W \u201e2020:Burza\u201d Grzegorz Jarzyna przejmuje opowie\u015b\u0107 od Szekspira, by pokaza\u0107, \u017ce po burzy, w jakiej pogr\u0105\u017ca si\u0119 \u015bwiat, nie nale\u017cy oczekiwa\u0107 wytchnienia. Nadchodzi sztorm doskona\u0142y.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\u201eBurza\u201d, jedna z ostatnich sztuk Szekspira, powsta\u0142a na pocz\u0105tku XVII w., na przeci\u0119ciu epok. Nowoczesno\u015b\u0107 mia\u0142a wy\u0142oni\u0107 si\u0119 z krwawych wojen domowych i religijnych, lecz nikt jeszcze nie wiedzia\u0142, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 nowy \u015bwiat. Trudno o lepsz\u0105 metafor\u0119 dla obecnego interregnum z pandemi\u0105 jako znakiem czasu i zapowiedzi\u0105 ko\u0144ca epoki. <\/p>\n\n\n\n
Grzegorz Jarzyna z zespo\u0142em przejmuje kontrol\u0119 nad szekspirowskim dzie\u0142em, umiejscawiaj\u0105c je w XXI w. Sygnalizuj\u0105 to wszystkie elementy: katastrofa powietrzna rozpoczynaj\u0105ca spektakl, wszechobecne technologiczne artefakty z pomrukuj\u0105c\u0105 gdzie\u015b w tle sztuczn\u0105\u00a0inteligencj\u0105 ingeruj\u0105c\u0105 w przebieg przedstawienia, w ko\u0144ca forma – premiera odby\u0142a si\u0119 bez teatralnej widowni, aktorzy grali dla widz\u00f3w zgromadzonych przed ekranami.<\/p>\n\n\n\n
Ograniczenia pandemiczne zniweczy\u0142y pierwotny zamiar, by gra\u0107 jednocze\u015bnie dla publiczno\u015bci w teatrze i dla widz\u00f3w online. W efekcie tego zmagania z ci\u0105g\u0142\u0105 niepewno\u015bci\u0105, konieczno\u015bci\u0105 pracy w trybie mieszanym, z cz\u0119\u015bci\u0105 pr\u00f3b realizowanych w trybie telekonferencji powsta\u0142 zupe\u0142nie nowy format sceniczny, kt\u00f3ry nazwa\u0107 mo\u017cna teatrem hybrydowym, w kt\u00f3rym scena zaczyna si\u0119 w realnym miejscu tworzonym przez atomy i rozci\u0105ga w niesko\u0144czono\u015b\u0107 przestrzeni cyfrowej bit\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Podczas premiery by\u0142em bodaj jedynym widzem niezwi\u0105zanym z produkcj\u0105, kt\u00f3ry ogl\u0105da\u0142 sztuk\u0119 na \u017cywo. Ulokowany gdzie\u015b pomi\u0119dzy scen\u0105 a infrastruktur\u0105\u00a0techniczn\u0105, operatorami uwijaj\u0105cymi si\u0119 z kamerami i elementami scenografii normalnie ukrytej przed widzem, czu\u0142em si\u0119 jak w\u0119drowiec z ryciny Camille\u2019a Flammariona, kt\u00f3rego przypomnia\u0142a Olga Tokarczuk w rozpoczynaj\u0105cym projekt „Ex-centrum” eseju o ognozji.<\/p>\n\n\n\n
\u00d3w w\u0119drowiec samotnie wychyla g\u0142ow\u0119 poza granice \u015bwiata, by spojrze\u0107 w nieznane. Czu\u0142em si\u0119, jakbym jednocze\u015bnie by\u0142 tu, w teatrze, i tam – w wielowymiarowej przestrzeni spektaklu b\u0119d\u0105cej przestrzeni\u0105 niezwykle realn\u0105, wywo\u0142uj\u0105c\u0105 rezonans cia\u0142a i zmys\u0142\u00f3w z tym, co si\u0119 dzieje.<\/p>\n\n\n\n
Manuel Castells, definiuj\u0105c w \u201eSieciach oburzenia nadziei\u201d przestrze\u0144 hybrydow\u0105, pisa\u0142, \u017ce bycie w niej polega na ci\u0105g\u0142o\u015bci komunikacji mi\u0119dzy sieciami neuronalnymi a sieciami komunikacyjnymi, to w wyniku tych przep\u0142yw\u00f3w, na kt\u00f3ry coraz wi\u0119kszy wp\u0142yw maj\u0105 systemy sztucznej inteligencji, powstaj\u0105 impulsy kieruj\u0105ce konkretnymi ludzkimi cia\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n
\u201e2020:Burza\u201d jest doskona\u0142\u0105 realizacj\u0105 Castellsowskiej definicji, Jarzynie uda\u0142o si\u0119 przenie\u015b\u0107 teatr jako sztuk\u0119 do nowej rzeczywisto\u015bci. Jednocze\u015bnie jest to krytyka tej rzeczywisto\u015bci, najpe\u0142niej wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 w drugiej cz\u0119\u015bci, ju\u017c powsta\u0142ej bez udzia\u0142u Szekspira. Po burzy, zako\u0144czonej monologiem Prospera\/y, Kaliban wypowiada s\u0142owa uruchamiaj\u0105ce sztorm doskona\u0142y, prowadz\u0105cy stary \u015bwiat do dekompozycji i upadku.<\/p>\n\n\n\n
