Pod has\u0142em resetu we wzajemnych relacjach zako\u0144czy\u0142 si\u0119 szczyt Unia Europejska-Unia Afryka\u0144ska. W tym samym czasie Francja przyzna\u0142a si\u0119 do fiaska operacji Barkhane i zacz\u0119\u0142a wycofywa\u0107 wojsko z Mali. Ale co nas to obchodzi, Afryka jest daleko, a przy naszej granicy tli si\u0119 wojna.<\/p>\n\n\n\n
Nie b\u0119d\u0119 wdawa\u0142 si\u0119 w polityczn\u0105\u00a0analiz\u0119 szczytu i jego efekt\u00f3w, lepiej to zrobili fachowcy, jak Andrzej Polus w rozmowie z Kub\u0105\u00a0Janiszewskim w TOK FM<\/a><\/strong>. W skr\u00f3cie: chodzi o to, by przeciwstawi\u0107 chi\u0144skiemu projektowi jednego pasa i jednej drogi inicjatyw\u0119 Global Gateway<\/strong><\/a> (oczywi\u015bcie a\u017c tak otwarcie nie m\u00f3wi si\u0119 o czynniku chi\u0144skim). Kluczowym elementem jest pakiet inwestycyjny 150 mld euro, by w perspektywie 2030 r. uzyska\u0107 w Afryce m.in. wzrost mocy z odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii o 300 GW, powstanie instalacji do wytwarzania czystego wodoru odpowiadaj\u0105cego 40 GW mocy. Warto doda\u0107, \u017ce to firmy europejskie s\u0105 ci\u0105gle najwi\u0119kszym inwestorem w Afryce, lokuj\u0105 tam wielokrotnie wi\u0119cej ni\u017c Chi\u0144czycy czy Amerykanie.<\/p>\n\n\n\n W\u0105tk\u00f3w jest wiele, cyfryzacja, adaptacja do zmian klimatu, rozw\u00f3j rolnictwa, inwestycje w kapita\u0142 ludzki i zdrowie. UE zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do przekazania do po\u0142owy roku 450 mln dawek szczepionek przeciw covid (r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 3 mld euro) i transferu technologii mRNA<\/strong><\/a> do samodzielnego wytwarzania szczepionek przez kraje afryka\u0144skie (Egipt, Kenia, Nigeria, Tunezja, RPA, Senegal).<\/p>\n\n\n\n Ciekawa by\u0142a retoryka – strona europejska m\u00f3wi\u0142a o konieczno\u015bci g\u0142\u0119bokiej redefinicji relacji, odej\u015bcia od pokusy neokolonialnego paternalizmu. Afrykanie m\u00f3wili, \u017ce chc\u0105\u00a0od Europy mniej s\u0142\u00f3w, a wi\u0119cej konkret\u00f3w: otwarcia rynku na produkty z Afryki, wsparcia industrializacji, a nie tylko projekt\u00f3w proklimatycznych i zako\u0144czenia apartheidu zdrowotnego polegaj\u0105cego na kontroli technologii medycznych przez europejskie korporacje, co uniemo\u017cliwia dost\u0119p do lek\u00f3w po cenie dost\u0119pnej dla mieszka\u0144c\u00f3w Afryki.<\/p>\n\n\n\n No dobra, co to wszystko nas jednak obchodzi w Polsce? C\u00f3\u017c, Afryka to najbli\u017csze s\u0105siedztwo Unii Europejskiej, nawet je\u015bli nam wydaje si\u0119 odleg\u0142ym kontynentem. Kontynentem zr\u00f3\u017cnicowanym, z\u0142o\u017conym z 54 pa\u0144stw, najm\u0142odszym pod wzgl\u0119dem demograficznym i najszybciej rozwijaj\u0105cym si\u0119 ludno\u015bciowo. O ile kraje Unii z obecnych 447 mln skurcz\u0105\u00a0si\u0119 do 416 mln w 2100, o tyle w Afryce liczba mieszka\u0144c\u00f3w potroi si\u0119 z obecnych 1,3 mld do 4,2 mld. Nigeria z 800 mln mieszka\u0144c\u00f3w stanie si\u0119 drugim po Indiach najludniejszym krajem \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Tak m\u00f3wi\u0105 prognozy demograficzne, nawet je\u015bli granice b\u0142\u0119du s\u0105 du\u017ce, to i tak trendy s\u0105\u00a0jednoznaczne. Efektem tej dynamiki b\u0119dzie wzrost liczby ludzi w wieku produkcyjnym – w ci\u0105gu 30 lat zasoby pracy w Afryce powi\u0119ksz\u0105 si\u0119 o 800 mln os\u00f3b. To wielka szansa i wyzwanie jednocze\u015bnie, bo kraje Afryki cierpi\u0105 na chroniczny niedorozw\u00f3j infrastruktury, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby wykorzystanie potencja\u0142u. Ci\u0105gle w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw podstaw\u0105\u00a0gospodarki jest rolnictwo oraz surowce pierwotne.