{"id":5010,"date":"2019-12-30T12:24:05","date_gmt":"2019-12-30T11:24:05","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=5010"},"modified":"2019-12-30T13:15:09","modified_gmt":"2019-12-30T12:15:09","slug":"w-polsce-czyli-wszedzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2019\/12\/30\/w-polsce-czyli-wszedzie\/","title":{"rendered":"W Polsce, czyli wsz\u0119dzie"},"content":{"rendered":"\n

To, co widzimy w polskiej polityce, jest nasz\u0105 lokaln\u0105\u00a0odpowiedzi\u0105 na procesy spo\u0142eczne, kt\u00f3re maj\u0105 uniwersalny charakter. Alain Touraine nazwa\u0142 t\u0119 sytuacj\u0119 „ko\u0144cem spo\u0142ecze\u0144stwa”, Miros\u0142awa Marody dopowiada: koniec to szansa na nowy pocz\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"
Miros\u0142aw Gry\u0144\/Polityka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W „Polityce” na nowy rok mo\u017cna przeczyta\u0107 moj\u0105 rozmow\u0119 z prof. Marody<\/a><\/strong>. Inspiracj\u0105\u00a0by\u0142a opublikowana niedawna nak\u0142adem Scholara ksi\u0105\u017cka „Spo\u0142ecze\u0144stwo na zakr\u0119cie. Zmiany postaw i warto\u015bci Polak\u00f3w w latach 1990\u20132018”. Nie b\u0119d\u0119 relacjonowa\u0142 wywiadu, przytocz\u0119\u00a0tylko fragment przed dalsz\u0105 analiz\u0105:<\/p>\n\n\n\n

Z tego opisu wynika, \u017ce jako spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0119 rozsypujemy.<\/strong>
M.M.: Sprawa jest bardziej z\u0142o\u017cona i\u00a0nale\u017ca\u0142oby raczej m\u00f3wi\u0107 o\u00a0spo\u0142ecznej rekonstrukcji, momencie, kiedy przestaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 dotychczasowe ramy odniesienia s\u0142u\u017c\u0105ce tworzeniu hierarchii spo\u0142ecznej, co w\u0142a\u015bnie wida\u0107 wyra\u017anie w\u00a0u\u017cywaniu pracy jako instrumentu uzasadniania \u0142adu spo\u0142ecznego. W\u00a0istocie jednak do\u015bwiadczamy w\u00a0Polsce rozsypywania si\u0119 do\u015b\u0107 sztywnej struktury spo\u0142ecznej, wywodz\u0105cej si\u0119 jeszcze z\u00a0XIX w. Przywi\u0105zanie do hierarchiczno\u015bci musi coraz mocniej konfrontowa\u0107 si\u0119 z\u00a0narastaj\u0105cym przekonaniem, \u017ce szacunek nale\u017cy si\u0119 ka\u017cdemu, niezale\u017cnie od miejsca w\u00a0strukturze spo\u0142ecznej. Poniewa\u017c jednak nie ma jasnych kryteri\u00f3w oceny i\u00a0zasad r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych, przestrze\u0144 spo\u0142eczna sta\u0142a si\u0119 polem walki o\u00a0uznanie.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Smutne emocje<\/h2>\n\n\n\n

R\u00f3wnolegle z ksi\u0105\u017ck\u0105 „Spo\u0142ecze\u0144stwo na zakr\u0119cie” czyta\u0142em prac\u0119 francuskiego socjologa Fran\u00e7ois Dubeta „Le temps des passions tristes. Populism et in\u00e9galit\u00e9s”. Dubet opisuje Francuz\u00f3w, zupe\u0142nie inne spo\u0142ecze\u0144stwo ni\u017c polskie, jednak wiele fragment\u00f3w w obu opracowaniach brzmi bardzo podobnie.<\/p>\n\n\n\n

Dubet w innych s\u0142owach opisuje rozpad struktury spo\u0142ecznej we Francji, \u00f3w zaobserwowany przez Alaina Touraine’a moment ko\u0144ca spo\u0142ecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie nie chodzi o to, \u017ce przestajemy \u017cy\u0107 razem i tworzy\u0107 r\u00f3\u017cne formy zbiorowej podmiotowo\u015bci. Tyle \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w zindywidualizowali\u015bmy i sprywatyzowali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Indywidualizacja niesprawiedliwo\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

