{"id":5066,"date":"2020-02-03T09:38:27","date_gmt":"2020-02-03T08:38:27","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=5066"},"modified":"2020-02-03T16:07:01","modified_gmt":"2020-02-03T15:07:01","slug":"troska-o-pamiec-wojna-o-pamiec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2020\/02\/03\/troska-o-pamiec-wojna-o-pamiec\/","title":{"rendered":"Troska o pami\u0119\u0107, wojna o pami\u0119\u0107"},"content":{"rendered":"\n<p>Gdy pa\u0144stwo milczy, inicjatywa nale\u017cy do obywateli. Na pocz\u0105tku stycznia w Monasterzu zosta\u0142 zniszczony gr\u00f3b upami\u0119tniaj\u0105cy ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w 1945 r. w walce z NKWD. W niedziel\u0119 2 lutego na miejscu profanacji zebrali si\u0119 Polacy i Ukrai\u0144cy, obywatele Rzeczypospolitej, by upomnie\u0107 si\u0119 o szacunek i trosk\u0119&nbsp;o pami\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Gr\u00f3b w Monasterzu &#8211; spoczywaj\u0105 w nim \u017co\u0142nierze UPA polegli 2 i 3 marca 1945 r. w walce z NKWD &#8211; ustanowi\u0142a Rada Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa w 1999 r. Po raz pierwszy zosta\u0142 zniszczony w 2015 r. jako jedno z wielu upami\u0119tnie\u0144 ukrai\u0144skich sprofanowanych w Polsce po 2014 r. Jak pisz\u0105 uczestnicy niedzielnego protestu w komunikacie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Od 2014 r. zbezczeszczono w Polsce, nierzadko wielokrotnie, osiem ukrai\u0144skich grob\u00f3w, krzy\u017cy i pomnik\u00f3w (cz\u0119\u015b\u0107 z nich po kilka razy). Ani w\u0142adze centralne Rzeczypospolitej Polskiej, ani jakiekolwiek inne organy, w kt\u00f3rych kompetencjach le\u017cy ochrona cmentarzy i miejsc pami\u0119ci, nie podj\u0119\u0142y do chwili obecnej \u017cadnych dzia\u0142a\u0144, by zapobiec aktom barbarzy\u0144stwa i w ca\u0142o\u015bci naprawi\u0107 wyrz\u0105dzone z\u0142o. Mimo istnienia dowod\u00f3w rzeczowych w ani jednym przypadku nie dosz\u0142o do ustalenia sprawc\u00f3w i postawienia ich przed s\u0105dem.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Praktykowanie pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n<p>Kolejny akt wandalizmu w Monasterzu jest szczeg\u00f3lnie bolesny, bo tu w\u0142a\u015bnie &#8211; oraz w nieodleg\u0142ej Werechratej &#8211; 3 listopada odby\u0142y si\u0119 zorganizowane spo\u0142ecznym wysi\u0142kiem spotkania namys\u0142u i modlitwy. Uczestnicy uporz\u0105dkowali groby, zawiesili tradycyjne rucznyky, odby\u0142a si\u0119 panachyda. Drobne, ale jak\u017ce znacz\u0105ce gesty szacunku dla trudnej wsp\u00f3lnej pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w Rzeczypospolitej r\u00f3\u017cnej narodowo\u015bci. Znacz\u0105ce zw\u0142aszcza wobec milczenia pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"embed-wideo-wyborcza\" style=\"position: relative; width: 100%; height: 0; padding-bottom: 66.66%;\"><iframe src=\"https:\/\/wyborcza.pl\/WideoEmbed\/0,0.html?xx=25375419&amp;series=false\" style=\"position: absolute; top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; border: 0;\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Komu\u015b ta pami\u0119\u0107 wadzi, komu\u015b szacunek i wzajemna przyja\u017a\u0144 przeszkadza. Piotr Tyma, przewodnicz\u0105cy Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce, m\u00f3wi\u0142 w niedziel\u0119:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Jeszcze jeste\u015bmy. Zniszczony gr\u00f3b to symbol nie tyle barbarzy\u0144stwa, co pozbawiania prawa do pami\u0119ci, historii, miejsca obywateli Polski narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej. Jeszcze jeste\u015bmy, lecz gdzie\u015b na obrze\u017cach dozwolonych praktyk spo\u0142ecznych, na obrze\u017cach historii i uniwersalnej prawdy. Jeste\u015bmy ju\u017c tylko elementem procesu. Gr\u00f3b w Monasterzu uosabia co\u015b wi\u0119cej ni\u017c nienawi\u015b\u0107, uosabia pragnienie ca\u0142kowitego wyczyszczenia z polsko-ukrai\u0144skiego pogranicza, jednego z wa\u017cnych jego element\u00f3w &#8211; ukrai\u0144skiej kultury materialnej, zapisu wydarze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci i nas: Ukrai\u0144c\u00f3w z Polski.