Zagro\u017cenia, przed jakimi stoi Polska, ka\u017c\u0105 inaczej spojrze\u0107 na rywalizacj\u0119 polityczn\u0105. Mamy do czynienia z wirusem, kt\u00f3rym zarazi\u0107 si\u0119 mo\u017ce 70-80 proc. populacji. Blisko 20 proc. zaka\u017conych mo\u017ce wymaga\u0107 hospitalizacji, co oznacza\u0142oby miliony pacjent\u00f3w, w tym setki tysi\u0119cy na intensywnej terapii. Covid-19 mo\u017ce przerodzi\u0107 si\u0119 w najwi\u0119ksz\u0105 po II wojnie katastrof\u0119 spo\u0142eczn\u0105, ekonomiczn\u0105 i cywilizacyjn\u0105.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Odpowiedzie\u0107 na takie wyzwanie mo\u017ce tylko silne pa\u0144stwo, a wi\u0119c takie, kt\u00f3re potrafi rozwi\u0105zywa\u0107 trudne problemy. Pa\u0144stwo o takich w\u0142a\u015bciwo\u015bciach musi dysponowa\u0107 odpowiednimi kompetencjami, szerok\u0105 legitymacj\u0105 i by\u0107 rozliczalne. Pa\u0144stwo PiS tych warunk\u00f3w nie spe\u0142nia. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n
Od 2015 r. rz\u0105d PiS w bezprecedensowy spos\u00f3b skoncentrowa\u0142 kompetencje do dzia\u0142ania. Jednak samo posiadanie tych kompetencji przez decydent\u00f3w nie uczyni\u0142o polskiego pa\u0144stwa silnym. Rozpaczliwie brakuje bowiem dw\u00f3ch pozosta\u0142ych element\u00f3w si\u0142y pa\u0144stwa: demokratycznej legitymacji i rozliczalno\u015bci.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Trafna diagnoza, z\u0142a odpowied\u017a<\/h2>\n\n\n\n
Zgadzam si\u0119 z powy\u017csz\u0105 diagnoz\u0105, cho\u0107 ju\u017c wi\u0119kszy problem mam z intuicj\u0105, \u017ce sposobem na wyj\u015bcie z kryzysu pa\u0144stwa sprz\u0119\u017conego z kryzysem spo\u0142eczno-gospodarczym by\u0142aby tymczasowa w\u0142adza oparta na szerokim porozumieniu, a wi\u0119c szerokiej legitymacji.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, czy taka kolacji jest mo\u017cliwa? W polityce nigdy nie nale\u017cy u\u017cywa\u0107 s\u0142owa nigdy, kiedy wi\u0119c ewentualnie mog\u0142aby powsta\u0107? W sytuacji zagro\u017cenia pa\u0144stwa na skutek agresji zewn\u0119trznej, kiedy w interesie wszystkich si\u0142 politycznych by\u0142oby utrzymanie pa\u0144stwowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W stron\u0119 autorytaryzmu<\/h2>\n\n\n\n
Na szcz\u0119\u015bcie w takiej sytuacji nie jeste\u015bmy, co oznacza, \u017ce kryzys wewn\u0119trzny nie b\u0119dzie powodem poszukiwania politycznej jedno\u015bci, tylko okazj\u0105 do konsolidacji zasob\u00f3w w ramach istniej\u0105cych podzia\u0142\u00f3w politycznych. Droga do takiej konsolidacji wiedzie nie poprzez szerok\u0105 ponadpartyjn\u0105\u00a0koalicj\u0119, tylko autorytarn\u0105\u00a0koncentracj\u0119 w\u0142adzy. Pokazuje to doskonale Viktor Orb\u00e1n na W\u0119grzech d\u0105\u017c\u0105cy do rz\u0105dzenia dekretami.<\/p>\n\n\n\n
Jasne, \u017ce taka w\u0142adza nie rozwi\u0105\u017ce skutecznie opisanych na wst\u0119pie problem\u00f3w (cho\u0107 przecie\u017c ro\u015bnie liczba przekonanych, \u017ce chi\u0144ski model sprawowania w\u0142adzy lepiej radzi sobie z takimi kryzysami jak epidemia ni\u017c zgni\u0142e liberalne demokracje). Pytanie jednak, czy w og\u00f3le taki cel si\u0119 w agendzie w\u0142adzy pojawia, a na ile celem jest po prostu takie zarz\u0105dzanie kryzysem, by w\u0142adz\u0119\u00a0utrzyma\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Walka o przysz\u0142o\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n
