{"id":5107,"date":"2020-02-25T09:20:48","date_gmt":"2020-02-25T08:20:48","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=5107"},"modified":"2020-02-25T12:57:59","modified_gmt":"2020-02-25T11:57:59","slug":"samorzadnosc-lokalizm-municypalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2020\/02\/25\/samorzadnosc-lokalizm-municypalizm\/","title":{"rendered":"Samorz\u0105dno\u015b\u0107, lokalizm, municypalizm"},"content":{"rendered":"\n

Samorz\u0105d lokalny w Polsce ma 30 lat. Kongres Ruch\u00f3w Miejskich podsumowuje polsk\u0105 samorz\u0105dno\u015b\u0107<\/a><\/strong>. Krytycznie, progresywnie i z wizj\u0105 na kolejne 30 lat.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Wielokrotnie ju\u017c pisa\u0142em, \u017ce reforma samorz\u0105dowa wprowadzona w \u017cycie ustaw\u0105 z 8 marca 1990 r. to jeden z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w naszej posocjalistycznej transformacji. Wysoka ocena nie oznacza bezkrytycznego zachwytu – samorz\u0105d terytorialny jest zasad\u0105 ustrojow\u0105, kt\u00f3r\u0105 realizuj\u0105 konkretni ludzie.<\/p>\n\n\n\n

Trudne pocz\u0105tki<\/h2>\n\n\n\n

Warto pami\u0119ta\u0107 moment, kiedy samorz\u0105d powsta\u0142 – w 1990 r. gospodarka wchodzi\u0142a w g\u0142\u0119bok\u0105 recesj\u0119, w 1992 nie by\u0142o jeszcze wiadomo, w jakim kierunku p\u00f3jdzie Polska. Warto popatrze\u0107 na analizy z tamtych czas\u00f3w, najmniej w nich pisze si\u0119 o liberalnej demokracji, wi\u0119cej o alternatywie lub tw\u00f3rczej syntezie populizmu i oligarchizacji. \u0106wiczy\u0142a to np. S\u0142owacja za Meciara.<\/p>\n\n\n\n

Samorz\u0105dno\u015b\u0107 i lokalne wsp\u00f3lnoty sta\u0142y si\u0119\u00a0punktem odniesienia dla rekonstrukcji indywidualnych i zbiorowych to\u017csamo\u015bci po upadku zak\u0142ad\u00f3w pracy i przemys\u0142u, kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em identyfikacji. Miasta funkcjonowa\u0142y przy swoich fabrykach, kt\u00f3re zapewnia\u0142y niemal wszystko: prac\u0119, wypoczynek, sport, opiek\u0119 medyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wype\u0142nianie pr\u00f3\u017cni<\/h2>\n\n\n\n

Sfer\u0119 us\u0142ug publicznych i spo\u0142ecznych przej\u0119\u0142y samorz\u0105dy, ucz\u0105c si\u0119 trudnej sztuki. Efektem tej nauki jest nie tylko w miar\u0119 dobrze funkcjonuj\u0105cy system zaopatrzenia spo\u0142ecznego (cho\u0107 jako\u015b\u0107 jego funkcjonowania zale\u017cy od konkretnych miejsc). Samorz\u0105dno\u015b\u0107\u00a0jako zasada organizacji \u017cycia lokalnego wype\u0142ni\u0142a pr\u00f3\u017cni\u0119 socjologiczn\u0105\u00a0charakteryzuj\u0105c\u0105 polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Badania pokazuj\u0105, \u017ce jeste\u015bmy zadowoleni ze sposobu, w jaki dzia\u0142a samorz\u0105d. Spo\u015br\u00f3d w\u0142adz publicznych lokalne ciesz\u0105 si\u0119 najwi\u0119kszym uznaniem w Polsce. Sk\u0105d w takim razie krytyka, jak\u0105 podnosi Kongres Ruch\u00f3w Miejskich? Przecie\u017c ruchy miejskie wyros\u0142y na krytyce lokalnej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka<\/h2>\n\n\n\n

Bo krytykowa\u0107 te\u017c jest za co. Fikcja partycypacji spo\u0142ecznej, paternalizm i monarchiczny styl zarz\u0105dzania, demokratyczny autorytaryzm, do czego Kongres dok\u0142ada upartyjnienie i komercjalizacj\u0119. S\u0142usznie, pytanie, sk\u0105d si\u0119 to wszystko wzi\u0119\u0142o? Ju\u017c kiedy\u015b pisa\u0142em, pytaj\u0105c: a mo\u017ce mieszka\u0144com taki spos\u00f3b lokalnego zarz\u0105dzania odpowiada?<\/p>\n\n\n\n

Lub inaczej – rewersem dla ka\u017cdej demokratycznej w\u0142adzy jest strona spo\u0142eczna, na ile tworzy spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie. Wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzenie wymaga woli wszystkich interesariuszy. Czy jako mieszka\u0144cy a\u017c tak bardzo wyrywamy si\u0119 obywatelsko, nie jako przedstawiciele grup interes\u00f3w, by kszta\u0142towa\u0107 decyzje dotycz\u0105ce wsp\u00f3lnoty na co dzie\u0144?<\/p>\n\n\n\n

Pytanie o spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie<\/h2>\n\n\n\n

Pytanie to zadaj\u0119 w odniesieniu do konkretnej sytuacji z Niepo\u0142omic. Burmistrz i jego zast\u0119pca zostali zawieszeni (nie oceniam s\u0142uszno\u015bci zarzut\u00f3w), w\u0142adz\u0119 sprawuje komisarz z nadania PiS. I jak napisa\u0142 Marcin Ko\u0142odziejczyk w „Polityce”, zawieszenie burmistrza zawiesi\u0142o tak\u017ce lokalne spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie. Wysz\u0142o na jaw, jak bardzo jeste\u015bmy bezradni jako mieszka\u0144cy i obywatele, bo na co dzie\u0144 wolimy jednak by\u0107 klientami us\u0142ug dostarczanych przez samorz\u0105d.<\/p>\n\n\n\n