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Widmo ostatecznego rozwi\u0105zania<\/h2>\n\n\n\n<p>Mocne s\u0142owa, ale Ukrai\u0144cy w Polsce pami\u0119taj\u0105 doskonale, \u017ce w uzasadnieniu Akcji Wis\u0142a w 1947 r. u\u017cyto z\u0142owieszczego stwierdzenia o &#8222;ostatecznym rozwi\u0105zaniu kwestii ukrai\u0144skiej&#8221;. Akcja wymierzona w obywateli narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej mia\u0142a charakter czystki etnicznej. Nie chodzi\u0142o jedynie o wysiedlenie, ale te\u017c o pozbawienie to\u017csamo\u015bci i powi\u0105za\u0144 z materialnym dziedzictwem rodzimej kultury.<\/p>\n\n\n\n<p>Do dzi\u015b wielu starszych mieszka\u0144c\u00f3w wiosek na Warmii i Mazurach, dok\u0105d m.in. byli przesiedlani Ukrai\u0144cy w 1947 r., na pytanie, kim s\u0105 i sk\u0105d przybyli\u00a0&#8211; wszak niemal wszyscy tam s\u0105 osiedle\u0144cami &#8211; m\u00f3wi: jeste\u015bmy z Akcji Wis\u0142a. Ci\u0105gle obawiaj\u0105c si\u0119 u\u017cycia s\u0142owa &#8222;Ukrainiec&#8221;. Do 1989 r. stygmatyzowa\u0142o, dzi\u015b wraca podobna atmosfera.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dialog obywatelski<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie ma na to zgody &#8211; m\u00f3wi\u0105 przedstawiciele \u015brodowisk spo\u0142ecznych, kt\u00f3re od lat zajmuj\u0105 si\u0119 dialogiem polsko-ukrai\u0144skim i relacjami opartymi na wzajemnym szacunku i przyja\u017ani. Wyrazem tych dzia\u0142a\u0144 s\u0105 nie tylko interwencje w sytuacjach takich jak ostatnio w Monasterzu, ale tak\u017ce spotkania, seminaria, przedsi\u0119wzi\u0119cia o wymiarze kulturalnym.<\/p>\n\n\n\n<p>Sam mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 prowadzi\u0107 z Iz\u0105 Chru\u015bli\u0144sk\u0105 spotkanie z Olg\u0105 Tokarczuk i Oksan\u0105&nbsp;Zabu\u017cko. Odby\u0142o si\u0119&nbsp;w maju 2019 r. w Ukrai\u0144skim Domu w Przemy\u015blu &#8211; nie mogli\u015bmy przewidzie\u0107, \u017ce jesieni\u0105 b\u0119dziemy \u015bwi\u0119towa\u0107 Nobla, ale to w\u0142a\u015bnie wtedy pad\u0142a konkluzja, \u017ce tak jak lata 80. by\u0142y czasem literatury latynoameryka\u0144skiej, tak nadszed\u0142 czas literatur Europy \u015arodkowej. Komitet noblowski zgodzi\u0142 si\u0119 z t\u0105&nbsp;konkluzj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Innym niezwykle wa\u017cnym akcentem tej obywatelskiej wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142o uhonorowanie Jacka Kuronia przez Lw\u00f3w &#8211; urodzony we Lwowie, ma dzi\u015b tam plac swojego imienia. Takich gest\u00f3w szcz\u0119\u015bliwie jest wi\u0119cej, dzi\u0119ki nim mo\u017cna mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce obawy Piotra Tymy si\u0119 nie zrealizuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wojny o pami\u0119\u0107<\/h2>\n\n\n\n<p>Obaw tych nie mo\u017cna jednak bagatelizowa\u0107, bo wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce po 2014 r. relacje polsko-ukrai\u0144skie w wymiarze zar\u00f3wno relacji mi\u0119dzypa\u0144stwowych, jak i mi\u0119dzyludzkich sta\u0142y si\u0119&nbsp;przedmiotem wojny hybrydowej i s\u0105 zak\u0142adnikiem wojennych relacji mi\u0119dzy Rosj\u0105&nbsp;i Ukrain\u0105 po Rewolucji godno\u015bci. S\u0105 tak\u017ce zak\u0142adnikiem polskiej polityki wewn\u0119trznej i oczekiwa\u0144 cz\u0119\u015bci elektoratu obozu w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta wojna o pami\u0119\u0107 wybuch\u0142a na nowo w szerszym wymiarze pod koniec ubieg\u0142ego roku, gdy W\u0142adimir Putin rozpocz\u0105\u0142 ofensyw\u0119, obarczaj\u0105c Polsk\u0119 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci\u0105 za wybuch II wojny \u015bwiatowej. Ukrai\u0144cy bez \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci poparli stanowisko Polski, wyra\u017anie solidaryzowa\u0142 si\u0119 z nami prezydent Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski podczas wizyty w Polsce w zwi\u0105zku z 75. rocznic\u0105 wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau.<\/p>\n\n\n\n<p>Ze\u0142enski zosta\u0142 za ten gest zmieszany z b\u0142otem przez rosyjsk\u0105&nbsp;propagand\u0119, a sygna\u0142 do ataku da\u0142 osobi\u015bcie rzecznik Putina. Pami\u0119tajmy o tym, my\u015bl\u0105c nie tylko o wielkiej geopolityce, ale tak\u017ce o lokalnych wydarzeniach, jak profanacja w Monasterzu. Razem tworz\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wielka i mniejsza historia<\/h2>\n\n\n\n<p>W tym roku obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 100. rocznic\u0119&nbsp;Bitwy Warszawskiej. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce sojusznikiem Rzeczypospolitej w wojnie polsko-bolszewickiej by\u0142a Ukrai\u0144ska Republika Ludowa z Symonem Petlur\u0105 na czele. Ukrai\u0144com sojusz ten nie wyszed\u0142 na dobre, za co J\u00f3zef Pi\u0142sudski, jak pami\u0119tamy, bardzo ich przeprasza\u0142. Dzi\u015b warto po prostu uczciwie pami\u0119ta\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119tajmy o odleg\u0142ym grobie w Monasterzu i o wielkiej historii. Po profanacji grobu w Monasterzu powsta\u0142 list wyra\u017caj\u0105cy protest, ni\u017cej przytaczam go w ca\u0142o\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pan Minister<br><\/strong><strong>Piotr Gli\u0144ski<br><\/strong><strong>Ministerstwo Kultury&nbsp;<\/strong><strong>i Dziedzictwa Narodowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Szanowny Panie Ministrze,<br>piszemy do Pana, by wyrazi\u0107 oburzenie i stanowczy protest przeciw bezczeszczeniu na terenie pa\u0144stwa polskiego ukrai\u0144skich grob\u00f3w. Wzywamy Pana do pot\u0119pienia tych barbarzy\u0144skich czyn\u00f3w, godz\u0105cych w og\u00f3lnoludzkie warto\u015bci, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b te le\u017c\u0105ce u podstaw cywilizacji europejskiej, do kt\u00f3rej od wiek\u00f3w Rzeczpospolita Polska przynale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p>13 stycznia br. Zwi\u0105zek Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce poinformowa\u0142 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Komisj\u0119 Mniejszo\u015bci Narodowych i Etnicznych Sejmu RP oraz Instytut Pami\u0119ci Narodowej o kolejnym akcie profanacji oraz dewastacji ukrai\u0144skiego grobu, tym razem na terenie dawnej wsi Monasterz, po\u0142o\u017conej w gminie Horyniec w wojew\u00f3dztwie podkarpackim. Mogi\u0142a \u017co\u0142nierzy Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii poleg\u0142ych 2 i 3 marca 1945 r. w walce z oddzia\u0142ami sowieckiego NKWD ustanowiona zosta\u0142a przez Rad\u0119 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa w 1999 r. i mimo up\u0142ywu lat pozostaje niewpisana do ewidencji grob\u00f3w i pomnik\u00f3w wojennych, co w praktyce oznacza, \u017ce pa\u0144stwo polskie nie zapewnia jej ochrony.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomnik nagrobny w Monasterzu zbezczeszczono i zdewastowano po raz pierwszy w 2015 r. W styczniu tego roku tablica zawieraj\u0105ca nazwiska i imiona poleg\u0142ych zosta\u0142a ponownie rozbita na jeszcze drobniejsze cz\u0119\u015bci i wraz z poci\u0119tymi na kawa\u0142ki tradycyjnymi ukrai\u0144skimi r\u0119cznikami wyrzucona do jamy pozosta\u0142ej na terenie po greckokatolickim monasterze. Wymowa tej dewastacji jest jednoznaczna \u2013 sprawcy chcieli pokaza\u0107, \u017ce obywatele polscy narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej nie maj\u0105 prawa do przestrzeni cmentarnej na terenie pa\u0144stwa polskiego. W spos\u00f3b przywodz\u0105cy na my\u015bl najgorsze