<\/p>\n\n\n\n Afryka\u0144ski potencja\u0142 wida\u0107 najlepiej, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 przygodzie z telefoni\u0105 kom\u00f3rkow\u0105. \u015awietnie opisuje j\u0105 Achille Mbembe, filozof z Kamerunu (w Polsce ukaza\u0142a si\u0119 jego „Polityka wrogo\u015bci”). Telefony wkroczy\u0142y do Afryki na pocz\u0105tku tego stulecia i okaza\u0142y si\u0119 nie tylko faktem technologicznym, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 zaistnienie takich innowacji jak mobilny bezgot\u00f3wkowy obr\u00f3t finansowy. Szybko sta\u0142y si\u0119 elementem kultury, kt\u00f3ry doskonale wkomponowa\u0142 si\u0119 w tradycyjne metafizyki i my\u015blenie o rzeczywisto\u015bci, zwane przez zachodnich antropolog\u00f3w animizmem.<\/p>\n\n\n\n O ile Zach\u00f3d potrzebowa\u0142 do opisu symbiozy cz\u0142owieka z takim obiektem jak telefon kom\u00f3rkowy, a p\u00f3\u017aniej smartfon figury cyborga, o tyle mieszka\u0144cy Afryki nie potrzebowali niczego wymy\u015bla\u0107 \u2013 zachodnia my\u015bl posthumanistyczna okaza\u0142a si\u0119 zgodna z afryka\u0144sk\u0105 kultur\u0105 przedkolonialn\u0105 zakodowan\u0105 w mitach, opowie\u015bciach, rytua\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n My\u015bl Mbembe podj\u0105\u0142 Francis Nyamnjoh, tak\u017ce pochodz\u0105cy z Kamerunu antropolog, kt\u00f3ry podczas wyk\u0142adu g\u0142\u00f3wnego na Konferencji Cyfrowej Humanistyki w 2019 r. wyja\u015bnia\u0142 pracowicie, \u017ce cyfrowe technologie to dla mieszka\u0144c\u00f3w Afryki d\u017cud\u017cu \u2013 technologie s\u0142u\u017c\u0105ce uzupe\u0142nianiu niekompletno\u015bci osoby, kt\u00f3ra jest z kolei wyrazem niekompletno\u015bci ka\u017cdego bytu: \u201enatura jest niekompletna, \u015bwiat nadnaturalny jest niekompletny, Ludzie s\u0105 niekompletni, podobnie ludzkie dzia\u0142ania i osi\u0105gni\u0119cia\u201d.<\/p>\n\n\n\n Odpowiedzi\u0105 na t\u0119 niekompletno\u015b\u0107 jest poszukiwanie sposob\u00f3w jej wype\u0142nienia poprzez relacje z innymi lud\u017ami i obiektami magicznymi \u2013 d\u017cud\u017cu, by przez tak konstruowan\u0105 kompleksowo\u015b\u0107 mie\u0107 si\u0142\u0119 do konfrontacji ze \u015bwiatem w jego naturalnym i nadnaturalnym wymiarze. Nyamnjoh wyja\u015bnia\u0142 s\u0142uchaczom, \u017ce nie chodzi o wykorzystanie nowych narz\u0119dzi w roli \u201etechnologii siebie\u201d, s\u0142u\u017c\u0105cych konstruowaniu wzmocnionych jednostek w ramach indywidualistycznych strategii samodoskonalenia. Niekompletno\u015b\u0107 to cecha zasadnicza i nieusuwalna, mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia kompletno\u015bci to iluzja, z\u0142udzenie. Kto tego nie dostrzega, staje do bezsensownej, wyniszczaj\u0105cej walki o przewag\u0119 i dominacj\u0119. Kto to uzna, otworzy si\u0119 przed nim niesko\u0144czony \u015bwiat przep\u0142yw\u00f3w, po\u0142\u0105cze\u0144 i przyja\u017ani istnie\u0144, \u201e\u015bwiat, w kt\u00f3rym nikt nie ma monopolu na w\u0142adz\u0119 i na bezsi\u0142\u0119, \u015bwiat, w kt\u00f3rym ludzie i rzeczy uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 wzajemnie i zast\u0119puj\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n To, co my\u015bliciele Zachodu odkrywaj\u0105 pod has\u0142em ontologii relacyjnej i rozwijaj\u0105 w ramach r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w my\u015bli posthumanistycznej, ma w Afryce g\u0142\u0119bokie zakorzenienie w metafizyce z czas\u00f3w przedkolonialnych i nie zmieni\u0142o tego do\u015bwiadczenie kolonialnego podboju i konfrontacji z religiami monoteistycznymi, chrze\u015bcija\u0144stwem i islamem. Cyfrowe technologie pomog\u0142y mieszka\u0144com Afryki na nowo odkry\u0107 siebie i warto\u015b\u0107 rdzennych kultur, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 bezcennym zasobem do kolonizacji przysz\u0142o\u015bci. Wyrazem tego odkrycia jest futuryzm i d\u017cud\u017cuism, kulturowe nurty zdefiniowane w 2019 r. przez nigeryjsk\u0105\u00a0pisark\u0119 Nnedi Okorafor.