{"id":5579,"date":"2021-02-02T16:51:30","date_gmt":"2021-02-02T15:51:30","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=5579"},"modified":"2021-02-02T19:13:49","modified_gmt":"2021-02-02T18:13:49","slug":"sztuka-niszczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2021\/02\/02\/sztuka-niszczenia\/","title":{"rendered":"Sztuka niszczenia"},"content":{"rendered":"\n

We wrze\u015bniu by\u0142em w Przemy\u015blu na uroczysto\u015bci nie-ods\u0142oni\u0119cia tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej trzy wybitne mieszkanki tego miasta. Tablica zosta\u0142a w\u0142a\u015bnie zniszczona pod os\u0142on\u0105 nocy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Akt t\u0119pego wandalizmu przygn\u0119bia; jeszcze bardziej przygn\u0119bia prowadz\u0105ca do niego historia. Najsmutniejsza jest jednak konstatacja, \u017ce cho\u0107 chcia\u0142oby si\u0119 us\u0142ysze\u0107 inn\u0105 histori\u0119, ta jako\u015b wraz z ponurym fina\u0142em do przemyskich kontekst\u00f3w pasuje (z czym pogodzi\u0107 si\u0119 nie mog\u0119).<\/p>\n\n\n\n

Trzy kobiety<\/h2>\n\n\n\n

Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca trzy wybitne przemy\u015blanki, Wincent\u0119 Tarnawsk\u0105 (1854-1943), dzia\u0142aczk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105; O\u0142en\u0119 Kulczyck\u0105 (1877-1967), ukrai\u0144sk\u0105 malark\u0119 i graficzk\u0119, oraz Helen\u0119 Deutsch (1884-1982), ameryka\u0144sk\u0105 psychoanalityczk\u0119, Polk\u0119 \u017cydowskiego pochodzenia, zawis\u0142a na \u015bcianie kamienicy Rynek 26, gdzie na prze\u0142omie XIX i XX w. kobiety te mieszka\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Przygotowanie tablicy i jej ods\u0142ona by\u0142y wpisane w program projektu artystycznego „Centrum \u015bwiat\u00f3w jest tutaj”<\/a><\/strong> animowanego przez artystki Lil\u0119 Kalinowsk\u0105 i Jadwig\u0119 Sawick\u0105. Uroczyste ods\u0142oni\u0119cie mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 11 wrze\u015bnia, Przemy\u015bl to jednak miasto szczeg\u00f3lne, gdzie ci\u0105gle cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w \u017cyje „problemem ukrai\u0144skim”, a inna cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w, ma z traktowaniem ich jako „problem” wielki problem. Wszak mieszkaj\u0105 tam od zawsze, a historia miasta nale\u017cy do obu narod\u00f3w (w wielkim uproszczeniu, bo oczywi\u015bcie nale\u017cy doda\u0107 jeszcze \u017byd\u00f3w, co owa tablica przypomina\u0142a).<\/p>\n\n\n\n

„Problem” ukrai\u0144ski<\/h2>\n\n\n\n

„Problem” ukrai\u0144ski jest w Przemy\u015blu problemem politycznym, o czym wielokrotnie mogli\u015bmy si\u0119 nie tylko w ostatnich latach przekona\u0107. Dlatego projekt artystyczny przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w problem polityczny, gdy dotkn\u0105\u0142 newralgicznego punktu, w kt\u00f3rym spotykaj\u0105 si\u0119 z\u0142e emocje Przemy\u015bla. W tym przypadku pretekstem okaza\u0142a si\u0119 O\u0142ena Kulczycka, gdy wysz\u0142o w trakcie lustracji, \u017ce w Przemy\u015blu o niej pami\u0119ta\u0107 si\u0119 nie powinno.<\/p>\n\n\n\n

Dla niekt\u00f3rych historyk\u00f3w dlatego, \u017ce jako Ukrainka zbytnio si\u0119 o swoj\u0105 narodow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 upomina\u0142a w czasach II Rzeczpospolitej. Dla historyk\u00f3w IPN dopu\u015bci\u0142a si\u0119 grzechu jeszcze powa\u017cniejszego, bo gdy po II wojnie znalaz\u0142a si\u0119 na terenach Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, s\u0142u\u017cy\u0142a komunistycznej w\u0142adzy jako deputowana do Rady Najwy\u017cszej. W konsekwencji sw\u0105 obecno\u015bci\u0105 na tablicy w Przemy\u015blu propagowa\u0142aby komunizm, co jest srogo przecie\u017c zabronione.<\/p>\n\n\n\n

