Pegasus budzi emocje nie tylko w Polsce. W Stanach Zjednoczonych z zakupu licencji musi t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 FBI. W Polsce sprawcy zamieszania t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 nie chc\u0105, cho\u0107 na pewno bardzo im nieswojo, \u017ce supertajny plan si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142. Zapomnieli o podstawowej prawdzie – ka\u017cda w\u0142adza uruchamia mechanizmy kontrw\u0142adzy. Ka\u017cdy pegasus pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej trafi na kontr-Pegasusa.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Wojciech Klicki z Fundacji Panoptykon w podka\u015bcie #BatorywPolityce<\/strong><\/a> precyzyjnie wyja\u015bnia, o co w ca\u0142ej sprawie z Pegasusem w Polsce chodzi. Warstw jest wiele, poczynaj\u0105c od samego zakupu, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 tak, by nie zosta\u0142y \u015blady. Zosta\u0142o ich jednak bardzo du\u017co, co pokazuj\u0105 dotychczasowe prace komisji senackiej.<\/p>\n\n\n\n Nie to jednak jest najbardziej bulwersuj\u0105ce, je\u015bli za\u0142o\u017cy si\u0119, \u017ce s\u0142u\u017cby specjalne powinny mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia tajnych operacji. Pod warunkiem wszak\u017ce, \u017ce operacje te maj\u0105 uzasadnienie zgodne z obowi\u0105zuj\u0105cym porz\u0105dkiem prawnym, a stosowane metody operacyjne r\u00f3wnie\u017c tego porz\u0105dku nie naruszaj\u0105. Pegasus umo\u017cliwia dzia\u0142ania znacznie rozleglejsze ni\u017c pods\u0142uch, kt\u00f3ry jest prawnie unormowany. I w\u0142a\u015bnie ta rozleg\u0142o\u015b\u0107 polegaj\u0105ca na mo\u017cliwo\u015bci de facto<\/em> przej\u0119cia telefonu konkretnej osoby narusza regulacje.<\/p>\n\n\n\n Nawet wi\u0119c gdyby Pegasus by\u0142 wykorzystany wobec gro\u017anych przest\u0119pc\u00f3w lub terroryst\u00f3w, problem by pozosta\u0142. Gdy jednak ofiarami wykorzystania Pegasusa s\u0105 osoby, kt\u00f3rym nie s\u0105 stawiane zarzuty, tylko znane s\u0105 ze swej aktywno\u015bci publicznej i politycznej, to ju\u017c nie tylko problem, ale jawne nadu\u017cycie w\u0142adzy. A gdy do tego dochodzi podejrzenie, \u017ce wykorzystywano Pegasusa w trakcie kampanii wyborczej, to ju\u017c nawet nie jest nadu\u017cycie w\u0142adzy, tylko zamach na \u0142ad demokratyczny.<\/p>\n\n\n\n Wojciech Klicki przekonuje, \u017ce niezale\u017cnie od wyja\u015bnienia wszystkich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w skandalu z Pegasusem kluczow\u0105 kwesti\u0105 jest ustawowe uregulowanie nadzoru nad s\u0142u\u017cbami specjalnymi. Trudno si\u0119 nie zgodzi\u0107 z tym postulatem i pozostaje tylko sobie \u017cyczy\u0107, by jak najszybciej pojawi\u0142y si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, by tak\u0105 ustaw\u0119 przyj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n Jest jednak jeszcze jeden mora\u0142 z tej historii. Wykorzystania Pegasusa nie da\u0142o si\u0119 ukry\u0107, a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w na\u015bwietleniu sprawy odegra\u0142y instytucje pozarz\u0105dowe, jak Citizen Lab Rona Deiberta dzia\u0142aj\u0105cy przy University of Toronto i Security Lab Amnesty International. Okazuje si\u0119, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, owszem, bardzo \u0142atwo inwigilowa\u0107. Ta \u0142atwo\u015b\u0107 jest jednak mieczem obosiecznym – mog\u0105 po ni\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 organizacje pozarz\u0105dowe dysponuj\u0105ce odpowiedni\u0105 wiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Rzecz nie tylko w mo\u017cliwo\u015bci sprawdzenia, czy konkretny telefon by\u0142 pods\u0142uchiwany, ale znacznie szersze pole zwane Open Source Intelligence. Polega ono na wykorzystaniu dost\u0119pnych w internecie informacji (dawniej by\u015bmy to nazwali bia\u0142ym wywiadem) do rozwik\u0142ywania mniej i bardziej tajnych operacji: pr\u00f3ba zab\u00f3jstwa Sergieja Skripala, u\u017cycie broni chemicznej w Syrii, zestrzelenie malezyjskiego samolotu MH17 nad Donbasem.