W Niepo\u0142omicach co\u015b zacz\u0119\u0142o si\u0119 dzia\u0107, miejmy nadziej\u0119, \u017ce dojdzie do mobilizacji spo\u0142ecznej. Sprawa ta przypomina, \u017ce nie wszyscy jeste\u015bmy aktywistami ruch\u00f3w miejskich.<\/p>\n\n\n\n

Nieredukowalna z\u0142o\u017cono\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

W ko\u0144cu jeszcze jedna sprawa. Kongres Ruch\u00f3w Miejskich i inne \u015brodowiska walcz\u0105ce o lokaln\u0105 demokracj\u0119 przywo\u0142uj\u0105 kategori\u0119 interesu wsp\u00f3lnego. Niestety nie mam dobrych wiadomo\u015bci. Jerzy Hausner w najnowszej swej ksi\u0105\u017cce „Spo\u0142eczna czasoprzestrze\u0144 gospodarowania” przywo\u0142a\u0142 klasyczny tekst Horsta W.J. Rittela i Melvina M. Webbera z 1973 r. „Dylematy og\u00f3lnej teorii planowania”.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy to badacze i eksperci w dziedzinie miejskiego planowania. W tek\u015bcie wprowadzaj\u0105\u00a0poj\u0119cie problem\u00f3w zap\u0119tlonych (wicked<\/em>) i zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce taki charakter maj\u0105 problemy spo\u0142eczne. Oznacza to, \u017ce w zr\u00f3\u017cnicowanej przestrzeni spo\u0142ecznej, jak\u0105 jest miasto, nie spos\u00f3b obiektywnie zdefiniowa\u0107 dobra wsp\u00f3lnego ani znale\u017a\u0107 optymalnych rozwi\u0105za\u0144 dla problem\u00f3w lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Nadal nie dysponujemy ani teori\u0105 jednoznacznie definiuj\u0105c\u0105 dobro spo\u0142eczne, ani tak\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwia minimalizowanie z\u0142o\u015bliwo\u015bci problem\u00f3w spo\u0142ecznych, ani te\u017c pozwalaj\u0105c\u0105 rozwi\u0105zywa\u0107 problem sprawiedliwo\u015bci powodowany rosn\u0105cym pluralizmem spo\u0142ecznym.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Hausner komentuje, \u017ce po 40 latach sprawa sta\u0142a si\u0119 jeszcze bardziej skomplikowana ze wzgl\u0119du na wzrost z\u0142o\u017cono\u015bci spo\u0142ecznej. Taka konstatacja wymaga pokory nie tylko od lokalnych w\u0142adz, kt\u00f3re nie mog\u0105 rz\u0105dzi\u0107 w przekonaniu, \u017ce znaj\u0105 najlepsze rozwi\u0105zania dla swoich wsp\u00f3lnot.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzenia<\/h2>\n\n\n\n

Rozwi\u0105za\u0144 takich nie maj\u0105 tak\u017ce inni interesariusze, ka\u017cdy dysponuje tylko cz\u0105stkow\u0105 wiedz\u0105. Stworzenie obiektywnej lokalnej spo\u0142ecznej samowiedzy jest niemo\u017cliwe. Taka konstatacja nie oznacza przyznania si\u0119 do bezradno\u015bci, tylko konieczno\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ego poszukiwania sposob\u00f3w wypracowywania decyzji ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce nigdy nie b\u0119d\u0105 doskona\u0142e, lecz zawsze b\u0119d\u0105 przedmiotem mniejszej i wi\u0119kszej kontestacji. Trzeba j\u0105 uwzgl\u0119dni\u0107 jako element wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzenia pomagaj\u0105cy w iteracyjnym korygowaniu i doskonaleniu procesu decyzyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Do tego jest potrzebne wzajemne zaufanie wszystkich uczestnik\u00f3w \u017cycia publicznego, ich zaanga\u017cowanie i pokora wobec rzeczywisto\u015bci. Z tym ostatnim najtrudniej.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne 30 lat<\/h2>\n\n\n\n

Wizj\u0119 miasta do 2050 r. zaproponowan\u0105 przez Kongres om\u00f3wi\u0119 oddzielnie, ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce jest o czym dyskutowa\u0107. Kwestia demokracji lokalnej pod has\u0142em lokalizmu i municypalizmu mocno wkracza do debaty tak\u017ce w innych krajach. W Ukrainie trwa wielki proces decentralizacji, kt\u00f3ry Ukrai\u0144cy traktuj\u0105 jako mechanizm wzmacniania pa\u0144stwa. Ma by\u0107 zwie\u0144czony jesieni\u0105 wyborami lokalnymi.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o Polsk\u0119, to ju\u017c 13 marca w Bia\u0142ymstoku odb\u0119dzie si\u0119 debata inauguruj\u0105ca cykl dyskusji „Polska samorz\u0105d\u00f3w”, animowany przez Fundacj\u0119 im. Stefana Batorego, kt\u00f3ra w czerwcu ubieg\u0142ego roku wyda\u0142a obszerny raport „Polska samorz\u0105d\u00f3w”. O raporcie rozmawiali\u015bmy zreszt\u0105 w Ostr\u00f3dzie podczas Kongresu Ruch\u00f3w Miejskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Samorz\u0105d lokalny w Polsce ma 30 lat. Kongres Ruch\u00f3w Miejskich podsumowuje po<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,21,92,257,49,120,296,273,294],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5107"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5112,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5107\/revisions\/5112"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}