{"id":571,"date":"2014-04-02T07:45:08","date_gmt":"2014-04-02T05:45:08","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=571"},"modified":"2014-04-02T07:45:08","modified_gmt":"2014-04-02T05:45:08","slug":"kosciuszko-bohater-na-nasze-czasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2014\/04\/02\/kosciuszko-bohater-na-nasze-czasy\/","title":{"rendered":"Ko\u015bciuszko, bohater na nasze czasy"},"content":{"rendered":"
\"Ko\u015bciuszko

Wojciech Kossak, Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami<\/p><\/div>\n

W pi\u0105tek, 4 kwietnia wypada 220. rocznica Bitwy pod Rac\u0142awicami, pod wzgl\u0119dem strategicznym nie mia\u0142a ona wielkiego znaczenia, sta\u0142a si\u0119 jednak fundamentem na kt\u00f3rym utrzymywano przez kolejne dziesi\u0105tki lat mit ko\u015bciuszkowski, o wyeksponowanej insurekcyjnej komponencie. Dzi\u015b mo\u017cna w ko\u0144cu zaj\u0105\u0107 si\u0119 Ko\u015bciuszk\u0105 inaczej, wczytuj\u0105c w jego projekt spo\u0142eczny i polityczny. Ujawni si\u0119 w\u00f3wczas cz\u0142owiek zupe\u0142nie niezwyk\u0142y, bardzo nowoczesny, \u0142\u0105cz\u0105cy romantyzm cel\u00f3w z racjonalizmem \u015brodk\u00f3w. O takim Ko\u015bciuszce, polskim George’u Washingtonie \u00a0pisz\u0119 w najnowszej „Polityce”. Naczelnik – ksi\u0105\u017c\u0119 ch\u0142op\u00f3w by\u0142by zapewne pierwszym prezydentem Rzeczypospolitej, gdyby powiod\u0142a si\u0119 republika\u0144ska, demokratyczna rewolucja, podobna do tych, jakie wydarzy\u0142y si\u0119 w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i Francji.<\/p>\n

Rewolucja si\u0119 nie powiod\u0142a, zgnieciona przez si\u0142y zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzn\u0105 reakcj\u0119, zosta\u0142 jednak po Ko\u015bciuszce dorobek zaskakuj\u0105cy aktualno\u015bci\u0105 do dzi\u015b. Licz\u0105cy 200 lat list do Adama Czartoryskiego, zaczyna si\u0119 akapitem:<\/p>\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 obdarzeni wystarczaj\u0105co zdrowym rozs\u0105dkiem, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 dobro od z\u0142a, aby odpowiednio si\u0119 zachowywa\u0107, przeprowadza\u0107 rozumowania, ujmowa\u0107 i por\u00f3wnywa\u0107 stosunki, jak r\u00f3wnie\u017c rozszerza\u0107 swe idee drog\u0105 refleksji i studi\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n

Wszyscy znaczy\u0142o dla Ko\u015bciuszki rzeczywi\u015bcie wszyscy: ch\u0142opi, kobiety, ludzie wszystkich kolor\u00f3w sk\u00f3ry. W dalszej cz\u0119\u015bci listu Ko\u015bciuszko wyra\u017ca swe antyklerykalne credo (Naczelnik by\u0142 deist\u0105) i postuluje wolno\u015b\u0107 wyzna\u0144 religijnych pod warunkiem separacji ko\u015bcio\u0142\u00f3w od pa\u0144stwa. Pa\u0144stwo powinno kierowa\u0107 si\u0119 „religi\u0105 natury” i naturalnym rozumem, a nie wskazaniami konkretnych religii, bo:<\/p>\n

Widziano rz\u0105dy despotyczne pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 t\u0105 zas\u0142on\u0105 religii w przekonaniu, \u017ce by\u0142a ona najmocniejsz\u0105 podpor\u0105 ich w\u0142adzy; w\u00f3wczas to wyposa\u017cono w spos\u00f3b mo\u017cliwie najbogatszy ksi\u0119\u017cy kosztem n\u0119dzy lud\u00f3w. Przyznano im najbardziej oburzaj\u0105ce przywileje \u0142\u0105cznie z zasiadaniem przy tronie. S\u0142owem, do tego stopnia rozmno\u017cono \u0142aski, dobra i bogactwa duchowie\u0144stwa, \u017ce po\u0142owa narodu z tego powodu cierpi i j\u0119czy w n\u0119dzy, podczas gdy oni nic nie robi\u0105c op\u0142ywaj\u0105 we wszystko.<\/p><\/blockquote>\n

