{"id":5593,"date":"2021-02-08T12:18:54","date_gmt":"2021-02-08T11:18:54","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=5593"},"modified":"2021-02-08T13:38:33","modified_gmt":"2021-02-08T12:38:33","slug":"wartosc-natury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2021\/02\/08\/wartosc-natury\/","title":{"rendered":"Warto\u015b\u0107 natury"},"content":{"rendered":"\n

Raport „Ekonomika bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci”<\/a><\/strong> opublikowany na pocz\u0105tku lutego przez brytyjski rz\u0105d wywo\u0142a\u0142 \u017cywe reakcje na \u015bwiecie. Dla wi\u0119kszo\u015bci komentator\u00f3w dokument ma prze\u0142omowe znaczenie, bo \u0142\u0105czy gospodark\u0119 i \u015brodowisko w nieroz\u0142\u0105czn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Krytycy, jak George Monbiot, twierdz\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie to po\u0142\u0105czenie jest najwi\u0119kszym problemem.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Raport przygotowa\u0142 zesp\u00f3\u0142, na kt\u00f3rego czele sta\u0142 Partha Dasgupta z Cambridge University. Opracowanie zam\u00f3wi\u0142 Skarb Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci, czyli ministerstwo skarbu brytyjskiego rz\u0105du. W podobny spos\u00f3b w 2006 r. powsta\u0142 s\u0142ynny „raport Sterna” po\u015bwi\u0119cony ekonomice klimatu<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomika klimatu<\/h2>\n\n\n\n

Przed 15 laty prze\u0142om polega\u0142 na tym, \u017ce problem zmian klimatu zosta\u0142 uznany za kluczowy dla funkcjonowania gospodarki, a Nicholas Stern zaproponowa\u0142 spos\u00f3b w\u0142\u0105czenia tego problemu do rachunku ekonomicznego. W efekcie politycy zyskali lepsze narz\u0119dzie do podejmowania decyzji w sprawie dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony klimatu.<\/p>\n\n\n\n

Raport Sterna rzeczywi\u015bcie mia\u0142 prze\u0142omowe znaczenie w popularyzacji i upolitycznieniu kryzysu klimatycznego. Wywo\u0142a\u0142 zar\u00f3wno entuzjazm, jak i \u017cyw\u0105 krytyk\u0119, a jednym z oponent\u00f3w by\u0142 w\u0142a\u015bnie Dasgupta. W\u015br\u00f3d zarzut\u00f3w wobec Sterna najwa\u017cniejszy dotyczy\u0142 przyj\u0119tej przez niego stopy dyskontowej, czyli miary ekonomicznej wyra\u017caj\u0105cej, jak\u0105 warto\u015b\u0107 ma dla nas przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Warto\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

Stopa dyskontowa okre\u015bla op\u0142acalno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144, czy np. lepiej ju\u017c teraz ogranicza\u0107 emisje gaz\u00f3w cieplarnianych kosztem wzrostu gospodarczego, czy lepiej stymulowa\u0107 wzrost i rozw\u00f3j innowacji, by \u0142atwiej i szybciej poradzi\u0107 sobie z wyzwaniem w przysz\u0142o\u015bci, gdy b\u0119dziemy bogatsi oraz b\u0119dziemy dysponowali lepszymi technologiami.<\/p>\n\n\n\n

Partha Dasgupta w „Ekonomice bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci” podejmuje podobne wyzwanie wprowadzenia kwestii ochrony \u015brodowiska do g\u0142\u00f3wnego nurtu my\u015bli ekonomicznej, a w efekcie do zazielenienia ekonomii politycznej tak, by decyzje polityk\u00f3w uwzgl\u0119dnia\u0142y koszty \u015brodowiskowe. By tak si\u0119 sta\u0142o, Dasgupta postuluje zerwanie z podzia\u0142em rzeczywisto\u015bci na „ludzk\u0105” gospodark\u0119 i „nieludzk\u0105” natur\u0119, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na zewn\u0105trz systemu ekonomicznego w postaci nieograniczonego zasobu.<\/p>\n\n\n\n

\u015arodowisko i gospodarka<\/h2>\n\n\n\n

Spo\u0142ecze\u0144stwo i gospodarka nie istniej\u0105 poza \u015brodowiskiem, s\u0105 jego integraln\u0105\u00a0cz\u0119\u015bci\u0105. To do\u015b\u0107\u00a0oczywiste stwierdzenie, jak jednak je zoperacjonalizowa\u0107 w j\u0119zyku p\u00f3\u017anej nowoczesno\u015bci zdominowanej przez kapitalistyczn\u0105 ekonomi\u0119? Nale\u017cy wprowadzi\u0107 \u015brodowisko do \u0142\u0105cznego rachunku, opisuj\u0105c j\u0105 jako „natural capital”, kapita\u0142 naturalny, czyli jedn\u0105 z form kapita\u0142u uczestnicz\u0105c\u0105 w wytwarzaniu warto\u015bci gospodarczej.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce gospodarka nie ma charakteru nieograniczonego, tylko jest ograniczona (zwi\u0105zana) granicami \u015brodowiskowymi. Kapita\u0142 naturalny nie ma zdolno\u015bci do niesko\u0144czonej regeneracji, tymczasem gospodarka ju\u017c od wielu dekad rozwija si\u0119, nie uznaj\u0105c tego podstawowego, naturalnego ograniczenia.<\/p>\n\n\n\n