<\/p>\n\n\n\n Wszystkie te zagadki zosta\u0142y wyja\u015bnione przez organizacje spo\u0142eczne – do najbardziej znanych dzi\u015b nale\u017cy Bellingcat za\u0142o\u017cony przez Eliota Higginsa. Ale jest ich wi\u0119cej, warto wspomnie\u0107 Forensic Architecture. Nie brakuje organizacji zajmuj\u0105cych si\u0119 ujawnianiem dezinformacji. Oczywi\u015bcie, nie wyr\u00f3wnuj\u0105 one w pe\u0142ni asymetrii mi\u0119dzy zasobami, jakie po\u015bwi\u0119caj\u0105 na swoje operacje s\u0142u\u017cby specjalne ca\u0142ego \u015bwiata, ale doskonale ilustruj\u0105 tez\u0119, jak\u0105 sformu\u0142owa\u0142 Manuel Castells w ksi\u0105\u017cce \u201eW\u0142adza komunikacji\u201d.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda w\u0142adza uruchamia procesy kontrw\u0142adzy. Samoorganizuj\u0105ce si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie zawsze b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0107 do ochrony swojej autonomii wobec roszcze\u0144 instytucji w\u0142adzy. I wykorzysta wszelkie dost\u0119pne do tego \u015brodki. Tak wi\u0119c gdy w\u0142adza si\u0119ga po Pegasusa, pojawi\u0107 si\u0119 musia\u0142 kontr-Pegasus. Czy ujawnienie afery doprowadzi do zmiany w\u0142adzy? Oczywi\u015bcie nie wiadomo – je\u015bli jednak zostan\u0105 potwierdzone podejrzenia i rozpoznana skala inwigilacji, to w\u0142adza pozbawi si\u0119 jakiejkolwiek legalnej i moralnej legitymacji.<\/p>\n\n\n\n Afery Pegasusa nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 – z bada\u0144 stosunku Polek i Polak\u00f3w do pa\u0144stwa przeprowadzonych przez Rados\u0142awa Markowskiego i Piotra Zag\u00f3rskiego wynika, \u017ce dost\u0119p do prywatnych maili przez instytucje pa\u0144stwa odrzuca niemal 80 proc. badanych, podobny odsetek jest przeciwny pods\u0142uchowi telefonicznemu, ponad po\u0142owa \u015bledzeniu za pomoc\u0105 wideokamer.<\/p>\n\n\n\n Tak my\u015blimy, je\u015bli chodzi o przyzwolenie na inwigilacj\u0119 w warunkach normalnych, bez \u201ewy\u017cszej konieczno\u015bci\u201d. W przypadku zagro\u017cenia terrorystycznego te\u017c jednak jeste\u015bmy wstrzemi\u0119\u017aliwi. Przeciwnych inwigilacji jest 49 proc. badanych, je\u015bli rozbi\u0107 to na elektoraty, to tylko zwolennicy PiS w niewielkiej wi\u0119kszo\u015bci (55 proc.) dopuszczaj\u0105 pods\u0142uch w przypadku zagro\u017cenia terrorystycznego, w przypadku innych ugrupowa\u0144 zgoda nie oscyluje wok\u00f3\u0142 30 proc.<\/p>\n\n\n\n Innymi s\u0142owy, sprawa Pegasusa, je\u015bli b\u0119dzie konsekwentnie rozwijana i wyja\u015bniana, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 skutecznym wehiku\u0142em delegitymizacji, bo nawet w\u0142asnemu elektoratowi trudno b\u0119dzie wyt\u0142umaczy\u0107, dlaczego inwigilowano prokurator Ew\u0119 Wrzosek czy lidera AgroUnii Micha\u0142a Ko\u0142odziejczaka.<\/p>\n\n\n\n Na stronie #Antymatrix na Facebooku prezentowa\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 opisuj\u0105c\u0105 na czym polega OSINT i jak dzia\u0142a Bellingcat<\/strong><\/a> oraz diagnoz\u0119 stanu spraw w epoce totalnej inwigilacji przedstawion\u0105 przez Ronalda Deiberta w ksi\u0105\u017cce „Reset”<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\nWarstwy afery<\/h2>\n\n\n\n
Spo\u0142eczna mobilizacja<\/h2>\n\n\n\n
Kontrw\u0142adza<\/h2>\n\n\n\n
Lektury<\/h2>\n\n\n\n