Rozdzia\u0142 pa\u0144stwa od ko\u015bcio\u0142\u00f3w uzasadnia\u0142 dosadnie:<\/p>\n

…albowiem wszelkie cia\u0142o udzielne w narodzie b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142o przeciw poczynaniom rz\u0105du , przy kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 istnia\u0142y utajone rewolty, konspiracje, w kt\u00f3re niestety obfituje historia; nie mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce zmieni\u0105 post\u0119powanie, gdy\u017c w ich interesie le\u017cy istotnie fascynowanie oczu ludu k\u0142amstwem, strachem przed piek\u0142em, dziwacznymi dogmatami i abstrakcyjnymi czy te\u017c niezrozumia\u0142ymi ideami teologii.<\/p><\/blockquote>\n

Ko\u015bciuszko, w przeciwie\u0144stwie do swego przyjaciela Thomasa Jeffersona nie tylko m\u00f3wi\u0142 o republika\u0144skich i demokratycznych ideach, lecz po\u015bwiadcza\u0142 je konsekwentnie czynem. Uwolni\u0142 z pa\u0144szczyzny ch\u0142op\u00f3w ze swojego maj\u0105tku, a ga\u017c\u0119 jak\u0105 zarobi\u0142 podczas rewolucji w Stanach Zjednoczonych przeznaczy\u0142 na wykup niewolnik\u00f3w… Jeffersona, zakup dla nich ziemi oraz odpowiednie wykszta\u0142cenie.<\/p>\n

Insurekcja Ko\u015bciuszkowska 1794 r. zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kl\u0119sk\u0105, lecz zmieni\u0142a polsk\u0105 patriotyczn\u0105 wyobra\u017ani\u0119, do panteonu bohater\u00f3w narodowych wprowadzaj\u0105c przedstawicieli wszystkich stan\u00f3w i warstw Rzeczypospolitej: Bartosz G\u0142owacki, Jan Kili\u0144ski, Berek Joselewicz. Szkoda, \u017ce dzi\u015b ta wyobra\u017ania uwi\u0119d\u0142a \u017cywi\u0105c si\u0119 z innych \u017ar\u00f3de\u0142 tradycji, wiele z nich Ko\u015bciuszko nazwa\u0142by bez wahania obskuranckimi. By\u0107 mo\u017ce po prostu byli\u015bmy ju\u017c nowocze\u015bni. Dlatego te\u017c \u00a0w ramach nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 dyskusji o modernizacji powinni\u015bmy po prostu wr\u00f3ci\u0107 do oryginalnych \u017ar\u00f3de\u0142 naszej nowoczesno\u015bci, bo ci\u0105gle mog\u0105 inspirowa\u0107 sw\u0105 aktualno\u015bci\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pi\u0105tek, 4 kwietnia wypada 220. rocznica Bitwy pod Rac\u0142awicami, pod wzgl\u0119dem strategicznym nie mia\u0142a ona wielkiego znaczenia, sta\u0142a si\u0119 jednak fundamentem na kt\u00f3rym utrzymywano przez kolejne dziesi\u0105tki lat mit ko\u015bciuszkowski, o wyeksponowanej insurekcyjnej komponencie. Dzi\u015b mo\u017cna w ko\u0144cu zaj\u0105\u0107 si\u0119 Ko\u015bciuszk\u0105 inaczej, wczytuj\u0105c w jego projekt spo\u0142eczny i polityczny. Ujawni si\u0119 w\u00f3wczas cz\u0142owiek zupe\u0142nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,7,21,10,24,20,49,120,8,103,9,124,73,70],"tags":[178,179,180],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/571"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=571"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":573,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/571\/revisions\/573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}