Punkt Nemo, czyli biegun niedost\u0119pno\u015bci, to miejsce w r\u00f3wnym stopniu odleg\u0142e od sta\u0142ych l\u0105d\u00f3w. Je\u015bli potraktowa\u0107 go jako metafor\u0119 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do czasu, b\u0119dzie oznacza\u0142 moment, w kt\u00f3rym znana przesz\u0142o\u015b\u0107 jest r\u00f3wnie odleg\u0142a jak nieznana jeszcze przysz\u0142o\u015b\u0107. To dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\u0141atwo wytyka\u0107 Mateuszowi Morawieckiemu<\/a>, \u017ce na pocz\u0105tku lata og\u0142asza\u0142 zwyci\u0119stwo nad pandemi\u0105. Ma\u0142o kto w\u00f3wczas nie uwierzy\u0142 w koniec najgorszego i pocz\u0105tek powrotu do normalno\u015bci. Pla\u017ce, knajpy i ulice wype\u0142ni\u0142y si\u0119 lud\u017ami. Jesie\u0144 przypomnia\u0142a prognozy epidemiolog\u00f3w i ostrze\u017cenia, \u017ce nawet nie dotarli\u015bmy do ko\u0144ca pocz\u0105tku kryzysu.<\/p>\n\n\n\n Nie o pandemii jednak chc\u0119\u00a0pisa\u0107, tylko o nieudanej pr\u00f3bie powrotu do przedpandemicznej przesz\u0142o\u015bci, czyli tak upragnionej przez wielu dawnej normalno\u015bci. Nie uda\u0142o si\u0119. Irlandia og\u0142osi\u0142a w\u0142a\u015bnie sze\u015bciotygodniowy lockdown, a premier kraju obiecuje ostro\u017cnie swoim obywatelom, \u017ce jak wytrzymaj\u0105, to na \u015bwi\u0119ta mo\u017ce b\u0119dzie lepiej. Mo\u017ce. Na pewno nie wie nikt.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie jest punkt Nemo – pr\u00f3bowali\u015bmy wr\u00f3ci\u0107 do czasu zaledwie sprzed p\u00f3\u0142 roku, nie uda\u0142o si\u0119. Bo powrotu nie ma, p\u00f3\u0142 roku temu ukaza\u0142a si\u0119 na ten temat moja ksi\u0105\u017cka „W Polsce, czyli wsz\u0119dzie. Rzecz o upadku i przysz\u0142o\u015bci \u015bwiata”. Niestety nie straci\u0142a aktualno\u015bci, przeciwnie. Ch\u0119tnie jednak przyjm\u0119\u00a0ka\u017cdy dobry argument przeciwko prezentowanym w ksi\u0105\u017cce diagnozom.<\/p>\n\n\n\n Przysz\u0142o\u015b\u0107 okazuje si\u0119 nie mniejszym problemem ni\u017c pr\u00f3ba powrotu do przesz\u0142o\u015bci. Tzw. druga fala pandemii, a w istocie niezako\u0144czona jej pierwsza faza<\/a>, zaskoczy\u0142a nie tylko Morawieckiego. Zaskoczy\u0142a wszystkich, nawet tych, co si\u0119 starannie przygotowywali. Prymusi wiosny: Czesi, Austriacy, Niemcy patrz\u0105 ze zdumieniem, jak liczba zaka\u017ce\u0144 ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n Nigdy nie mieli\u015bmy wielkiej kontroli nad przysz\u0142o\u015bci\u0105, teraz zdaje si\u0119, \u017ce j\u0105 praktycznie utracili\u015bmy. W niedawnym raporcie Swiss Re „Biodiversity and Ecosystem Services”<\/a> mo\u017cna znale\u017a\u0107 podpowied\u017a. Gospodarka, a tak\u017ce finanse w coraz wi\u0119kszym stopniu powi\u0105zane s\u0105 ze stanem \u015brodowiska (zale\u017cy od niego ponad po\u0142owa \u015bwiatowego PKB i coraz wi\u0119kszy odsetek aktyw\u00f3w instytucji finansowych).<\/p>\n\n\n\n To oznacza, \u017ce skutki kryzysu ekologicznego i klimatycznego coraz cz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105 ju\u017c nie po\u015brednio, a bezpo\u015brednio przyczyn\u0105 kryzys\u00f3w gospodarczych i finansowych. Utrata kontroli nad \u015brodowiskiem powoduje, \u017ce ko\u0144czy si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo ryzyka, kiedy zarz\u0105dzanie przysz\u0142o\u015bci\u0105 by\u0142o form\u0105 zarz\u0105dzania ryzykiem, od kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o si\u0119 ubezpieczy\u0107. Wkraczamy w epok\u0119 nieubezpieczalnej niepewno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Punkt Nemo jest wi\u0119c punktem prze\u0142omu. Metafor\u0119 t\u0119 po\u017cyczy\u0142em od Paw\u0142a Janickiego, artysty zwi\u0105zanego z Wroc\u0142awskim Centrum Sztuki. W\u0142a\u015bnie trwa jego wystawa zatytu\u0142owana „Point Nemo”<\/a>. To wystawa o \u015bwiecie przeoranym przez nowe technologie, w kt\u00f3rym zar\u00f3wno zapowied\u017a kolejnych prze\u0142om\u00f3w (the next big thing<\/em> z prospekt\u00f3w reklamowych), jak i wizje apokalipsy wywo\u0142uj\u0105 ju\u017c tylko ziewanie.<\/p>\n\n\n\n Zar\u00f3wno Singularity, jak i Apokalipsa ci\u0105gle nie chc\u0105 nadej\u015b\u0107, post\u0119p niby przyspiesza, ale im jest szybszy, tym bardziej jeste\u015bmy w miejscu, najnowsze propozycje technologiczne ju\u017c na starcie s\u0105 anachroniczne i dawno zosta\u0142y wy\u015bmiane w s-f. Osuwamy si\u0119 w rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 s\u0105, tak jak w procesie ewolucji, przypadkowe mutacje\/b\u0142\u0119dy. Im zawierzy\u0107 odbicie od punktu Nemo w kierunku przysz\u0142o\u015bci?<\/p>\n\n\n\n Na razie tak robimy, pandemia pokazuje, \u017ce maszerujemy dzielnie od b\u0142\u0119du do b\u0142\u0119du, licz\u0105c, \u017ce ich suma doprowadzi do w\u0142a\u015bciwego rozwi\u0105zania. W ksi\u0105\u017cce proponuj\u0119 jednak, \u017ceby lepiej pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 zasad\u0105 wyobra\u017ani i zacz\u0105\u0107 powa\u017cnie testowa\u0107, cho\u0107by tylko w kategorii eksperyment\u00f3w my\u015blowych, rozwi\u0105zania alternatywne, teoretycznie mo\u017cliwe i etycznie sprawiedliwe.<\/p>\n\n\n\nPunkt Nemo<\/h2>\n\n\n\n
Niepewno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n
Nuda apokalipsy<\/h2>\n\n\n\n
Ex-centrum – zasada wyobra\u017ani<\/h2>\n\n\n\n