{"id":5242,"date":"2020-04-13T14:55:23","date_gmt":"2020-04-13T12:55:23","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=5242"},"modified":"2020-04-13T15:13:28","modified_gmt":"2020-04-13T13:13:28","slug":"koronawirus-zemsta-gai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2020\/04\/13\/koronawirus-zemsta-gai\/","title":{"rendered":"Koronawirus, zemsta Gai?"},"content":{"rendered":"\n

Papie\u017c Franciszek przypomnia\u0142 niedawno powiedzenie<\/a><\/strong>, \u017ce Natura nie wybacza nigdy. Czy pandemia jest wi\u0119c zemst\u0105 Natury? To \u017ale postawione pytanie, kt\u00f3re prowadzi do ciekawej odpowiedzi. Szukam jej jednak nie u papie\u017ca, a u Jamesa Lovelocka.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Lovelock to tw\u00f3rca s\u0142ynnej koncepcji, \u017ce ca\u0142y ziemski ekosystem to rodzaj \u017cywego organizmu, kt\u00f3ry uczony nazwa\u0142 Gaj\u0105. Oczywi\u015bcie nie nale\u017cy traktowa\u0107 Gai dos\u0142ownie jako organizmu, jest ona niezwykle z\u0142o\u017conym, dynamicznym systemem adaptacyjnym powsta\u0142ym w ci\u0105gu miliard\u00f3w lat koewolucji z otaczaj\u0105cym kosmosem, zw\u0142aszcza najbli\u017csz\u0105 gwiazd\u0105 – S\u0142o\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n

Nie miejsce tu na rozwijanie my\u015bli Lovelocka, w skr\u00f3cie: Gaja jest wielkim homeostatem utrzymuj\u0105cym parametry systemu ziemskiego w zakresie optimum umo\u017cliwiaj\u0105cego trwanie \u017cycia. Jest wiele wyznacznik\u00f3w tego optimum, Lovelock zwraca np. uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 zachowania temperatury powierzchni ocean\u00f3w poni\u017cej 15 st. C. Po jej przekroczeniu \u017cycie w oceanach zaczyna gwa\u0142townie wymiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kryzys antropocenu<\/h2>\n\n\n\n

Wraz z tym procesem za\u0142amaniu ulegnie wielki proces „zarz\u0105dzania” przep\u0142ywami dwutlenku w\u0119gla i innymi funkcjami geoekosystemu. Cz\u0142owiek, jeden z element\u00f3w tego systemu, wraz z wynalazkiem maszyny parowej zacz\u0105\u0142 zdobywa\u0107\u00a0dominuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119, uniezale\u017cniaj\u0105c pozyskiwanie energii od proces\u00f3w naturalnych. Wraz z wynalazkiem Thomasa Newcomena nasta\u0142a epoka pary, kt\u00f3r\u0105 tak\u017ce nazwa\u0107 nale\u017cy antropocenem, epok\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek sta\u0142 si\u0119 dominuj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105 kszta\u0142tuj\u0105c\u0105 ca\u0142y geoekosystem, czego najwyra\u017aniejszym \u015bladem jest emisja gaz\u00f3w cieplarnianych i coraz bardziej zachwiana r\u00f3wnowaga. Objawia si\u0119 to nie tylko w ociepleniu atmosfery, ale tak\u017ce wymieraniu gatunk\u00f3w i szybko malej\u0105cej bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci oraz naruszeniu innych „granic planetarnych” okre\u015blaj\u0105cych wyporno\u015b\u0107 ekosystemu.<\/p>\n\n\n\n

Novacen<\/h2>\n\n\n\n

James Lovelock latem ubieg\u0142ego roku obchodzi\u0142 setne urodziny i z tej okazji wyda\u0142 niewielk\u0105, ale bardzo interesuj\u0105c\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 „Novacene”. Uczony twierdzi w niej, \u017ce antropocen dobieg\u0142 ju\u017c ko\u0144ca (cho\u0107 jeszcze wiele os\u00f3b nawet nie zd\u0105\u017cy\u0142o si\u0119 zaznajomi\u0107 z tym poj\u0119ciem). Koniec ten jest zwi\u0105zany z pojawieniem si\u0119 organizm\u00f3w nowego rodzaju – maszyn i rozwi\u0105za\u0144 obdarzonych sztuczn\u0105\u00a0inteligencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Lovelock patrzy na ten proces w kategoriach ewolucyjnych, co pozwala mu zakwestionowa\u0107 popularne obawy o „wojn\u0119” mi\u0119dzy lud\u017ami i AI, kt\u00f3ra doprowadzi do zag\u0142ady gatunku ludzkiego. Je\u015bli AI jest rzeczywi\u015bcie rodzajem inteligencji, to nie b\u0119dzie mia\u0142a interesu w eksterminacji ludzi, bo s\u0105 oni cz\u0119\u015bci\u0105 ekosystemu niezb\u0119dnego do utrzymania homeostazy.<\/p>\n\n\n\n

