Sta\u0142o si\u0119. Rada Europejska nada\u0142a Ukrainie i Mo\u0142dawii status pa\u0144stw kandyduj\u0105cych do UE. To a\u017c tyle i tylko tyle. Pod wzgl\u0119dem politycznym to gest niezwykle wa\u017cny, mo\u017ce jednak by\u0107 pozbawiony praktycznych konsekwencji, co pokazuje przyk\u0142ad pa\u0144stw Ba\u0142kan\u00f3w Zachodnich.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Jednomy\u015blna decyzja nie by\u0142a wcale taka oczywista, w\u0105tpliwo\u015bci podnosi\u0142o wiele pa\u0144stw. Istotne znaczenie mia\u0142o na pewno stanowisko Francji, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie przewodniczy Unii Europejskiej. Emmanuel Macron w mowie w Strasburgu 9 maja da\u0142 niejednoznaczny sygna\u0142, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce proces akcesji trwa\u0107 b\u0119dzie dekady. Jeszcze wi\u0119kszy niepok\u00f3j budzi\u0142a jego troska o to, by w wyniku wojny nie upokorzy\u0107 Rosji.<\/p>\n\n\n\n
W\u0105tpliwo\u015bci jednak znik\u0142y, gdy Macron pojecha\u0142 do Kijowa wraz z Olafem Scholzem (te\u017c d\u0142ugo trudno by\u0142o wydoby\u0107\u00a0stanowisko Niemiec), Mario Draghim i Klausem Iohannisem. Tam aspiracje Ukrainy zosta\u0142y poparte otwarcie, a Macron uzna\u0142, \u017ce dobrym zwie\u0144czeniem francuskiej prezydencji b\u0119dzie jaki\u015b „moment historyczny”. Niew\u0105tpliwie jest nim decyzja wobec Mo\u0142dawii i Ukrainy prowadz\u0105cej krwaw\u0105 wojn\u0119 obronn\u0105 przeciwko rosyjskiemu agresorowi.<\/p>\n\n\n\n
Pytanie o to, ile potrwa integracja, nie ma w tej chwili wi\u0119kszego sensu, skoro nie wiadomo, ile potrwa wojna i jakim pokojem si\u0119 zako\u0144czy. Dlatego europejsk\u0105 decyzj\u0119 nale\u017cy odczytywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w kategoriach politycznych. A to ciekawa lektura, bo pokazuje po pierwsze, \u017ce Zach\u00f3d – je\u015bli potraktowa\u0107 Uni\u0119 jako wa\u017cn\u0105 jego emanacj\u0119 – jest ci\u0105gle zjednoczony i gotowy podejmowa\u0107 decyzje o strategicznych konsekwencjach.<\/p>\n\n\n\n
Status kandydacki dla Ukrainy to ostateczne odrzucenie argumentacji rosyjskiej o tym, \u017ce ma historyczne prawo do kontroli nad Ma\u0142orosj\u0105\/Noworosj\u0105 i zamieszkuj\u0105cym j\u0105 „bratnim” narodem. Ukraina i Ukrai\u0144cy maj\u0105 prawo podmiotowo kszta\u0142towa\u0107 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, a przysz\u0142o\u015b\u0107 t\u0119 widz\u0105 w zwi\u0105zku z Zachodem, a nie w ramach kolonialnej podleg\u0142o\u015bci rosyjskiemu imperium.<\/p>\n\n\n\n
Walka z rosyjskim imperializmem ma w Ukrainie d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, niezwykle wa\u017cnym jej momentem by\u0142 oczywi\u015bcie okres 1917-21, kiedy po rewolucji bolszewickiej i I wojnie \u015bwiatowej kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 nowe wizje porz\u0105dku \u015bwiatowego. Ukrai\u0144cy liczyli na to, \u017ce wywalcz\u0105 w\u00f3wczas niepodleg\u0142o\u015b\u0107 – ten w\u0105tek historii zwi\u0105zany m.in. z Ukrai\u0144sk\u0105 Republik\u0105 Ludow\u0105 jest do\u015b\u0107 dobrze znany.<\/p>\n\n\n\n
Znacznie mniej wiemy o walce ukrai\u0144skich komunist\u00f3w z pomys\u0142ami moskiewskich bolszewik\u00f3w, kt\u00f3rzy porewolucyjn\u0105 Rosj\u0119 tak\u017ce chcieli rozwija\u0107 w modelu imperialno-kolonialnym. O historii „ukrai\u0144skiego czerwonego nacjonalizmu” pisze ciekawie Stephen Velychenko z University of Toronto w ksi\u0105\u017cce \u201ePainting Imperialism and Nationalism Red The Ukrainian Marxist Critique of Russian Communist Rule in Ukraine, 1918\u20131925\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym elementem tego sporu wewn\u0105trz komunistycznego \u015bwiata by\u0142 niezwykle silny ruch kulturowy charkowskiego modernizmu, z tak wybitnymi postaciami jak pisarz Myko\u0142a Chwylowy. To jemu przypisuje si\u0119 has\u0142a „Na Zach\u00f3d” i „Z dala od Moskwy”. O ile te referencje s\u0105 mistyfikacj\u0105, to rzeczywi\u015bcie ukrai\u0144ski projekt by\u0142 ca\u0142kowicie odr\u0119bny i niezwykle oryginalny. W\u0142adimir Putin zdaje si\u0119 nie mia\u0142 szansy z nim si\u0119 zapozna\u0107, co wida\u0107 w jego absurdalnych wyk\u0142adach o historii Ukrainy jako nieistniej\u0105cego pa\u0144stwa i narodu.<\/p>\n\n\n\n
Kluczowym momentem realizacji has\u0142a „Na Zach\u00f3d” by\u0142 Euromajdan, kt\u00f3ry wybuch\u0142 w listopadzie 2013 r. w prote\u015bcie przeciwko rezygnacji z podpisania umowy stowarzyszeniowej z Uni\u0105 przez Wiktora Janukowycza (oczywi\u015bcie dzia\u0142aj\u0105cego za namow\u0105 Putina). Proeuropejscy Ukrai\u0144cy zebrali si\u0119 na Majdanie Neza\u0142e\u017cnosti w Kijowie i od\u015bpiewali po ukrai\u0144sku „Od\u0119 do rado\u015bci”, ustawiaj\u0105c na samym pocz\u0105tku cel i stawk\u0119 ruchu, kt\u00f3ry zyska\u0142 miano Rewolucji godno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n