Kwestia nier\u00f3wno\u015bci w spo\u0142ecze\u0144stwie przemys\u0142owym by\u0142a odnoszona do kondycji spo\u0142ecznej – nier\u00f3wno\u015bci by\u0142y bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z miejscem w strukturze, robotnicy byli biedniejsi od bur\u017cuazji nie ze wzgl\u0119du na osobiste cechy robotnik\u00f3w, tylko na kondycj\u0119 klasy robotniczej.<\/p>\n\n\n\n

Istnienie takich spo\u0142ecznych agregat\u00f3w jak klasa robotnicza by\u0142o podstaw\u0105 tworzenia reprezentacji politycznej w oparciu o masowe struktury. Klasy nie przesta\u0142y istnie\u0107, socjologowie ci\u0105gle pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 tym poj\u0119ciem, ale \u015bwietna ksi\u0105\u017cka Mike’a Savage’a „Social Class in 21st Century”, opisuj\u0105ca sytuacj\u0119 w Wielkiej Brytanii, pokazuje, w jak niewielkim stopniu nominalna przynale\u017cno\u015b\u0107 klasowa przek\u0142ada si\u0119 na kwestie reprezentacji politycznej.<\/p>\n\n\n\n

Banki gniewu<\/h2>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my do Dubeta i Marody. Z ich spostrze\u017ce\u0144 wynika, \u017ce owa indywidualizacja odpowiedzialno\u015bci za swoj\u0105\u00a0kondycj\u0119, niepewno\u015b\u0107 regu\u0142 tworzenia hierarchii spo\u0142ecznej i niepewno\u015b\u0107 to\u017csamo\u015bci spo\u0142ecznych przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na sytuacje narastania uog\u00f3lnionego gniewu, kt\u00f3ry nie ma adresata.<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142e emocje – owe passions tristes<\/em> – odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w bankach gniewu (i Marody, i Dubet pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 poj\u0119ciem zaproponowanym przez Petera Sloterdijka, nie jest ono jednak wy\u0142\u0105cznie metafor\u0105). Banki te najlepiej obs\u0142uguj\u0105 politycy populistyczni, najwi\u0119kszym natomiast przegranym jest lewica, je\u015bli pr\u00f3buje odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do takich afekt\u00f3w jak solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczna.<\/p>\n\n\n\n

Populizm, spekulacje na gniewie<\/h2>\n\n\n\n

W \u015bwiecie pospo\u0142ecznym solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczna przegrywa z neoplemienn\u0105 solidarno\u015bci\u0105 proponowan\u0105 przez populistyczn\u0105\u00a0prawic\u0119, kt\u00f3ra pos\u0142uguje si\u0119 sprawdzonymi skryptami integracji wobec Innego, rzekomo gro\u017c\u0105cego wyobra\u017conej wsp\u00f3lnocie. Pisa\u0142em niedawno o pora\u017cce projektu Jeremy’ego Corbyna w wyborach w Wielkiej Brytanii. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce powr\u00f3t do narracji socjalistycznej w rzeczywisto\u015bci bez spo\u0142ecze\u0144stwa jest niemo\u017cliwy.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119c dalej? Czy jeste\u015bmy skazani na wahad\u0142o mi\u0119dzy projektem liberalnym, dzi\u015b w kryzysie, ale z definicji najlepiej obs\u0142uguj\u0105cym pozytywne emocje jednostek tworz\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo zindywidualizowane, a prawicowym populizmem? Taka dynamika grozi niestety radykalizacj\u0105 polityki i faszyzacj\u0105 – przestrogi Jacquesa Ellula z 1936 r. s\u0105 ci\u0105gle wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

Czekaj\u0105c na nowy projekt<\/h2>\n\n\n\n

Miros\u0142awa Marody patrzy z nadziej\u0105 na projekty rekonstrukcji spo\u0142ecznej, kt\u00f3rych pretekstem s\u0105 nowe wyzwania, jak narastaj\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107\u00a0kryzysu ekologicznego i klimatycznego. Czy jednak ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 stanie si\u0119\u00a0podstaw\u0105 propozycji politycznej prostopad\u0142ej do osi, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej oscyluje wspomniane wahad\u0142o liberalizm-populistyczna prawica?<\/p>\n\n\n\n

Do tego pytania b\u0119d\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto wraca\u0142 w 2020 r. Jak wida\u0107, jest wa\u017cne nie tylko w Polsce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To, co widzimy w polskiej polityce, jest nasz\u0105 lokaln\u0105 odpowiedzi\u0105 na procesy spo\u0142eczne, kt\u00f3re maj\u0105 uniwersalny charakter.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5016,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,332,96,223,24,49,120,258,6,314,73,294],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5010"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5010"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5020,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5010\/revisions\/5020"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}