Sojusz ludzi i nieludzi<\/h2>\n\n\n\n

Sztuczne organizmy oparte na krzemie i AI nie przetrwaj\u0105 na Ziemi, je\u015bli Gaja straci zdolno\u015b\u0107 kontroli temperatury. Gaia will keep the peace<\/em>, pisze Lovelock, wskazuj\u0105c, \u017ce bardziej prawdopodobny jest „sojusz” ludzi z maszynami i AI, by wyprowadzi\u0107 Gaj\u0119 z zagro\u017cenia, jakie niesie dla ca\u0142ego \u017cycia klimatyczne przestrzelenie.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owa Lovelocka w niezwyk\u0142y spos\u00f3b rezonuj\u0105 z doniesieniami z frontu walki z pandemi\u0105 Covid-19. Wiele ju\u017c napisano o tym, \u017ce pandemia jest „produktem” wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji – w tym sensie, \u017ce wzory mobilno\u015bci, utraty bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, zmian klimatycznych etc. stworzy\u0142y dobre warunki dla rozwoju i rozprzestrzeniania si\u0119\u00a0nowych patogen\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Koronawirus, novacen, wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie jednak inne doniesienia informuj\u0105 o roli najnowszych technologii, zw\u0142aszcza system\u00f3w opartych na AI, w procedurach testowania, poszukiwania szczepionek, analizowania wzor\u00f3w rozlewania si\u0119\u00a0pandemii, modelowania jej skutk\u00f3w i wymy\u015blania przysz\u0142ych metod kontroli bezpiecze\u0144stwa epidemicznego w oparciu o dane gromadzone z sieci teleinformatycznych.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo upraszczaj\u0105c: sojusz ludzi z AI ju\u017c dzia\u0142a, otwieraj\u0105c drog\u0119 do nowej epoki, w kt\u00f3rej stary podzia\u0142 na kultur\u0119, natur\u0119\u00a0i technik\u0119 traci sens. Wkroczyli\u015bmy do novacenu, nowej epoki jeszcze nie do ko\u0144ca u\u015bwiadomionej konieczno\u015bci dalszego rozwijana cywilizacji we wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci z autonomizuj\u0105cymi si\u0119 jej produktami (maszynami AI) i Natur\u0105 przypominaj\u0105c\u0105, \u017ce ewolucja trwa i przynosi takie innowacje jak koronawirusy.<\/p>\n\n\n\n

Epidemiologiczne \u017ar\u00f3d\u0142a solidarno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

Przed stu laty \u00f3wczesne do\u015bwiadczenia epidemiologiczne i rozw\u00f3j wiedzy biologicznej ukoronowany w odkryciach Ludwika Pasteura doprowadzi\u0142 do ciekawego prze\u0142omu w filozofii spo\u0142eczno-politycznej. L\u00e9on Bourgeois, zainspirowany pracami Pasteura, pisa\u0142, \u017ce ludzie tworz\u0105 wraz z innymi, r\u00f3wnie\u017c niewidocznymi organizmami (mikrobami) struktury oparte na wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wychodz\u0105c z tej obserwacji, Bourgeois odrzuci\u0142 zar\u00f3wno XIX-wieczny liberalizm odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do idei autonomii jednostki, jak i socjalizm uznaj\u0105cy prymat spo\u0142ecznej ca\u0142o\u015bci nad jednostk\u0105. W odpowiedzi zaproponowa\u0142 filozofi\u0119 solidaryzmu, kt\u00f3ra w wymiarze praktycznym sta\u0142a si\u0119 we Francji podstaw\u0105 modelu spo\u0142ecznego III Republiki (model ten rozwijany jest w kolejnych ods\u0142onach Republiki Francuskiej).<\/p>\n\n\n\n

Nowy model spo\u0142eczny<\/h2>\n\n\n\n

W modelu tym solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczna nie jest jedynie wyrazem cnoty braterstwa charakteryzuj\u0105cej relacje mi\u0119dzyludzkie, ale tak\u017ce znajduje uciele\u015bnienie w instytucjach publicznych odpowiedzialnych za dystrybucj\u0119 solidarno\u015bci w z\u0142o\u017conym spo\u0142ecze\u0144stwie poprzez konkretne rozwi\u0105zania: us\u0142ugi spo\u0142eczne, takie jak powszechna edukacja, opieka zdrowotna etc.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe, czy obecny kryzys doprowadzi do wypracowania nowych filozofii spo\u0142eczno-politycznych na czasy novacenu? Lub po prostu odnowienia w nowym kontek\u015bcie filozofii sprawdzonych, jak organizacja \u017cycia spo\u0142ecznego w oparciu o zasad\u0119 solidarno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Papie\u017c Franciszek przypomnia\u0142 niedawno powiedzenie, \u017ce Natura nie wybacza nigdy. Czy pandemia jest wi\u0119c zemst\u0105 Natury? To \u017ale postawione pytanie, kt\u00f3re jednak prowadzi do ciekawej odpowiedzi. Szukam jej jednak nie u papie\u017ca, a u Jamesa Lovelocka.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5246,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,98,45,96,21,55,197,114,223,257,8,6,73,294,86],"tags":[347,389,405,390,404],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5242"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5242"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5249,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5242\/revisions\/5249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}