<\/p>\n\n\n\n O afryka\u0144skim futuryzmie b\u0119d\u0119 jeszcze pisa\u0142, to niezwykle ciekawy i inspiruj\u0105cy nurt kulturowy. Adatpacja nowych technologii w Afryce odbywa si\u0119 cz\u0119sto pod znakiem dekolonizacji technologii, kt\u00f3rej wielkim or\u0119downikiem jest Clapperton Chakanetsa Mavhunga, profesor bosto\u0144skiego MIT, autor licznych bada\u0144 i ksi\u0105\u017cek o wykorzystaniu nowych rozwi\u0105za\u0144 technicznych, innowacjach i ich zwi\u0105zkach z tradycyjn\u0105 afryka\u0144sk\u0105 wiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Co wa\u017cniejsze, to odkrycie nowych technologii sta\u0142o si\u0119 te\u017c wa\u017cnym punktem odbicia dla m\u0142odych mieszka\u0144c\u00f3w kraj\u00f3w afryka\u0144skich (60 proc. spo\u015br\u00f3d 1,3 mld mieszka\u0144c\u00f3w Afryki ma poni\u017cej 25 lat). W 2020 r. zosta\u0142y opublikowane badania African Youth Survey<\/strong><\/a>, w sonda\u017cu odpytano m\u0142odzie\u017c 14 kraj\u00f3w subsaharyjskich. Tytu\u0142 raportu m\u00f3wi wiele: „Narodziny afrooptymizmu”.<\/p>\n\n\n\n Wbrew europejskim fantazjom o hordach migrant\u00f3w z Afryki jej mieszka\u0144cy wol\u0105 \u017cy\u0107 i rozwija\u0107\u00a0si\u0119 u siebie. Wierz\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107, 72 proc. docenia wag\u0119 problem\u00f3w klimatycznych, wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cywi przekonanie, \u017ce XXI stulecie b\u0119dzie nale\u017ce\u0107 do Afryki, a kluczem do tej przysz\u0142o\u015bci jest wiedza i technologia.<\/p>\n\n\n\n Na zako\u0144czenie wi\u0119c – z perspektywy afrooptymizmu – warto si\u0119gn\u0105\u0107, a na pewno powinni byli to zrobi\u0107 uczestnicy szczytu UE-UA, po ksi\u0105\u017ck\u0119 Abdourahmana Waberi „Aux \u00c9tats-Unis d’Afrique” (W Stanach Zjednoczonych Afryki). Political science fiction dziej\u0105ce si\u0119 w nieodleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci, kiedy to Stany Zjednoczone Afryki musz\u0105\u00a0si\u0119 broni\u0107 przed fal\u0105\u00a0imigrant\u00f3w z Europy. Biali uciekaj\u0105 ze Starego Kontynentu przed n\u0119dz\u0105, do jakiej doprowadzi\u0142 g\u0142\u0119boki kryzys.<\/p>\n\n\n\n Podobny motyw wyst\u0119puje w filmie „Africa Paradis” (Afryka\u0144ski raj) Sylvestre’a Amoussou, tu data nawet jest dok\u0142adnie okre\u015blona – kryzys migracyjny wybucha w 2033 r. Oba utwory, ksi\u0105\u017cka i film, pochodz\u0105 z 2006 r. Z punktu widzenia mieszka\u0144ca Europy mo\u017cna by je nazwa\u0107 doskona\u0142ymi pr\u00f3bkami czarnego humoru. Poni\u017cej trailer „Africa Paradis”.<\/p>\n\n\n\nAfryka\u0144ski potencja\u0142<\/h2>\n\n\n\n
Cyfrowa rewolucja<\/h2>\n\n\n\n
D\u017cud\u017cu doskona\u0142e<\/h2>\n\n\n\n
Telefon, smartfon i rozwijaj\u0105ca si\u0119 za nimi sie\u0107 to d\u017cud\u017cu doskona\u0142e, najlepiej z dotychczasowych technologii pozwala budowa\u0107 relacje i radzi\u0107 sobie z niekompletno\u015bci\u0105 rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\nDekolonizacja technologii<\/h2>\n\n\n\n
Afrooptymizm<\/h2>\n\n\n\n
Czarny humor<\/h2>\n\n\n\n