Czy z ruin wy\u0142oni si\u0119 nowy, lepszy \u015bwiat, tak jak po burzach wojen pocz\u0105tku XVII w. wy\u0142oni\u0142a si\u0119 nowoczesno\u015b\u0107? Nie wiadomo, pewne jest, \u017ce wraz z ko\u0144cem starej rzeczywisto\u015bci ko\u0144czy si\u0119 epoka antropocentrycznej dominacji, ludzie ze stworzon\u0105 na jego podobie\u0144stwo technik\u0105 i sztuczn\u0105\u00a0inteligencj\u0105 musz\u0105 ust\u0105pi\u0107 miejsca. Czy zdo\u0142amy wypracowa\u0107 nowe relacje ze\u00a0\u015bwiatem?<\/p>\n\n\n\n
Odpowied\u017a b\u0119dzie zale\u017ce\u0107 od tego, co przynios\u0105 nowe procesy spo\u0142eczne i polityczne, do kt\u00f3rych nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 odniesie\u0144. A wi\u0119c znak b\u0142yskawicy, has\u0142o \u201ewypierdala\u0107\u201d protest\u00f3w w obronie praw kobiet pojawiaj\u0105 si\u0119, nie tr\u0105c\u0105 jednak tani\u0105 publicystyk\u0105 i nie s\u0105 mruganiem okiem do publiczno\u015bci. S\u0105 ilustracj\u0105, \u017ce zmiana strukturalna, \u00f3w koniec \u015bwiata, b\u0119dzie mia\u0142a bardzo konkretny wyraz proces\u00f3w anga\u017cuj\u0105cych ludzkie cia\u0142a w przestrzeni hybrydowej, w kt\u00f3rej dzi\u015b gra nie tylko teatr, ale tak\u017ce rozgrywa si\u0119 teatr polityki.<\/p>\n\n\n\n
Pandemia odcisn\u0119\u0142a si\u0119 na kulturze i sztuce silnym pi\u0119tnem, szczeg\u00f3lnie dotykaj\u0105c teatr, jedn\u0105 z najstarszych form kultury, kt\u00f3ra trwa mimo wszystkich odbywaj\u0105cych si\u0119 od tysi\u0119cy lat rewolucji. Za ka\u017cdym razem wychodzi z kryzysu odnowiony, z now\u0105 si\u0142\u0105 wyrazu jako forma sztuki doskona\u0142a, totalna, zdolna do pe\u0142nego rezonansu ze z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
\u201e2020:Burza\u201d to teatr ko\u0144ca \u015bwiata i teatr przysz\u0142o\u015bci, je\u015bli zdo\u0142amy j\u0105 odzyska\u0107. Bez sztuki i kultury tego nie uczynimy, same jednak nie wystarcz\u0105. Teatr musi gra\u0107, do czego potrzeba nie tylko artyst\u00f3w i artystek oraz publiczno\u015bci, ale tak\u017ce instytucji organizuj\u0105cych prac\u0119 teatralnej machinerii. Czy zdo\u0142amy i b\u0119dziemy chcieli je utrzyma\u0107?<\/p>\n\n\n\n
TR Warszawa podpowiada argumenty na rzecz pozytywnej odpowiedzi. Najwa\u017cniejszy wynika z uniewa\u017cnienia zarzutu, kt\u00f3ry nierzadko podnoszony jest przeciwko teatrowi i sensowno\u015bci przeznaczania na\u0144 publicznych \u015brodk\u00f3w. Wszak to bardzo elitarna forma bycia w kulturze, dost\u0119pna dla nielicznych, nawet w takich metropoliach jak Warszawa.<\/p>\n\n\n\n
Premiera \u201e2020:Burzy\u201d pokaza\u0142a, \u017ce teatr mo\u017ce by\u0107 superelitarny, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce gra na scenie odbywa\u0142a si\u0119 dla jednego widza, i jednocze\u015bnie superdemokratyczny, je\u015bli uwzgl\u0119dni\u0107, \u017ce nieograniczona potencjalnie liczba widz\u00f3w zyska\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 obejrzenia pe\u0142nowarto\u015bciowego dzie\u0142a online przygotowanego z my\u015bl\u0105 o nich i ich odbiorze.<\/p>\n\n\n\n
Si\u0142a spektaklu \u201e2020:Burza\u201d polega na doskona\u0142ym po\u0142\u0105czeniu formy i tre\u015bci. Czy strategia przyj\u0119ta przez TR Warszawa jest dost\u0119pna dla wszystkich instytucji? Nie wiem, na pewno jest jednak przyk\u0142adem dobrego i skutecznego udomowienia nowej przestrzeni, owej przestrzeni hybrydowej w sensie artystycznym, technologicznym, organizacyjnym. Na pewno te\u017c nie jest przyk\u0142adem jedynym mo\u017cliwym. Winduje jednak bardzo wysoko standard jako\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W „2020:Burzy” Grzegorz Jarzyna przejmuje opowie\u015b\u0107 od Szekspira, by pokaza\u0107 \u017ce po burzy, w jakiej pogr\u0105\u017ca si\u0119 \u015bwiat nie nale\u017cy oczekiwa\u0107 wytchnienia. Nadchodzi sztorm doskona\u0142y. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5533,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[56,49,6,124,294,44,82],"tags":[431,430,241,429],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5532"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5532"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5532\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5540,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5532\/revisions\/5540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}