bnie hierarchii. W tym schemacie m\u0142odzi maj\u0105 zajmowa\u0107 si\u0119 tym, co doro\u015bli uwa\u017caj\u0105, \u017ce jest dla m\u0142odych dobre, a wi\u0119c uczy\u0107 si\u0119, zajmowa\u0107 sportem, rozwija\u0107 kulturalnie.<\/p>\n\n\n\n

Jasna sprawa, m\u0142odo\u015b\u0107 to te\u017c czas eksperymentowania z tematami zakazanymi lub zarezerwowanymi dla doros\u0142ych: u\u017cywki, seks i inne formy ekspresji, ukrywane jednak\u0105 przed okiem doros\u0142ych. Generalnie to starsi wiedz\u0105 co jest dobre \u015bwiata, a wi\u0119c i dla m\u0142odych. Dlatego te\u017c to starsi rz\u0105dz\u0105 \u015bwiatem. Tak by\u0142o, jest i b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Zdradzona solidarno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Ten naturalny mo\u017cna powiedzie\u0107 proz\u0105\u2202ek ma sens w\u00f3wczas, gdy obowi\u0105zuje jedna zasada – solidarno\u015bci mi\u0119dzypokoleniowej i na dodatek zasada ta jest respektowana. Niestety, kryzys klimatyczny i ekologiczny ujawni\u0142, \u017ce solidarno\u015b\u0107 pokoleniowa przesta\u0142a by\u0107 kategori\u0105 organizuj\u0105c\u0105 \u017cycie wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n

O tym, \u017ce \u017cyjemy na kredyt wobec \u015brodowiska naukowcy ostrzegaj\u0105 od dekad. To nie jest wiedza czarnoksi\u0119\u017cnika. Nie chodzi tylko o klimat, lecz tak\u017ce o inne kategorie, od zanieczyszczenia powietrza po zanik bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. To wszystko wiemy i ci\u0105gle, jak pokazuj\u0105 kolejne raporty nic z tym, my doro\u015bli, nie robimy.<\/p>\n\n\n\n

Ekologia, symptom kryzysu spo\u0142ecznego<\/h2>\n\n\n\n

Bo kryzys ekologiczny opr\u00f3cz tego, \u017ce jest problemem samym w sobie, to jest tak\u017ce symptomem znacznie g\u0142\u0119bszego kryzysu tocz\u0105cego dzisiejsze spo\u0142ecze\u0144stwa. Lub raczej to, co po nich pozosta\u0142o, bo jak przekonuje nestor francuskiej socjologii Alain Touraine, la soci\u00e9t\u00e9 n’existe plus. Spo\u0142ecze\u0144stwo nie istnieje, wizja \u015bwiata zaproponowana przez Margaret Thatcher spe\u0142ni\u0142a si\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adem tego rozpadu jest cho\u0107by dyskusja o systemie emerytalnym w Polsce, w kt\u00f3rej dominuje perspektywa zindywidualizowana i sprywatyzowana. Opiera si\u0119 ona iluzji oszcz\u0119dzania na staro\u015b\u0107 i indywidualnej odpowiedzialno\u015bci za swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. To najwi\u0119ksza \u015bciema, bo indywidualna przysz\u0142o\u015b\u0107 nie istnieje – zale\u017cy ona, zar\u00f3wno w wymiarze emerytalnym, jak i ekologicznym od spo\u0142ecznej solidarno\u015bci i wsp\u00f3lnej troski o zasoby potrzebne dzi\u015b i jutro. <\/p>\n\n\n\n

Reality check<\/h2>\n\n\n\n

Inne objawy tego kryzysu to oczywi\u015bcie model gospodarki nap\u0119dzanej konsumpcj\u0105, kt\u00f3rej silnikiem nap\u0119dowym jest d\u0142ug osobisty i publiczny. Iluzja nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 cyklu kreowania pieni\u0105dza z niczego rozbija si\u0119 jednak w\u0142a\u015bnie w momencie sprawdzam, jakim jest konfrontacja z Realnym, czyli materialno\u015bci\u0105 i materialn\u0105 sko\u0144czono\u015bci\u0105 \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n

Tragiczny bilans ekologiczno-klimatyczny to rachunek, za prawdziwy karnawa\u0142, jaki urz\u0105dzili sobie doro\u015bli. M\u0142odzi wychodz\u0105c na ulic\u0119 w swoim kontr-karnawale m\u00f3wi\u0105 do\u015b\u0107 odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 chytrze do g\u0142osu, na jakim oparta jest nowoczesna cywilizacja – g\u0142osu nauki. W tym komunikacie s\u0105 hiperracjonalni, nie pr\u00f3buj\u0105 negocjowa\u0107 z faktami.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142os racjonalno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