Granice wzrostu<\/h2>\n\n\n\n

Innymi s\u0142owy, uznaj\u0105c natur\u0119 za form\u0119 kapita\u0142u, nale\u017cy te\u017c uzna\u0107 jej szczeg\u00f3lny, sko\u0144czony charakter i ograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107\u00a0do reprodukcji. To z kolei prowadzi Dasgupt\u0119 do wniosk\u00f3w, jakie sformu\u0142owali ju\u017c 50 lat temu autorzy s\u0142ynnego raportu Klubu Rzymskiego „Granice wzrostu”. Raport ten nigdy nie zyska\u0142 uznania w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu, kt\u00f3rzy nie dopuszczaj\u0105 poj\u0119cia granic i sko\u0144czono\u015bci zasob\u00f3w, bo granice nieustannie przesuwa innowacyjno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dasgupta uznaje rol\u0119\u00a0innowacyjno\u015bci, wskazuje jednak, \u017ce sko\u0144czono\u015b\u0107 kapita\u0142u naturalnego oznacza tak\u017ce sko\u0144czony charakter wzrostu. Je\u015bli chcemy odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 \u015brodowiskow\u0105, trzeba pogodzi\u0107\u00a0si\u0119 z tym, \u017ce post\u0119p technologiczny umo\u017cliwiaj\u0105cy efektywniejsze wykorzystanie zasob\u00f3w trzeba b\u0119dzie po\u0142\u0105czy\u0107 z g\u0142\u0119bok\u0105 przemian\u0105 styl\u00f3w \u017cycia i konsumpcji. Po prostu zapewnienie standardu konsumpcji i zu\u017cycia zasob\u00f3w, jaki wyznaczy\u0142y kraje rozwini\u0119te, nie b\u0119dzie mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat poza PKB<\/h2>\n\n\n\n

Tygodnik „The Economist” zauwa\u017ca, \u017ce jest to jeden z najwa\u017cniejszych wniosk\u00f3w raportu Dasgupty – has\u0142o granic wzrostu pojawi\u0142o si\u0119 w opracowaniu firmowanym przez rz\u0105d, a nie jak\u0105\u015b egzotyczn\u0105 organizacj\u0119. Licz\u0105cy ponad 600 stron dokument zawiera r\u00f3wnie\u017c inne wa\u017cne stwierdzenia. Krytykuje m.in. miar\u0119 PKB jako zbyt ograniczon\u0105, by mierzy\u0107 rozw\u00f3j oparty na poszanowaniu \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n

Dasgupta podejmuje tak\u017ce kwesti\u0119 warto\u015bci natury, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce nie jest ona to\u017csama cenie, jak chcia\u0142oby wielu ekonomist\u00f3w. Ekonomista ostrzega przed ekonomicznym redukcjonizmem, pokazuj\u0105c znowu to, co dla ludzi spoza \u015bwiata ekonomii jest oczywiste. Na przyk\u0142ad to, \u017ce Puszcza Bia\u0142owieska jest bezcenna, nawet je\u015bli uznamy j\u0105 za cz\u0119\u015b\u0107 kapita\u0142u naturalnego.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka raportu<\/h2>\n\n\n\n

I tu w\u0142a\u015bnie wkraczaj\u0105 z krytyk\u0105 tacy ludzie jak George Monbiot, ekolewicowy komentator ekologiczny „Guardiana”, czy Jason Hickel, propagator dewzrostu. Zarzucaj\u0105 Dasgupcie, \u017ce \u0142\u0105cz\u0105c \u015brodowisko z gospodark\u0105, podporz\u0105dkowuje natur\u0119 logice kapitalistycznej akumulacji i utowarowienia. W efekcie zamiast pom\u00f3c, przyspieszy proces destrukcji.<\/p>\n\n\n\n

Z argumentami Monbiota i Hickela trudno dyskutowa\u0107, bo wyrazili je na Twitterze, koncentruj\u0105c si\u0119 na tym, \u017ceby efektownie wypa\u015b\u0107. Z ich tweet\u00f3w nie wynika jednak, czy przeczytali ca\u0142y raport, czy tylko projektuj\u0105 swoje obawy uruchomione has\u0142em „kapita\u0142u naturalnego”. Mam nadziej\u0119, \u017ce przedstawi\u0105 obszerniejsze komentarze.<\/p>\n\n\n\n

Monbiot na pewno ma racj\u0119, gdy zwraca uwag\u0119 na kluczowy brak raportu Dasgupty. Ko\u0144czy si\u0119\u00a0on konkretnymi rekomendacjami, ale nie uwzgl\u0119dnia, \u017ce wymagaj\u0105\u00a0one dzia\u0142ania politycznego, kt\u00f3re jest z kolei uwarunkowane mechanizmami oddzia\u0142ywania kapita\u0142u na w\u0142adz\u0119 i uwik\u0142ania w\u0142adzy w z\u0142o\u017con\u0105\u00a0gr\u0119 interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

To prawda, „Ekonomika bior\u00f3\u017cnorodono\u015bci” jest po prostu tym, na co wskazuje tytu\u0142, a nie krytyk\u0105 ekologii i ekonomii politycznej. To inne zadanie i nie ma pewno co liczy\u0107 na to, \u017ce tak\u0105\u00a0krytyk\u0119 zam\u00f3wi rz\u0105d Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci. Przed jej napisaniem warto jednak dok\u0142adnie przeczyta\u0107 to, co napisa\u0142 Partha Dasgupta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Raport „Ekonomika bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci” opublikowany na pocz\u0105tku lutego przez brytyjski rz\u0105d wywo\u0142a\u0142 \u017cywe reakcje na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dla wi\u0119kszo\u015bci komentator\u00f3w dokument ma prze\u0142omowe znaczenie, bo \u0142\u0105czy gospodark\u0119 i \u015brodowisko w nieroz\u0142\u0105czn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Krytycy, jak George Monbiot twierdz\u0105, \u017ce to w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie jest najwi\u0119kszym problemem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5594,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,338],"tags":[328,375,339,433,442],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5593"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5593"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5597,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5593\/revisions\/5597"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}