Pokusa, by nie oddawa\u0107 pola, jest silna, bo wszyscy zdaj\u0105\u00a0sobie spraw\u0119, \u017ce po kryzysie rozpocznie si\u0119 rekonstrukcja i budowa nowego spo\u0142ecze\u0144stwa. Kto w\u00f3wczas b\u0119dzie u w\u0142adzy, ten b\u0119dzie mia\u0142 najwi\u0119ksze szanse na okre\u015blanie warunk\u00f3w owej rekonstrukcji, a tym samym tak\u017ce na budow\u0119 trwa\u0142ego systemu w\u0142adzy. By\u0107 mo\u017ce nawet demokratycznej w formie, cho\u0107 autorytarnej w tre\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Pokusa to niezwykle silna, politycznie jednak bardzo racjonalna, cho\u0107 obci\u0105\u017cona olbrzymim ryzykiem, \u017ce sytuacja kryzysowa mo\u017ce wymkn\u0105\u0107 si\u0119 spod kontroli. Charakter kryzysu, obowi\u0105zuj\u0105ce de facto<\/em> przepisy stanu wyj\u0105tkowego uniemo\u017cliwiaj\u0105ce gromadzenie si\u0119, chroni\u0105 przed pojawieniem si\u0119 nowej si\u0142y politycznej, kt\u00f3ra zaproponowa\u0142aby alternatyw\u0119 rosn\u0105cym rzeszom niezadowolonych. Social distancing sprzyja prywatyzacji gniewu, a nie samoorganizacji ruchu spo\u0142eczno-politycznego.<\/p>\n\n\n\nPolityka w kwarantannie<\/h2>\n\n\n\n
Z kolei opozycja jest w takiej sytuacji zupe\u0142nie bezradna i skazana na agend\u0119 suflowan\u0105\u00a0przez w\u0142adz\u0119. Po co wi\u0119c si\u0119 z tak\u0105\u00a0opozycj\u0105 dogadywa\u0107, skoro mo\u017cna j\u0105 marginalizowa\u0107. W tej perspektywie wybory prezydenckie 10 maja maj\u0105 sens, o ile oczywi\u015bcie zapewni\u0105 reelekcj\u0119 urz\u0119duj\u0105cemu prezydentowi, bo otwieraj\u0105\u00a0mo\u017cliwo\u015bci zagospodarowywania rzeczywisto\u015bci po kryzysie i okre\u015blania regu\u0142 nowego \u0142adu.<\/p>\n\n\n\n
Alternatyw\u0105 jest wcze\u015bniejszy upadek rz\u0105du na skutek nieprzewidywalnego, katastrofalnego rozwoju kryzysu. Czy jednak nawet taki czarny scenariusz wywo\u0142a\u0142by polityczn\u0105 mobilizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa? Czy raczej w\u0142a\u015bnie popycha\u0142by do prywatyzacji gniewu i uruchamiania strategii przetrwania, kt\u00f3re s\u0105 wszak cz\u0119\u015bci\u0105 naszego spo\u0142ecznego DNA? <\/p>\n\n\n\n
Tragedia pa\u0144stwa<\/h2>\n\n\n\n
Na koniec jeszcze jedna kwestia – nawet gdyby powsta\u0142 rz\u0105d jedno\u015bci, to jaka by\u0142aby jego skuteczno\u015b\u0107? Owszem, mia\u0142by wi\u0119ksz\u0105 legitymacj\u0119 i mo\u017ce nawet got\u00f3w by\u0142by do wi\u0119kszej rozliczalno\u015bci, sk\u0105d jednak mia\u0142by pozyska\u0107 wi\u0119ksze kompetencje do walki z tym akurat kryzysem?<\/p>\n\n\n\n
Problem pa\u0144stwa w Polsce nie polega na tym, kto akurat sprawuje w\u0142adz\u0119 (cho\u0107 nie twierdz\u0119, \u017ce nie ma to znaczenia), tylko na systematycznej, trwaj\u0105cej od wielu lat erozji jego instytucji i sprawczo\u015bci, co opisywali\u015bmy w raporcie „Pa\u0144stwo i My. Osiem grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych Rzeczypospolitej” z 2015 r.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adza PiS tylko pog\u0142\u0119bi\u0142a patologie, nie zmieniaj\u0105c jednak zasadniczej kwestii – tego, \u017ce polskie pa\u0144stwo jest konkretn\u0105 ilustracj\u0105\u00a0problemu szerszego, kt\u00f3ry niemiecki badacz Helmut Willke nazwa\u0142 „tragedi\u0105 pa\u0144stwa”.<\/p>\n\n\n\n
O tej tragedii i tragedii pa\u0144stwa PiS wi\u0119cej pisz\u0119 w ksi\u0105\u017cce, jaka uka\u017ce si\u0119 za kilka tygodni. Tu w skr\u00f3cie tylko – tragedia, jak podpowiada historia kultury, rz\u0105dzi si\u0119 swoj\u0105 niez\u0142omn\u0105 logik\u0105, silniejsz\u0105 od ch\u0142odnej racjonalno\u015bci i poczciwego zdrowego rozs\u0105dku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy na czas kryzysu potrzebujemy ponadpartyjnego rz\u0105du jedno\u015bci narodowej? Argumenty za tak\u0105 koalicj\u0105 przedstawione przez Ann\u0119 Wojciuk i Macieja Kisilowskiego s\u0105 bardzo racjonalne. I dlatego w\u0142a\u015bnie politycznie nierealne.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,257,49,120],"tags":[389,259,248],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5164"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5164"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5166,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5164\/revisions\/5166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}