Dlatego tak bardzo irytuj\u0105. Bo maj\u0105 racj\u0119 i to co m\u00f3wi\u0105, nie wynika z wyrachowania tylko g\u0142\u0119bokiej \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce gdy naukowcy ostrzegaj\u0105 o mo\u017cliwo\u015bci utraty kontroli nad klimatem i zagro\u017ceniu egzystencjalnym dla wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, to po prostu bezpo\u015brednio ich to dotyczy. I gdy nastoletnie dziewczyny pytaj\u0105, czy w tym \u015bwiecie warto mie\u0107 dzieci, to wida\u0107 jak bardzo chcieliby oni \u017cy\u0107 jak swoi rodzice, znaczy normalnie, tylko kto\u015b im t\u0119 normalno\u015b\u0107 zabra\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Stawk\u0105 przysz\u0142o\u015bci jest oczywi\u015bcie rozwi\u0105zanie problem\u00f3w ekologicznych, drog\u0105 do tego szybkie i adekwatne do problemu dzia\u0142ania. Naukowcy podpowiadaj\u0105 co trzeba zrobi\u0107 ale nie zrobi\u0105 tego za nas. Nas, czyli m\u0142odych, mniej m\u0142odych i starych. Bez My, bez spo\u0142ecze\u0144stwa opartego na wi\u0119zach solidarno\u015bci, zw\u0142aszcza mi\u0119dzypokoleniowej nic nie zdzia\u0142amy.<\/p>\n\n\n\n

Zwyk\u0142y cynizm czy g\u0142upota?<\/h2>\n\n\n\n

W przeddzie\u0144 pi\u0105tkowego strajku, 28 listopada Parlament Europejski przyj\u0105\u0142 rezolucj\u0119 og\u0142aszaj\u0105c\u0105 stan kryzysu klimatycznego i \u015brodowiskowego. Akty symboliczny ale znacz\u0105cy. Spo\u015br\u00f3d polskich europarlamentarzyst\u00f3w tylko o\u015bmioro g\u0142osowa\u0142o za. To Magdalena Adamowicz, Bartosz Ar\u0142ukowicz, Robert Biedro\u0144, W\u0142odzimierz Cimoszewicz, Danuta H\u00fcbner, \u0141ukasz Kohut, Sylwia Spurek, R\u00f3\u017ca Thun. Dziewi\u0119cioro si\u0119 wstrzyma\u0142o, reszta z 51-osobowej grupy by\u0142a przeciw.<\/p>\n\n\n\n

Pytanie m\u0142odych do doros\u0142ych, „po co mamy chodzi\u0107 do szko\u0142y, skoro sami nie respektujecie wiedzy, jakiej mamy si\u0119 uczy\u0107?” w \u015bwietle tego g\u0142osowania staje si\u0119 szczeg\u00f3lnie aktualne i pokazuje, \u017ce \u015bwiat stan\u0105\u0142 na g\u0142owie, gdy to dzieci i m\u0142odzie\u017c staj\u0105 si\u0119 gwarantami racjonalno\u015bci i rzecznikami nauki oraz \u015bwiatopogl\u0105du naukowego w przestrzeni publicznej.<\/p>\n\n\n\n

Jak by\u0107 razem<\/h2>\n\n\n\n

Ciesz\u0105 w takiej sytuacji inne gesty, jak cho\u0107by list prezydentki \u015awidnicy Beaty Moskal-S\u0142aniewskiej<\/a><\/strong> do m\u0142odych aktywist\u00f3w z jej miasta:<\/p>\n\n\n\n

…to by\u0142 Wasz dzie\u0144. Je\u015bli nie Wy, to kto? Z przykro\u015bci\u0105 przeczyta\u0142am dzi\u015b kilka z\u0142o\u015bliwych, nieprzyjemnych komentarzy… doros\u0142ych. Pr\u00f3buj\u0105 zdyskredytowa\u0107 Wasze dzia\u0142ania. Umniejszy\u0107 je. Nie poddawajcie si\u0119. Protestujcie. Walczcie o Ziemi\u0119. Walczcie o lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 dla nas wszystkich.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Nawet doro\u015bli potrafi\u0105 co\u015b zrozumie\u0107, nie czekajmy jednak a\u017c m\u0142odzi za\u0142atwi\u0105 za nas problemy, kt\u00f3re stworzyli\u015bmy. Powt\u00f3rz\u0119, musimy to zrobi\u0107 razem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po raz kolejny po protestach 15 marca i 20 wrze\u015bnia setki tysi\u0119cy m\u0142odych ludzi wysz\u0142o w pi\u0105tek 30 listopada na ulice tysi\u0119cy miast na ca\u0142ym \u015bwiecie. W krajach bogatych i biednych, w Polsce w metropoliach i ma\u0142ych o\u015brodkach. Wielu doros\u0142ych ma z tym ruchem problem, bo ujawnia ich wielk\u0105 zdrad\u0119 – odrzucenie solidarno\u015bci pokoleniowej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,65,45,114,189,29,24,49,120,6,73,294,66],"tags":[247,359,358],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4927"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4927"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4931,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4927\/revisions\/4931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}