Nie wnikam, czy koronawirus to zemsta natury na cz\u0142owieku, cho\u0107 nie brakuje i takich interpretacji. 50. Dzie\u0144 Ziemi to jednak dobra okazja, by w ko\u0144cu na powa\u017cnie przemy\u015ble\u0107 relacje mi\u0119dzy lud\u017ami i \u015brodowiskiem.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Gdy Greta Thunberg przekonywa\u0142a w styczniu 2019 r. w Davos, \u017ce „nasz dom, Ziemia, p\u0142onie”, wielu niech\u0119tnych jej komentator\u00f3w stwierdzi\u0142o, \u017ce nastoletnia aktywistka histeryzuje. Szkoda, \u017ce zapomnieli, jak w 2002 r., jeszcze zanim Thunberg si\u0119 urodzi\u0142a, tak samo m\u00f3wi\u0142 podczas IV. Szczytu Ziemi prezydent Francji Jacques Chirac. Nikt mu nie zarzuci\u0142 histeryzowania, „mainstream” po prostu zby\u0142 go podobnie jak Thunberg.<\/p>\n\n\n\n
Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce rok p\u00f3\u017aniej, zar\u00f3wno podczas Szczytu Klimatycznego COP25 w Madrycie, jak i po raz kolejny w Davos, Thunberg roz\u017calona m\u00f3wi\u0142a o pora\u017cce swojego ruchu. Co z tego, \u017ce wesz\u0142a na czo\u0142\u00f3wki medi\u00f3w, skoro emisje gaz\u00f3w cieplarnianych rosn\u0105 i nie wida\u0107 szansy na wyj\u015bcie z kryzysu klimatycznego?<\/p>\n\n\n\n
Skal\u0119 problemu doskonale ilustruje kryzys wywo\u0142any koronawirusem. Na skutek zmniejszonej aktywno\u015bci gospodarczej emisje gaz\u00f3w cieplarnianych maj\u0105 w 2020 r. zmale\u0107 o ok. 5 proc. Taki jest skutek najwi\u0119kszej prognozowanej \u015bwiatowej recesji od przedwojennej Wielkiej Depresji. Tymczasem \u017ceby uzyska\u0107 efekt stabilizacji temperatury na poziomie 1,5 st. C powy\u017cej poziomu przedprzemys\u0142owego, potrzeba od 2020 r. przez najbli\u017csz\u0105 dekad\u0119\u00a0redukowa\u0107 emisje o 7,6 proc. rocznie.<\/p>\n\n\n\n
Gdy p\u0142onie las, nie szkoda r\u00f3\u017c – m\u00f3wi\u0105 fa\u0142szywi reali\u015bci zwracaj\u0105cy uwag\u0119, \u017ce teraz najwa\u017cniejsze jest ratowanie gospodarki, a sprawy \u015brodowiska i klimatu nale\u017cy od\u0142o\u017cy\u0107 na p\u00f3\u017aniej. Gospodarka – rzecz wa\u017cna, pozwol\u0119 jednak przywo\u0142a\u0107 popularn\u0105 w czasie pandemii metafor\u0119 – lekarstwo nie powinno by\u0107\u00a0gorsze od choroby.<\/p>\n\n\n\n
Pobudzanie gospodarki nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do skutk\u00f3w podkopuj\u0105cych szanse dalszego rozwoju. Nie mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 na zasadzie reaktywacji w dotychczasowym modelu, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do katastrofalnych skutk\u00f3w \u015brodowiskowych, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em konkretnych koszt\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\n\n\n\n
Susze, po\u017cary las\u00f3w, zanieczyszczenie powietrza, nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych – to tylko kilka konkret\u00f3w zwi\u0105zanych w coraz wi\u0119kszym stopniu ze zmianami klimatycznymi, kt\u00f3re nios\u0105 realne koszty. Nie mo\u017cna ich ju\u017c pomija\u0107, a nadchodz\u0105cych kryzys\u00f3w \u017cywno\u015bciowych nie zasypie drukowany pieni\u0105dz w ramach luzowania ilo\u015bciowego.<\/p>\n\n\n\n
Ziemia ma granice, tak jak maj\u0105 je pa\u0144stwa, o czym przypomnieli\u015bmy sobie w trakcie pandemii. Dobrze wi\u0119c, \u017ce Unia Europejska i wi\u0119kszo\u015b\u0107 tworz\u0105cych j\u0105 pa\u0144stw, w tym najwi\u0119ksze gospodarki – Niemcy, Francja i W\u0142ochy – zgodnie podpisuj\u0105 si\u0119 pod kontynuowaniem Europejskiego Zielonego \u0141adu jako strategii \u0142\u0105cz\u0105cej wychodzenie z kryzysu z dalekosi\u0119\u017cnym celem ekologicznej transformacji.<\/p>\n\n\n\n
Pod stanowiskiem wzywaj\u0105cym do po\u0142\u0105czenia polityki antykryzysowej z Zielonym \u0141adem podpisa\u0142o si\u0119 17 ministr\u00f3w \u015brodowiska i klimatu<\/a>. <\/strong>Znamienne, \u017ce s\u0105 w\u015br\u00f3d nich przedstawiciele Grecji, Hiszpanii, Portugalii – kraj\u00f3w najmocniej dotkni\u0119tych kryzysem w 2008 r. I znamienne, \u017ce w\u015br\u00f3d sygnatariuszy nie ma Polski.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie wa\u017cne s\u0105 sygna\u0142y z poziomu lokalnego, jak nowa strategia rozwoju Amsterdamu odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do „Doughnut Economics”, czyli postwzrostowej ekonomii obarzanka. Amsterdamski plan relacjonuje Paulina Januszewska w „Krytyce Politycznej”<\/a><\/strong>, warto si\u0119\u00a0wczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\nW Polsce, czyli wsz\u0119dzie<\/h2>\n\n\n\n