Komunizm pozagrobowy<\/h2>\n\n\n\n

Te wszystkie analizy i ekspertyzy pseudohistoryk\u00f3w powsta\u0142y po 11 wrze\u015bnia ubieg\u0142ego roku, a 11 wrze\u015bnia – \u017ceby nie zmienia\u0107 misternego planu – artystki doprowadzi\u0142y do uroczysto\u015bci, podczas kt\u00f3rej nie ods\u0142oni\u0119to tablicy. Zawis\u0142a przykryta czarn\u0105 foli\u0105, by nie gorszy\u0107 publiczno\u015bci w oczekiwaniu z w\u0105t\u0142\u0105 nadziej\u0105 na legalizacj\u0119 przez odpowiednie s\u0142u\u017cby Ministerstwa Prawdy. Zamiast niej powsta\u0142a wspomniana pseudoekspertyza o komunistycznym uk\u0105szeniu Kulczyckiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jadwiga Sawicka i Lila Kalinowska nie ods\u0142aniaj\u0105 tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej trzy wybitne przemy\u015blanki: Wincent\u0119 Tarnawsk\u0105, O\u0142en\u0119 Kulczyck\u0105 i Helen\u0119 Deutsch.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Od s\u0142owa do czynu – tablica gorszy\u0142a nawet zas\u0142oni\u0119ta, wi\u0119c zosta\u0142a zniszczona. Ca\u0142\u0105 histori\u0119 mo\u017cna by interpretowa\u0107 jako artystyczny happening z dramatycznym punktem kulminacyjnym. Tylko \u017ce rzecz dzieje si\u0119 naprawd\u0119 w 2021 r. I w\u0105t\u0142\u0105 jest pociech\u0105, \u017ce zosta\u0142a rozbita tylko martwa tablica, a nie czyja\u015b g\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Inny Przemy\u015bl<\/h2>\n\n\n\n

I m\u00f3g\u0142bym sko\u0144czy\u0107 t\u0105 efektown\u0105 puent\u0105, ale nie mog\u0119, bo nie mog\u0119 si\u0119 pogodzi\u0107 z takim wizerunkiem Przemy\u015bla. Bo to jedno z ciekawszych miast w Polsce, to w\u0142a\u015bnie tu dzia\u0142aj\u0105 takie artystki i aktywistki jak Jadwiga Sawicka i Lila Kalinowska, tu mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 si\u0119 z Oksan\u0105\u00a0Zabu\u017cko i Olg\u0105 Tokarczuk, by rozmawia\u0107 o z\u0142otym czasie dla literatury \u015brodkowoeuropejskiej. Ba, w piekarni Olgi Hrynkiw regularnie kupuj\u0119 bezkonkurencyjny chleb i granol\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142y czas wierz\u0119 w taki w\u0142a\u015bnie Przemy\u015bl, do kt\u00f3rego jedzie si\u0119, by szuka\u0107 intensywnego, spo\u0142ecznego i kulturalnego \u017cycia. I nie trac\u0119 nadziei, \u017ce incydent z tablic\u0105, cho\u0107 nieodosobniony, nie jest wyrazem lokalnej normy, tylko symptomem spo\u0142ecznego problemu, kt\u00f3ry nie znalaz\u0142 jeszcze rozwi\u0105zania, a przez to s\u0142u\u017cy za paliwo zasilaj\u0105ce lokaln\u0105 polityk\u0119. Polityk\u0119, kt\u00f3ra niestety ma dzi\u015b wsparcie ze strony instytucji polskiego pa\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

We wrze\u015bniu by\u0142em w Przemy\u015blu na uroczysto\u015bci nie-ods\u0142oni\u0119cia tablicy upami\u0119tniaj\u0105ce trzy wybitne mieszkanki tego miasta. Tablica zosta\u0142a w\u0142a\u015bnie zniszczona pod os\u0142on\u0105 nocy. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5581,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,286,56,92,257,49],"tags":[438,437,436,348,346,435],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5579"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5585,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5579\/revisions\/5585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}