historyczne skojarzenia zanegowano ich prawo do pami\u0119ci, brutalnie wymazuj\u0105c \u015blad ich istnienia ze wsp\u00f3lnotowej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n<p>Od 2014 r. zbezczeszczono w Polsce, nierzadko wielokrotnie, osiem ukrai\u0144skich grob\u00f3w, krzy\u017cy i pomnik\u00f3w. Ani w\u0142adze centralne Rzeczypospolitej Polskiej, ani jakiekolwiek inne organy, w kt\u00f3rych kompetencjach le\u017cy ochrona cmentarzy i miejsc pami\u0119ci, nie podj\u0119\u0142y \u017cadnych dzia\u0142a\u0144, by zapobiec aktom barbarzy\u0144stwa i naprawi\u0107 wyrz\u0105dzone z\u0142o mimo istnienia dowod\u00f3w rzeczowych, w tym upublicznionych w sieci nagra\u0144 dokonywanych czyn\u00f3w. W ani jednym przypadku nie dosz\u0142o do ustalenia sprawc\u00f3w i postawienia ich przed s\u0105dem. Co wi\u0119cej, \u017caden z tych akt\u00f3w barbarzy\u0144stwa nie spotka\u0142 si\u0119 z pot\u0119pieniem wyra\u017conym publicznie przez instytucje pa\u0144stwa! A przecie\u017c unikaj\u0105c zaj\u0119cia jednoznacznego stanowiska, w\u0142adze naszego pa\u0144stwa daj\u0105 w spos\u00f3b po\u015bredni swe przyzwolenie na tego rodzaju haniebne dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n<p>My, autorzy niniejszego listu, podpisujemy si\u0119 z ca\u0142\u0105 moc\u0105 pod tre\u015bci\u0105 O\u015bwiadczenia Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce i kategorycznie wzywamy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Pami\u0119ci Narodowej do publicznego pot\u0119pienia akt\u00f3w niszczenia i profanowania na obszarze pa\u0144stwa polskiego ukrai\u0144skich grob\u00f3w i upami\u0119tnie\u0144. Oczekujemy r\u00f3wnie\u017c stanowczej reakcji organ\u00f3w \u015bcigania. Nie godzimy si\u0119 na to, by w Rzeczypospolitej Polskiej bezczeszczono jakiekolwiek groby i upami\u0119tnienia, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 ludzkie szcz\u0105tki, bez wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107 zmar\u0142ych, czas historyczny ich pogrzebania czy chocia\u017cby przynale\u017cno\u015b\u0107 do formacji wojskowych. Nie godzimy si\u0119 na to, by uniwersalne prawo do spoczywania w spokoju po \u015bmierci by\u0142o w pa\u0144stwie polskim naruszane, a \u015blady istnienia naszych wsp\u00f3\u0142obywateli w Rzeczypospolitej \u2013 brutalnie wymazywane z przestrzeni wsp\u00f3lnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Solidaryzujemy si\u0119 tak\u017ce z postulatem Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce, aby jak najpilniej w\u0142adze Rzeczpospolitej w dialogu z obywatelami RP narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej wypracowa\u0142y model uregulowania kwestii ukrai\u0144skich grob\u00f3w i pomnik\u00f3w stanowi\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 naszego wsp\u00f3lnego dziedzictwa historycznego, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dziedzictwa historycznego obywateli Polski narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Z powa\u017caniem<br>Izabella Chru\u015bli\u0144ska<br>Danuta Kuro\u0144<\/strong> oraz kilkadziesi\u0105t os\u00f3b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gdy pa\u0144stwo milczy, inicjatywa nale\u017cy do obywateli. Na pocz\u0105tku stycznia w Monasterzu zosta\u0142 zniszczony gr\u00f3b upami\u0119tniaj\u0105cy ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w 1945 r. w walce z NKWD. W niedziel\u0119 2 lutego na miejscu profanacji zebrali si\u0119 Polacy i Ukrai\u0144cy, obywatele Rzeczypospolitej by wsp\u00f3lnie upomnie\u0107 si\u0119 o szacunek i trosk\u0119 o pami\u0119\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,56,257,49,120,73,294,78,167],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5066"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5081,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066\/revisions\/5081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}